II GW 40/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Burmistrza Miasta Złotoryja z dnia 18 marca 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Złotoryja a Prezydentem Miasta Wrocław w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Złotoryja jako organ właściwy do załatwienia sprawy. I Wnioskiem z 18 marca 2024 r. Burmistrz Miasta Złotoryja zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Wrocław przez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo T. R. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 9 lutego 2024 r. Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla T. R., który do szpitala został przyjęty w trybie nagłym. W związku z ostatnim adresem zameldowania ww. osoby na pobyt stały w Złotoryi, ul. [...] wniosek został przesłany do MOPS w Złotoryi, którego pracownicy socjalni ustalili, że T. R. pod wskazanym adresem nie mieszka od 4 lat, dom należy do byłej teściowej, która nie ma z nim kontaktu. Tym samym organ nie ma możliwości ustalenia gdzie T. R. mieszka. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: kpa), co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22). Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w świetle okoliczności faktycznych sprawy aktualne miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy nie jest znane. Brak jest podstaw do przyjęcia, że zamieszkuje on, czy też kiedykolwiek zamieszkiwał we Wrocławiu. Nie może świadczyć o tym ani miejsce udzielenia świadczenia ani miejsce zdarzenia, w wyniku którego tego świadczenia udzielono. Na podstawie okoliczności sprawy nie można również stwierdzić, że świadczeniodawca ma obecnie miejsce zamieszkania na terenie Złotoryi. Niemniej jednak na podstawie bezspornych w sprawie okoliczności można wywieść, że w przeszłości zamieszkiwał on w Złotoryi, gdzie był zresztą zameldowany na pobyt stały. Wprawdzie brak jest podstaw do utożsamiania miejsca zamieszkania danej osoby z miejscem jej zameldowania, niemniej jednak ten ostatni fakt, w okolicznościach niniejszej sprawy, dodatkowo stanowi potwierdzenie, a przynajmniej domniemanie, że dana osoba przebywa/przebywała w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie, której dotyczy spór, organem właściwym do potwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Burmistrz Miasta Złotoryja jako organ gminy właściwej ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.