II GZ 245/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 3/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B.B. na decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r. odmówił B.B. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. We wniosku skarżąca podała, że z uwagi na znaczny upływ czasu od dnia dokonania na jej rzecz płatności, nie jest w posiadaniu przyznanych jej kwot. Nie posiada także oszczędności ani środków na zwrot przyznanej jej w styczniu 2013 r. płatności. Niewstrzymanie zatem wykonania zaskarżonej decyzji doprowadzi do wszczęcia przeciwko niej egzekucji, która wiązałaby się z licytacją jej majątku, co spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki. Sąd I instancji oddalając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że wykonanie tej decyzji spowoduje wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zdaniem Sądu na podstawie przedstawionych danych nie można bowiem ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a Sąd nie może tych okoliczności domniemywać. Skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego nie podała informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, posiadanych aktywów, czy stanu rachunków bankowych. Do wniosku nie zostały przy tym dołączone żadne dokumenty, które umożliwiłyby Sądowi ocenę, czy dobrowolne bądź przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji, z uwagi na sytuację finansową skarżącej, spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Sąd podkreślił, że sam fakt ustalenia w zaskarżonej decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 8681,36 zł nie pozwala na wyprowadzenie wniosku, że wykonanie zaskarżonej spowoduje dla skarżącej trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca wskazując, że jest osobą bezrobotną, przebywającą za granicą i niemającą stałego źródła dochodów, nie przedstawiła jednocześnie żadnych dokumentów na poparcie tych twierdzeń. W zażaleniu B.B. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O., zasądzenia na jej rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozpoznania zażalenia. Zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo wskazania przez skarżącą argumentów uprawdopodobniających, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki w postaci konieczności wyprzedaży majątku, celem spłaty należności, którego skarżąca nie mogłaby odzyskać w przypadku ewentualnej zmiany decyzji przez Sąd; 2. art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na braku wezwania strony do uzupełnienia wniosku, co miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgłoszony przez skarżącą w zażaleniu wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia postępowania zażaleniowego nie jest rozpatrywany przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 196 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. O wstrzymaniu wykonania postanowienia decyduje zatem Sąd I instancji przed przekazaniem akt sądowi kasacyjnemu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny mógł jedynie rozpoznać zażalenie w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest niezbędne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącej, stwierdzając, że nie zostały wykazane przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołała się jedynie na to, że jej wykonanie doprowadzi do wszczęcia przeciwko niej egzekucji, która wiązałaby się z licytacją jej majątku, a to z kolei spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Ma to związek ze znacznym upływem czasu od dnia dokonania na jej rzecz płatności, zatem nie jest w posiadaniu przyznanych jej kwot. Przebywa za granicą, nie ma stałego źródła dochodów, jest osobą bezrobotną, nie posiada także oszczędności ani środków na zwrot przyznanej jej w styczniu 2013 r. płatności. Poza tymi ogólnymi i lakonicznymi twierdzeniami skarżąca nie przedstawiła żadnych innych argumentów oraz dokumentów potwierdzających okoliczności uzasadniające stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama konieczność zwrotu przez skarżącą kwoty płatności, ustalonej zaskarżoną decyzją, bez dokładnego określenia sytuacji majątkowej skarżącej nie może uzasadniać stwierdzenia, że zapłata tej kwoty doprowadzi do wszczęcia egzekucji i licytacji majątku skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że do pisma z dnia 3 lutego 2016 r., które zostało złożone w ślad za zażaleniem zostały dołączone: potwierdzenie rocznych przychodów, które zdaniem skarżącej, w całości stanowią dopłaty od ARiMR, lista rocznych wydatków sporządzona przez skarżącą oraz zaświadczenie z zagranicznej szkoły syna skarżącej o wysokości ponoszonych opłat. Okoliczności te nie mają jednak znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. NSA na obecnym etapie postępowania nie rozpatruje bowiem ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale bada zgodność z prawem działania Sądu I instancji, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Natomiast oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia ponowienia wniosku w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nietrafny jest zarzut podniesiony w zażaleniu, że Sąd I instancji powinien był wezwać stronę na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wskazany przepis dotyczy sytuacji, w której pismo ze względu na niezachowanie warunków formalnych nie może otrzymać prawidłowego biegu. Tryb określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. nie dotyczy natomiast pobieżnego uzasadnienia wniosku czy niezałączenia dowodów na poparcie twierdzeń autora pisma (zob. m.in. postanowienia NSA: z 28 września 2015 r. o sygn. akt II FZ 721/15, z 3 listopada 2015 r. o sygn. akt II FZ 815/15, z 24 lutego 2016 r. o sygn. akt II GZ 48/16 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.