II FZ 815/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. M. w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 693/15 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 22 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 815/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 693/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 22 kwietnia 2015 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że w ww. skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, wskazując jednocześnie, iż w przypadku jego nieuwzględnienia przez organ wnosi na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a., o wydanie przez sąd postanowienia w tym zakresie. Argumentem przemawiającym w ocenie skarżącego za uwzględnieniem wniosku jest w pierwszej kolejności wysokie prawdopodobieństwo uchylenia zaskarżonej decyzji, w związku z jej wadliwością wskazaną w skardze, a także fakt, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła nieodwracalne skutki i znacznie pogorszy sytuację finansową skarżącego, zwłaszcza wziąwszy pod uwagę fakt, że klub, w którym skarżący był dotychczas zatrudniony już od około pół roku nie wypłaca wynagrodzeń za pracę, a obecnie została ogłoszona jego upadłość. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle regulacji zawartych w art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. skarżący nie wykazał istnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zaskarżonym postanowieniu Sąd podniósł, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, sąd nie rozstrzyga skargi merytorycznie i nie ocenia zgodności zaskarżonego aktu z prawem, ani też stopnia prawdopodobieństwa jego uchylenia w wyniku przyszłego rozpoznania sprawy, a jedynie bada czy zachodzą wskazane przez ustawodawcę przesłanki pozytywne uwzględnienia wniosku. Sąd podkreślił, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Co za tym idzie, uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest uzasadnione, a twierdzenia te powinny zostać poparte stosownymi dokumentami. Nie wystarcza więc jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. W tym świetle, w ocenie Sądu pierwszej instancji, brak było okoliczności świadczących o istnieniu przesłanek wstrzymania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zaskarżył je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. Postanowieniu zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż w stanie faktycznym brak jest przesłanek uzasadniających zawieszenie wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy jej wykonanie w sposób oczywisty spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz art. 49 § 1 p.p.a.a. poprzez brak zastosowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tegoż artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: np. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, CBOSA). We wniosku skarżący wskazuje natomiast na "duże prawdopodobieństwo uchylenia skarżonej decyzji", które to twierdzenie w żaden sposób nie mogłoby stanowić o wykazaniu którejkolwiek z przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie może bowiem stanowić przedmiotu niniejszego postępowania wpadkowego ocena merytorycznej zasadności skargi, czy też prawdopodobieństwa jej uwzględnienia. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13 i powołane tam orzecznictwo, CBOSA). Sam wniosek, bez wskazania, na czym polegałoby spełnienie się którejś z ustawowych przesłanek w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca przy tym uwagę na lakoniczność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji – poza wyżej opisanym "dużym prawdopodobieństwem uchylenia skarżonej decyzji", skarżący powołuje się w zasadzie na jedną okoliczność: niewypłacanie mu wynagrodzenia przez klub, w którym był zatrudniony. Wyjaśnić trzeba, że nawet wykazanie prawdziwości tego twierdzenia, bez wyjaśnienia całości sytuacji skarżącego, która ma przecież kluczowe znaczenia w przypadku złożonego przezeń wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, nie mogłoby stanowić samoistnie o spełnieniu którejś z przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek jednak o tyle nie zasługuje na uwzględnienie, że skarżący nie dołączył do niego (do czego był zobowiązany) żadnych dokumentów potwierdzających zaistnienie przewidywanych skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym strona uniemożliwiła Sądowi zapoznanie się oraz ocenę jej stanu majątkowego, co jest niezbędne do oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając z kolei na uwadze, że w zażaleniu skarżący próbuje wykazać upadłość klubu (kopia Monitora Sądowego i Gospodarczego), podnieść trzeba, iż negatywnej oceny dokonanej przez WSA nie mogły zmieniać dodatkowe argumenty podniesione dopiero w zażaleniu (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II FZ 226/15, CBOSA). Zażalenie jest bowiem jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 194 p.p.s.a. Jego istotą jest kontrola legalności wymienionych w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania. Tym samym prawidłowe jego skonstruowanie, które polega na nienaruszeniu istoty tego środka prawnego, sprowadza się do próby podważenia oceny dokonanej przez podmiot, który wydał dane postanowienie lub zarządzenie. Podniesienie zatem zarzutu naruszenia prawa i argumentacja przemawiająca za oceną wnoszącego zażalenie, że owo naruszenie miało miejsce w jego sprawie, powinny dotyczyć samego rozstrzygnięcia, na które wnosi się środek odwoławczy. Nieskuteczne jest podnoszenie w zażaleniu argumentów, które miałyby wspierać bezpośrednio rozpoznany negatywnie wniosek w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów za wnioskiem w postępowaniu odwoławczym oznaczałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który byłby podmiotem ponownie oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej instancji. Tym samym przekreślono by sens instytucji środka odwoławczego, co byłoby tożsame z naruszeniem przepisów p.p.s.a. konstytuujących ów środek (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 182/10, z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II FZ 464/10, CBOSA). W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wskazuje na obowiązek wezwania strony do uzupełnienia wniosku, który wynikać ma z art. 49 § 1 p.p.s.a. Wskazać w tym kontekście można na dwa uzasadnienia postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 28 września 2015 r., sygn. akt II FZ 721/15 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny podniósł wobec podobnego zarzutu: "Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska pełnomocnika, zgodnie z którym Sąd pierwszej instancji winien był wezwać skarżącą do uzupełnienia wniosku o stosowne dokumenty. Ustawa p.p.s.a. nie zawiera przepisu, na podstawie którego taki obowiązek sądu można byłoby zrekonstruować. Wskazany przez pełnomocnika art. 49 § 1 p.p.s.a. dotyczy jedynie sytuacji, w której pismo ze względu na niezachowanie warunków formalnych nie może otrzymać prawidłowego biegu. Nie dotyczy natomiast pobieżnego uzasadnienia wniosku, czy niezałączenia dowodów na poparcie twierdzeń autora pisma". W postanowieniu z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt II FZ 723/15 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził natomiast: "Wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd, gdy brak jest takich dokumentów, nie ma uprawnień, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony skarżącej o ich przedstawienie. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni popiera przestawione wyżej stanowisko, a tym samym uznaje, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a. W takiej sytuacji uznać należy, że nie wystąpiły w sprawie okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanki: niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając zaś na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.