II GSK 887/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 27 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "W." Sp. z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 265/09 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "W." Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 265/09 - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - odrzucił skargę "W.F." Spółki z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Z akt sprawy wynika, że "W.F." Sp. z o.o., zwana dalej skarżącą, wraz ze skargą sporządzoną 3 kwietnia 2009 r. złożyła "Aktualny odpis" z KRS "stan na dzień 13 czerwca 2008 r.", z treści którego wynika, że w dacie jego wystawienia osoba, która podpisała skargę, była członkiem zarządu, umocowanym do reprezentacji spółki. Przewodniczący Wydziału III WSA w W. zarządzeniem z dnia 12 maja 2009 r. wezwał skarżącą do uzupełniania braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji skarżącej poprzez przesłanie oryginału bądź potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez notariusza kserokopii odpisu KRS aktualnego na dzień wniesienia skargi. Przewodniczący zakreślił 7-dniowy termin, pod rygorem odrzucenia skargi. WSA w W. odrzucając skargę stwierdził, że zarządzenie Przewodniczącego zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 20 maja 2009 r., termin do jego wykonania minął w dniu 27 maja 2009 r. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. WSA skargę odrzucił. "W.F." Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy WSA we W. do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej p.u.s.a., oraz art. 29 i 47 p.p.s.a. poprzez podważenie autentyczności przedłożonej kopii odpisu KRS skarżącej poświadczonej za zgodność z oryginałem przez Prezesa Zarządu upoważnionego jednoosobowo do reprezentowania Spółki oraz uznanie, że skarżąca nie wykazała swojego umocowania w sprawie; - art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 49 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż złożona skarga zawierała brak formalny oraz wezwanie skarżącej do jego uzupełnienia, mimo iż zgodnie z art. 47 § 2 p.p.s.a. skarżąca mogła poświadczyć kopię odpisu KRS za zgodność z oryginałem i załączyć ją do wniesionej skargi. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wykazała swoje umocowanie składając odpis z KRS wraz ze skargą wniesioną do WSA we W.. Zdaniem kasatora z brzmienia przepisu art. 29 p.p.s.a. nie wynika, iż strona w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma obowiązek przedłożenia oryginału odpisu KRS lub poświadczenia za zgodność z oryginałem odpisu KRS przez notariusza. Na poparcie tego stanowiska kasator przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2007 r., sygn. akt I FSK 938/06, w którym Sąd ten wywodzi, iż umocowanie do działania w imieniu spółki można wykazać za pomocą dowolnych dokumentów. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną uznanie, iż nie wykazał on swojego umocowania w sprawie do działania należy uznać za nadmierny formalizm i pozbawienie strony prawa do Sądu, co stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad zagwarantowanych w Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W okolicznościach sprawy oraz w świetle podstaw, na których oparto rozpoznawaną skargę kasacyjną, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy odrzucona zaskarżonym postanowieniem skarga posiadała braki formalne, jeżeli tak czy dokonane wezwanie do uzupełnienia tych braków - po bezskutecznym upływie zakreślonego terminu - dawało podstawę do zastosowania przez WSA rygoru odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ważąc powyższe na wstępie wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna zawierać nie tylko elementy wymienione w jego pkt. 3 (tzn. wskazanie zaskarżonego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego - co w niniejszej sprawie pozostaje poza sporem) ale i powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W przypadku, gdy strona jest osobą prawną pismo musi być podpisane przez osoby pełniące funkcje organów, zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób – na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. W art. 29 powołanej ustawy procesowej ustawodawca wskazał przy tym jednoznacznie, że organ lub inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie dokumentem. W tym stanie rzeczy nie powinno ulegać wątpliwości, iż niewykazanie dokumentem, że osoba, która podpisała skargę jest umocowana do reprezentowania strony - jest brakiem formalnym. Rozważenia wymaga natomiast, jakim dokumentem umocowanie to może być skutecznie wykazane. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują wprost tej kwestii. Z uwagi na powyższe, w ocenie NSA, opowiedzieć należy się za poglądem, że w wezwaniu o usunięcie braków formalnych koniecznym jest określanie rodzaju dokumentu, który należy złożyć a którego autentyczność i zgodność z prawdą nie powinna budzić wątpliwości (np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn.akt II FSK 581/05). Biorąc przy tym pod uwagę, że - zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) - dane wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego korzystają z domniemania prawdziwości, za prawidłową uznać należy praktykę, zgodnie z którą w przypadku spółek prawa handlowego (jak w niniejszej sprawie) odpowiednim dokumentem jest dokument zawierający informacje z Krajowego Rejestru Sądowego. Stosownie do art. 4 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym Centralna Informacja - utworzona przez Ministra Sprawiedliwości na mocy ust. 1 ww. artykułu - wydaje odpisy, wyciągi i zaświadczenia oraz udziela informacji z Rejestru, które mają moc dokumentów urzędowych, jeżeli zostały wydane w formie papierowej. Zgodnie zaś rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowych zasad udzielania informacji z Rejestru i udostępniania kopii dokumentów z katalogu (Dz. U. Nr 247, poz. 1811) odpis może być pełny lub aktualny (§ 5), odpis pełny zawiera treść wszystkich wpisów /.../ dokonanych od chwili pierwszego wpisu /.../, odpis aktualny zawiera aktualną treść wpisów (§ 6 ust. 1 i 2), wyciąg z rejestru zawiera aktualną treść wpisów, obejmującą wskazane przez wnioskodawcę działy rejestru (§7). W myśl § 23 ust. 1 powołanego aktu każdy odpis, wyciąg, zaświadczenie oraz pozostałe pisemne informacje powinny być podpisane przez upoważnionego pracownika i opatrzone pieczęcią urzędową oraz powinny zawierać, poza właściwą treścią, także oznaczenie miejsca i daty wydania dokumentu oraz datę i czas stanu rejestru, według którego zostały wydane (...). Tym samym każdy z ww. dokumentów, wydany przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z ww. przepisami - jeżeli zawiera wpisy wykazujące umocowanie osób działających w imieniu strony - uznać należy za odpowiedni dla uzupełnienia braków formalnych pisma w omawianym zakresie. Co do zasady bowiem "aktualny odpis" z KRS korzysta z ustawowego domniemanie prawdziwości wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego wykazanych w tym dokumencie. Przytoczone wyżej przepisy wskazują, że wpisy są aktualne póki nie zostaną zmienione a tak rozumiana aktualność nie zależy od daty wystawienia dokumentu. Brak jest regulacji, które ograniczałyby w czasie "ważność" dokumentów wydanych przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego. Przepisy p.p.s.a. także nie zawierają unormowań wskazujących wprost na uprawnienie do wzywania strony o przedłożenie odpisu czy wyciągu z KRS wydanego w określonym czasie (jak ma to miejsce np. w wydanym na podstawie na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych /Dz. U. Nr 19, poz. 177, ze zm./ rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane /Dz. U. z 2006 r. Nr 87, poz. 605 ze zm./ - zgodnie z którym zamawiający może żądać aktualnego odpisu z właściwego rejestru wystawionego nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków (§ 1 ust. 1 pkt 2 ww. aktu). Nie ulega jednak kwestii, że umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Tym samym przyjąć należy, że może zachodzić konieczność złożenia odpisu, którego "ważność" nie będzie budziła uzasadnionych wątpliwości. Ocena zaś czy wątpliwości są uzasadnione zależna jest od okoliczności sprawy (np. od upływu czasu między wystawieniem "aktualnego odpisu" przez Centralną Informację KRS a datą złożenia skargi). Ważąc czy brak w ww. zakresie uniemożliwia nadanie sprawie biegu (a zatem czy jest brakiem formalnym pisma) należy mieć na względzie nie tylko dotkliwość konsekwencji nieuzupełnienia braków, ale i skutki procesowe, jakie mogą wyniknąć w razie stwierdzenia w toku sprawy, że pismo podpisane zostało przez osobę nieumocowaną do reprezentowania strony. Wymóg dokonywania czynności w postępowaniu przez organ osoby prawnej pozostaje w związku ze zdolnością procesową. Braki zaś w zakresie zdolności procesowej - stosownie do treści art. 31 § 1 i § 3 p.p.s.a. - skutkować mogą w toku postępowania zniesieniem postępowania. Brak zdolności procesowej - zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. - jest przyczyną nieważności postępowania. Zwrócenia uwagi wymaga też, że w toku postępowania niewykonanie przez stronę zarządzeń może skutkować zawieszeniem postępowania - na podstawie art.125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - tylko odnośnie okoliczności uniemożliwiających nadania sprawie "dalszego" biegu. Nie dotyczy zatem okoliczności uniemożliwiających nadanie sprawie "prawidłowego" biegu. Przepis ten nie znajduje zatem zastosowania do uzupełniania braków skutkujących odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (wskutek nieusunięcia braków formalnych). W świetle tego, co wyżej powiedziano uznać trzeba, że brak należytego wykazania umocowania do dokonania czynności w postępowaniu - istniejący na etapie badania przez przewodniczącego warunków formalnych pisma - nie pozwala na nadanie temu pismu prawidłowego biegu. Niepodobna bowiem przyjąć by prawidłowy bieg można nadać skardze, brak której skutkować może zniesieniem postępowania lub stwierdzeniem nieważności tego postępowania. W konsekwencji zasadne jest przyjęcie, że - w zależności od tego czy okoliczności sprawy uzasadniają wątpliwości co do istnienia umocowania osób działających w imieniu osoby prawnej w dacie składania pisma - przewodniczący na etapie badania spełnienia wymogów formalnych pisma uprawniony jest do wezwania strony - w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. - do stosownego wykazania tego umocowania. Jednakże wezwanie to, aby mogło skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 3 p.p.s.a., musi nie tylko prawidłowo zakreślać termin do uzupełnienia braków formalnych oraz rygor bezskutecznego upływu tego terminu ale i musi być zrozumiale dla strony i wykonalne. Wezwanie do wykazania umocowania do działania w imieniu strony wymaga zatem wyraźnego określenia w wezwaniu nie tylko jaki dokument stwierdzony brak uzupełni ale i w jakim okresie poprzedzającym złożenie pisma powinien zostać wydany. Zasadna wydaje się też weryfikacja umocowania przez wezwanie do złożenia "odpisu pełnego", wydanego po dniu sporządzenia pisma. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że złożenie "aktualnego odpisu" z KRS według stanu na dzień 13 czerwca 2008r. mogło budzić uzasadnione wątpliwości co do tego czy dokument ten wykazuje umocowania w dacie skargi (3 kwietnia 2009 r.). Mimo to w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – z uwagi na treść zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków formalnych. W ocenie NSA zawarte w wezwaniu określenie "odpis aktualny na dzień wniesienia skargi" nie jest jednoznaczne. Jeżeli pod tym pojęciem rozumieć odpis wydany przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego w dniu wniesienia skargi - to uczynienie zadość wezwaniu sprowadzałoby się w istocie do konieczności posiadania ww. odpisu wydanego w dniu sporządzania i składnia skargi. Wezwanie takie może okazać się niewykonalne (por.: postanowienie NSA z 20 stycznia 2009 r. II GSK 667/082 oraz z 2 czerwca 2009 r. II GSK 374/09). Nie jest też czytelne wezwanie strony do złożenia aktualnego odpisu z KRS - w sytuacji, gdy z akt wynika, że odpis tak oznaczony został dołączony do skargi. Ponadto w skardze kasacyjnej zasadnie zarzucono brak podstaw do żądania odpisu z KRS w oryginale lub kserokopii tego dokumentu, potwierdzonego za zgodność z oryginałem przez notariusza. Przychylić należy się do stanowiska, że choć formalnie odpis z KRS jest załącznikiem do pisma procesowego to w praktyce nie jest to załącznik, odpis którego doręcza się stronom i który jest składany w trybie art., 47 § 1 p.p.s.a.. Obowiązek złożenia tego dokumentu wynika z powołanego na wstępie art. 29 p.p.s.a., który nie reguluje kwestii uwierzytelniania. W tym zakresie skarga nie posiadała zatem braków, do uzupełnienia których stronę wezwano. Tym samym wezwanie, jako wadliwe, nie mogło skutkować odrzuceniem skargi, a podstawy, na których oparto skargę kasacyjną, uznać należało za usprawiedliwione. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.