II GSK 3993/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del.WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Po 6/16 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. o sygn. akt III SA/Po 6/16, odrzucił skargę [...] na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odmowy przyznania płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. I Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) odmówił [...] przyznania płatności w ramach pomocy finansowanej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła w dniu 18 kwietnia 2015 r. [...] - będąca wspólnikiem spółki cywilnej [...] i ją reprezentująca - wnosząc o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanych płatności. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania przez [...] od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 17 lipca 2013 r. spółka cywilna [...] zakończyła działalność gospodarczą. W przypadku rozwiązania spółki cywilnej podmiot ten traci zdolność procesową do bycia stroną postępowania administracyjnego. Wobec tego zdaniem organu II instancji decyzja pierwszoinstancyjna została skierowana i wysłana do spółki cywilnej, której byt już ustał, przez co trudno mówić o skutecznym jej doręczeniu. Tym samym decyzję traktować należy jako nieistniejącą w obrocie prawnym i brak jest podstaw do rozpoznania odwołania złożonego przez [...]. Skargę na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła [...] (dalej także: skarżąca, spółka). Skarżąca powołała się na okoliczność przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i wynikające stąd przejęcie całości praw i obowiązków przez spółkę powstałą na skutek tego przekształcenia. Zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. Sąd wezwał skarżącą do wskazania podstawy prawnej, z jakiej wywodzi następstwo prawne względem spółki cywilnej [...], której w niniejszej sprawie dotyczy decyzja organu I instancji, a ponadto do przedłożenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne skarżącej spółki z o.o. w stosunku do spółki cywilnej [...], a tym samym do wykazania legitymacji procesowej do wniesienia skargi, pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 2 maja 2016 r. skarżąca przedłożyła akt notarialny z dnia 24 lipca 2013 r. obejmujący umowę [...], oświadczenie [...] z dnia 22 lipca 2013 r. o wyrażeniu zgody na przekształcenie spółki cywilnej [...] w [...], umowę przeniesienia praw i obowiązków spółki cywilnej [...] na [...] z dnia 25 kwietnia 2014 r. oraz pismo z dnia 28 kwietnia 2016 r. wskazujące podstawę prawną następstwa prawnego [...], po spółce cywilnej [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. odrzucił skargę wniesioną przez [...]. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 50 § 1 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Zatem legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na dany akt lub czynność organu administracji publicznej oparta została na kryterium interesu prawnego. Podstawę legitymacji procesowej strony musi stanowić przepis prawa materialnego bądź przepis prawa procesowego lub ustrojowego wskazujący na prawo tego podmiotu lub jego obowiązek podlegający konkretyzacji w toku postępowania administracyjnego. Uprawnienie do złożenia skargi uzależnione jest więc od wykazania interesu prawnego pojmowanego jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Sąd I instancji przypomniał, że przedmiotem skarżonego postanowienia jest kwestia dopuszczalności złożenia odwołania przez inny – niż skarżąca – podmiot. Jego wydanie poprzedzało odwołanie pochodzące od [...], tj. jednego ze wspólników spółki cywilnej [...], samo zaś wskazane postanowienie wprost rozstrzyga o dopuszczalności odwołania [...], będącej jednym ze wspólników tej spółki. Jednocześnie skarżąca spółka nie wykazała, aby już po złożeniu odwołania przez [...] doszło do takiego przekształcenia ww. spółki cywilnej, w wyniku którego powstałaby skarżąca spółka (zob. art. 551 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), bądź by zaszło inne zdarzenie, które powodowałoby wstąpienie skarżącej spółki do postępowania odwoławczego w miejsce spółki cywilnej. Zdaniem WSA wszelkie twierdzenia skarżącej podnoszone w tym względzie, poparte przedłożonymi przez nią dokumentami (aktem notarialnym z dnia 24 lipca 2013 r., oświadczeniem z dnia 22 lipca 2013 r., umową przeniesienia praw i obowiązków z dnia 25 kwietnia 2014 r.), poprzez które spółka zmierza do wykazania następstwa prawnego po spółce cywilnej [...], odnoszą się jeszcze do okresu poprzedzającego wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej, co a limine nie może stanowić o legitymacji procesowej skarżącej w niniejszej sprawie. Nie znajduje także żadnego potwierdzenia okoliczność, by to skarżąca występowała ze wskazanym odwołaniem. Skoro zatem brak jest związku pomiędzy zaskarżonym postanowieniem a sferą indywidualnych praw lub obowiązków skarżącej, w szczególności prawem do złożenia odwołania (art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.), skarżąca wnosząc skargę na to postanowienie dokonała czynności procesowej, do której nie była – stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a. – uprawniona, a to przesądza o niedopuszczalności tejże skargi i wyłącza możliwość jej merytorycznego rozpoznania. Sąd I instancji podkreślił również, że wbrew temu co twierdzi skarżąca – przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie jest kwestia przyznania płatności do gruntów rolnych, lecz kwestia o charakterze wyłącznie procesowym, sprowadzająca się do oceny dopuszczalności odwołania złożonego od decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie jest zatem możliwe, na obecnym etapie postępowania, rozstrzyganie o tym, czy w sprawie doszło do takiego zdarzenia, które – w świetle przepisów prawa materialnego regulujących problematykę przyznania ów płatności – spowodowało, że płatność ta przysługuje skarżącej spółce. Według Sądu I instancji kwestia ta, z której skarżąca stara się wywieść interes prawny w niniejszej sprawie, powinna stanowić przedmiot rozważań, a w konsekwencji znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu merytorycznym organu administracji publicznej w sprawie przyznania wspomnianej płatności, które to rozstrzygnięcie – nie jest przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej. Skarżąca nie może zatem skutecznie doszukiwać się interesu prawnego do zaskarżenia postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] października 2015 r. w przywoływanych regulacjach materialnoprawnych (art. 25 ust. 2 i art. 26 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm. – dalej: ustawa ONW). Skarżąca błędnie wskazuje na regulacje ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm. – dalej: ustawa o płatnościach), które nie znajdują zastosowania do płatności ONW. W tych okolicznościach WSA uznał, że skarga podlegała odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a.). II Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu I instancji złożyła [...] wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] października 2015 r. i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie posiadała interesu prawnego w tej sprawie; 2) art. 127 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i wydanie decyzji w I instancji w stosunku do nieistniejącego podmiotu; 3) art. 97 § 1 pkt 3 poprzez jego pominięcie; 4) art. 75 k.p.a. poprzez nieustalenie stanu faktycznego i pominięcie istotnych w sprawie dowodów; 5) art. 21 ust. 1, czy art. 22a ust.1 ustawy o płatnościach poprzez ich niezastosowanie; 6) art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L Nr 316, s. 65 ze zm., dalej: rozporządzenie WE 1122/2009) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż w niniejszej sprawie nie zachodziła podstawa do zastosowania tego przepisu; 7) art. 73 rozporządzenia WE 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził w szczególności, że organ w niniejszej sprawie skupił się jedynie na sposobie powstania podmiotu przejmującego, a w zupełności pomija przepisy szczególne z ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 o płatnościach ONW, gdzie warunkiem ich przyjęcia jest złożenie jedynie stosowych oświadczeń w ARiMR, co też w tej sprawie nastąpiło. Zdaniem strony, z punktu widzenia przepisów o płatnościach drugorzędne jest to, czy spółka z o.o. powstała na skutek przekształcenia spółki cywilnej, czy też jest to nowy podmiot, który wszedł w posiadanie gruntów po poprzedniku z oświadczeniem o przejęciu praw i obowiązków, czyli następca prawny. Zdaniem skarżącej spółki, w przedmiotowej sprawie organ powinien był na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 zawiesić postępowanie w sprawie i wezwać następców prawnych do udziału w sprawie. To uchybienie formalne powinno skutkować uchyleniem wydanego postanowienia. Skarżąca dodała, że bezsporne jest, że w toku postępowania spółka ta została wykreślona z rejestru przedsiębiorców, co skutkowało utratą przez nią podmiotowości prawnej i zdolności sądowej, natomiast sporna okazała się kwestia, czy po stronie powodowej doszło do ogólnego następstwa prawnego umożliwiającego kontynuowanie postępowania, a tego organ w toku sprawy nie ustalił. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione. Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie dotyczy postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi [...] na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia przez [...] odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Sąd I instancji uznał, że skarżąca wnosząc skargę na to postanowienie dokonała czynności procesowej, do której nie była – stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a. – uprawniona, a to przesądza o niedopuszczalności tejże skargi i wyłącza możliwość jej merytorycznego rozpoznania. W doktrynie przyjmuje się, że legitymacja do wniesienia skargi uzależniona jest nie tylko od posiadania interesu prawnego w sprawie, lecz także od posiadania interesu prawnego we wniesieniu skargi. Skarżący musi bowiem mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem konkretnego aktu lub czynności, który jest oparty na normach prawa administracyjnego materialnego lub procesowego, kształtujących istotę sprawy administracyjnej, w której skarga jest wnoszona, i które pozwolą sądowi ocenić, czy skarga została wniesiona we własnej sprawie, oraz interes prawny w doprowadzeniu zaskarżonego aktu lub czynności do stanu zgodności z obiektywnym porządkiem prawnym, czyli normami określającymi treść działania organów administracji publicznej i normami regulującymi procedurę ich podejmowania (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2012, str. 358). Legitymację skargową w art. 50 § 1 p.p.s.a. określono przez wyróżnienie atrybutu interesu prawnego (legitymacja materialna) oraz wskazanie podmiotów, które, mimo braku takiego interesu, są uprawnione do wniesienia skargi (legitymacja formalna). Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja materialna wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Innymi słowy, interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Wskazuje się przy tym, że kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego, przy czym, gdy w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2633/12, LEX; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 290/13). Przenosząc więc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zarzuty sformułowane w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie mogły doprowadzić do podważenia stanowiska Sądu I instancji, a w konsekwencji do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zarówno bowiem ich treść, jak i uzasadnienie wskazują, że autor skargi kasacyjnej w ogóle nie zakwestionował zasadniczego stanowiska wyrażonego przez WSA w zaskarżonym postanowieniu (skutkującego odrzuceniem skargi), że skarżąca spółka nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia organu administracji publicznej stwierdzającego niedopuszczalność odwołania wniesionego przez [...]. Jak trafnie podkreślił Sąd I instancji, przedmiotem kontroli sądowej w tej sprawie jest wyłącznie kwestia procesowa, to jest ocena, czy organ zgodnie z prawem stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez [...] od decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2015 r. Z tego względu dopuszczalność skargi spółki zależała - stosownie do treści art. 50 § 1 p.p.s.a. - od posiadania przez nią interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia organu odwoławczego z dnia 28 października 2015 r. Innymi słowy, należało wykazać, że wspomniane postanowienie wpływa bezpośrednio na sferę praw lub obowiązków skarżącej spółki. Sąd I instancji uznał, że nie ma związku między zaskarżonym postanowieniem organu administracji a sferą indywidualnych praw lub obowiązków skarżącej spółki. Natomiast w skardze kasacyjnej spółka nie wskazała żadnego przepisu prawa, który podważałby wspomniane stanowisko WSA. Autor skargi kasacyjnej nie przedstawił również żadnej argumentacji, z której wynikałoby, że stwierdzenie przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] niedopuszczalności odwołania złożonego przez [...] od decyzji organu I instancji doprowadziło jednocześnie do przyznania lub odebrania skarżącej spółce przysługującego jej prawa albo skutkowało nałożeniem lub zwolnieniem skarżącej z jakiegoś obowiązku. Przywołane w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego odnoszą się zasadniczo do kwestii następstwa prawnego w przypadku rozwiązania albo przekształcenia rolnika, a odwołując się do tych przepisów skarżąca starała się wykazać, że jest następcą prawnym spółki cywilnej [...] i że należą się jej płatności za 2013 r., o które wnioskowała spółka cywilna. Tyle że postanowienie organu administracji, które strona zaskarżyła, nie rozstrzygało o tym, czy skarżąca spółka jest następcą prawnym wspomnianej spółki cywilnej, lecz o tym, że niedopuszczalne jest odwołanie złożone przez [...]. Postanowienie, które zaskarżyła spółka nie dotyczyło jej "własnej sprawy administracyjnej", rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Praw. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 214; także: postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 220/05). Również zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie odnoszą się w ogóle do istoty problemu, wynikającej z postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi. Odrzucając skargę spółki, Sąd I instancji nie stosował art. 75 k.p.a., a więc nie mógł naruszyć tego przepisu (notabene odnoszącego się do postępowania przed organem administracji publicznej) poprzez nieustalenie stanu faktycznego i pominięcie istotnych w sprawie dowodów. WSA nie mógł również naruszyć art. 127 k.p.a. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej, ponieważ nie dokonywał wykładni tego przepisu, a w konsekwencji zarzut ten jest niezasadny. Z kolei zarzucając naruszenie "art. 97 § 1 pkt 3" autor skargi kasacyjnej nie określił, w jakim akcie prawnym znajduje się ten przepis, co wyklucza możliwość odniesienia się do tegoż zarzutu, gdyż - jak to wskazano wyżej - Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach skargi kasacyjnej, a więc nie może samemu określać tych granic poprzez zastępowanie autora skargi kasacyjnej w precyzyjnym określeniu zarzutów formułowanych w ramach podstaw kasacyjnych. W konsekwencji powyższego za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie posiadała interesu prawnego w tej sprawie. Z przepisu tego wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Brak wskazania w skardze kasacyjnej przepisu prawa, z którego wynikałoby, że wydanie zaskarżonego postanowienia organu administracji wpłynęło na prawa lub obowiązki skarżącej spółki oznacza, iż autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował skutecznie stanowiska Sądu I instancji, że skarżąca spółka nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 28 października 2015 r. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna - jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu stosownie do treści art. 184 p.p.s.a.