II GZ 228/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Spółki jawnej w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1093/16 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi [B.] w G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 października 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1093/16, orzekając na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił [A.] Spółce jawnej w L. (dalej: Spółka) dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi [B.] w G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że Spółka wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w powyższym postępowaniu, podając, iż przed Urzędem Patentowym toczyły się równolegle dwa postępowania o unieważnienie tego samego prawa z rejestracji, nr Rp. 15331, na wzór przemysłowy pt. "Lód na patyku" udzielonego w 2009 r. na rzecz [C.] Sp. z o. o. w M. Pierwsze postępowanie nr [...] z wniosku [B.] w G. oraz drugie nr [...] z wniosku Spółki. W obu sprawach UP, decyzjami z dnia [...] stycznia 2016 r. wnioski o unieważnienie oddalił. Obaj wnioskodawcy złożyli skargi od tych decyzji, a Sąd w obu sprawach wyznaczył termin rozprawy na 4 listopada 2016 r. Spółka podkreśliła, że ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Lód na patyku", bo od 2015 r. produkuje lizaki lodowe "łaciate" o wyglądzie identycznym z chronionym wzorem przemysłowym, zdobione nieregularnymi plamami stylizującymi krowie łaty i używa dla tych lodów nazwy "łaciate" na podstawie licencji udzielonej przez [B.]. Licencja jest wyłączna i wpisana do rejestru znaków towarowych. Spółka stwierdziła, że skoro posiada interes prawny w postępowaniu z wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Lód na patyku", co ustalił Urząd Patentowy w decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] (zaskarżonej przez Spółkę w postępowaniu o sygn. akt VI SA/Wa 1135/16), to ma również interes prawny, wymagany przez art. 33 § 2 p.p.s.a., do przystąpienia do niniejszej sprawy (o sygn. akt VI SA/Wa 1093/16) ze skargi [B.], czyli swojego licencjodawcy, w sprawie dotyczącej unieważnienia tego samego prawa z rejestracji. Spółka nadmieniła, że sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1093/16 i VI SA/Wa 1135/16 dotyczą tego samego wzoru przemysłowego. Wobec tego rozstrzygnięcie sprawy ze skargi [B.], a w dalszej kolejności ponowna decyzja UP mają wpływ na sytuację prawną Spółki. Odmawiając Spółce dopuszczenia do udziału w postępowaniu Sąd wskazał, że w świetle art. 33 § 2 p.p.s.a. kwestią kluczową, decydującą o możliwości dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego jest ustalenie czy ma ona interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie wydane w sprawie przez WSA. Oceniając pod tym względem wniosek Spółki Sąd stwierdził, że nie wykazała ona interesu prawnego w postępowaniu ze skargi [B.] na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]. Zdaniem Sądu w istocie wniosek sprowadza się do wykazania istnienia interesu faktycznego strony składającej wniosek, wynikający z oferowania przez nią produktów na licencji strony skarżącej. Jednakże żaden przepis prawa materialnego nie pozwala wywieść interesu prawnego licencjobiorcy wobec postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego zainicjowanego przez licencjodawcę. Sąd zauważył, że pojęcie własnego interesu prawnego oznacza, iż nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Jak uznał Sąd, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez rzecznika patentowego, domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 19 października 2016 r. oraz dopuszczenia do udziału w postępowaniu w tej sprawie w charakterze uczestnika, zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, art. 133 § 1 i art. 106 § 3 w związku z art. 197 § 2 i art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez sprzeczne z aktami spraw: VI SA/Wa 1093/16 oraz VI SA/Wa 1135/16, zwłaszcza z powołanym we wniosku dowodem z dokumentu urzędowego, to jest decyzji Urzędu Patentowego nr [...], ustalenie, że wnioskodawca nie ma własnego interesu prawnego w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, a wniosek sprowadza się do wykazania interesu faktycznego wynikającego z oferowania produktów według licencji; 2) prawa materialnego, art. 20 Konstytucji RP w związku z art. 105 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.; dalej: p.w.p.) oraz art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie prowadzące do błędnego ustalenia, że wynik postępowania przed WSA w Warszawie, oznaczonego sygn. akt VI SA/Wa 1093/16 nie dotyczy interesu prawnego Spółki; 3) przepisów postępowania, art. 141 § 4 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez przywoływanie w uzasadnieniu prawnym zaskarżonego postanowienia, orzeczeń wydanych dla odmiennych niż w niniejszej sprawie okoliczności faktycznych i prawnych. Do zażalenia załączono decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], w której Urząd uznał, iż Spółka jawna [A.] ma interes prawny w postępowaniu zainicjowanym jej wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Lód na patyku" nr Rp. 15331, należącego do spółki [C.] w M. [C.] Sp. z o.o. w M., uczestnik postępowania, pismem z dnia 20 grudnia 2016 r. wniosła o oddalenie wniosku Spółki, wyjaśniając, że Spółka nie wykazała interesu prawnego przemawiającego za jej udziałem w postępowaniu przed Sądem w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. W myśl cytowanego przepisu podmioty, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczył ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. W judykaturze i piśmiennictwie utrwalony jest m.in. pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r. o sygn. akt I SA 1719/92, publik. OSP z 1994 r., z. 10, poz. 199). Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć zatem interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. W związku z tym uznać należy, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (zob. postanowienia NSA z dnia 13 stycznia 2009 r. o sygn. akt II OZ 1382/08, a także z dnia 14 maja 2009 r. o sygn. akt I OZ 505/09; dostępne w CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem I instancji, który prawidłowo stwierdził w objętym zażaleniem postanowieniu, że żaden przepis prawa materialnego nie pozwala wywieść interesu prawnego licencjobiorcy (czyli [A.] Spółka jawna) wobec postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego zainicjowanego przez licencjodawcę (czyli [B.]). Takimi przepisami nie są w tej sprawie, powoływane w zażaleniu, art. 105 ust. 2, 3 i 4 p.w.p. (najogólniej rzecz ujmując, dotyczące uprawnień wynikających z prawa z rejestracji wzoru przemysłowego) oraz art. 20 Konstytucji RP (który ustanawia w Polsce społeczną gospodarkę rynkową), ponieważ trudno przyjąć, żeby licencjobiorca na ich podstawie mógł domagać się takich samych uprawnień w postępowaniu przed UP, a następnie w procesie przed sądem administracyjnym jakie przysługują w tych postępowaniach licencjodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istoty rzeczy nie zmienia, tj. nie zmienia braku wykazania przez Spółkę interesu prawnego w tej sprawie, stanowiąca w zasadzie jedyną podstawę wniosku Spółki, decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], w której Urząd uznał, iż Spółka ma interes prawny w postępowaniu zainicjowanym jej wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Lód na patyku" nr Rp. 15331, należącego do spółki [C.] w M. Zdaniem sądu kasacyjnego ustalenia poczynione w tej decyzji przez Urząd Patentowy, zresztą już uchylonej przez Sąd (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1135/16; dostępny w CBOSA), nie tylko nie stanowią źródła interesu prawnego Spółki wnioskującej o dopuszczenie do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej prowadzonej pod sygn. akt VI SA/Wa 1093/16 ze skargi [B.] na decyzję UP z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], lecz brak również jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby wiązały Sąd w tej sprawie, wyłącznie z uwagi na podobieństwo rozpoznawanych przez organ spraw. I nie ma znaczenia, że obydwie decyzje UP, nr [...] i nr [...] – jak była o tym mowa – dotyczą oddalenia wniosku odpowiednio, złożonego przez Spółkę [A.] i wniosku złożonego przez [B.] o unieważnienie tego samego wzoru przemysłowego pt. "Lód na patyku" nr Rp. 15331. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał za Sądem I instancji, że Spółka nie wykazała, iż wynik postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1093/16 dotyczy jej interesu prawnego, zatem wniosek o dopuszczenie Spółki do udziału we wskazanym postępowaniu w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł żadnych istotnych wad w kontrolowanym postanowieniu akcentowanych w zażaleniu, zaś poczynione przez Sąd odwołania do judykatury są trafne, ponieważ podane przykłady orzeczeń sądowych są adekwatne dla prawidłowego rozumienia pojęcia "interes prawny" w świetle niewątpliwej treści przepisu art. 33 § 2 p.p.s.a. Jedynie na marginesie można zauważyć, że interes faktyczny Spółki [A.] w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi [B.] w tej sprawie jest oczywisty, zważywszy na posiadaną przez tę Spółkę licencję wskazaną we wniosku o dopuszczenie do udziału w niniejszej sprawie jako uczestnika. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.