II GZ 333/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 872/14 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia w części prawa z rejestracji wzoru przemysłowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. wstrzymał wykonanie decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia 11 [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia w części prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Produkty Piekarskie" nr [...] na wniosek B. Sp. z o.o. w W. B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 11 [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia w części prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Produkty Piekarskie" nr [...], zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II GZ 258/15 postanowienia WSA z dnia 9 lutego 2015 r. o odmowie wstrzymania wykonania ww. decyzji, wstrzymał tę decyzję. Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżąca, na wezwanie tego Sądu, przesłała zestawienie sprzedaży według produktów w roku 2014 oraz zestawienie sprzedaży według produktów w roku 2015. Z dokumentów tych, zdaniem Sądu, wynika, iż nastąpił znaczny spadek sprzedaży produktów bazujących na spornym wzorze przemysłowym "podwójnych paluszków". W 2014 r. strona skarżąca sprzedała bowiem [...] opakowań produktów bazujących na ww. wzorze przemysłowym, natomiast w okresie styczeń – [...] 2015 r. sprzedano jedynie [...] tego rodzaju produktów. Sąd ten wskazał również, że wykonanie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP może spowodować nieograniczoną możliwość wykorzystywania unieważnionego wzoru przez osoby trzecie (szczególnie przez podmioty konkurujące), co podważy wypracowaną przez spółkę pozycję na rynku oraz zniweczy nabytą przez unieważniony wzór przemysłowy rozpoznawalność na rynku. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości przez uczestnika postępowania – L. sp. z o.o. sp. k. zażaleniem z dnia 7 [...] 2015 r., w którym zarzucił on naruszenie przepisów postępowania tj. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie uczestnikowi postępowania pisma skarżącego z dnia 15 [...] 2015 r. co uniemożliwiło uczestnikowi ustosunkowanie się do nowych materiałów przedstawionych przez skarżącego; oraz prawa materialnego tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż w przypadku wykonania decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia 11 [...] 2013 r. w części obejmującej odmianę pierwszą przedstawioną na [...] oraz odmianę dziesiątą przedstawioną na [...] zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy skarżący nie przedstawił materiałów potwierdzających wskazaną tezę. W odpowiedzi na zażalenie skarżąca – B. Sp. z o.o. w W. odniosła się do argumentacji zawartej w zażaleniu podnosząc, iż uczestnik nie został pozbawiony możliwości obrony swych praw poprzez niedoręczenie mu dokumentów przesłanych przez skarżącą w odpowiedzi na wezwanie Sądu, jak również wskazując na prawidłowość rozstrzygnięcia WSA z dnia 12 listopada 2015 r. Pismem z dnia 8 [...] 2016 r. L. sp. z o.o. sp. k. podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie, odnosząc się do odpowiedzi B. Sp. z o.o. w W. na zażalenie. Następnie B. Sp. z o.o. w W., pismem z dnia 7 [...] 2016 r. odniosła się do pisma L. sp. z o.o. sp. k. z dnia 8 [...] 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów – naruszenia przepisu postępowania tj. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie L. sp. z o.o. sp. k. pisma skarżącej z dnia 15 [...] 2015 r. co uniemożliwiło uczestnikowi ustosunkowanie się do nowych materiałów - należy wskazać, iż nie jest on zasadny. Z treści art. 12 p.p.s.a. wynika, że prawa i obowiązki strony postępowania przysługują również uczestnikom postępowania na prawach strony oraz uczestnikom postępowania. Na gruncie art. 12a § 2 p.p.s.a. akta sprawy udostępnia się stronom postępowania, a strony mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Tym samym uczestnik w niniejszym postępowaniu - L. sp. z o.o. sp. k. - nie została pozbawiona możliwości obrony swych praw gdyż miała możliwość w każdym czasie zapoznania się z aktami sprawy i bieżącego śledzenia jej toku. Powyższy argument wydaje się tym bardziej zasadny, że zaskarżone postanowienie zostało wydane po uchyleniu pierwotnie wydanego w tej sprawie postanowienia przez NSA postanowieniem z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II GZ 258/15. Uczestnik postępowania miał zatem świadomość, że wniosek B. Sp. z o.o. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostanie ponownie rozpoznany przez WSA. Należy również wskazać, że zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami uczestnikowi postępowania doręczono wszystkie zapadłe w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Wyrazem tego jest możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, z której uczestnik skorzystał. Nie można tym samym uznać, że został on pozbawiony możliwości obrony swych praw. Z całą mocą należy również podkreślić, że Sąd dokonuje oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w oparciu o złożony wniosek i zawarte w nim argumenty poparte załączoną dokumentacją. Tym samym brak ustosunkowania się uczestnika postępowania do dokumentacji złożonej przez wnioskującego o wstrzymanie wykonania decyzji, złożonej na wezwanie tego sądu, nie pozbawia uczestnika obrony jego praw. Odnosząc się do drugiego z podniesionych w zażaleniu zarzutów wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z regulacji powyższej wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody o której można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważone z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie – w tym przypadku decyzji. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Skoro ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tych przesłanek, a korelatem tego obowiązku po stronie sądu jest powinność zbadania, czy powołane przez wnioskodawcę okoliczności można zakwalifikować jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny dokonując tych czynności, przy uwzględnieniu, że przesłanki zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. zostały sformułowane w sposób nieostry, ma obowiązek kierować się interesem zarówno wnioskodawcy jak i pozostałych uczestników postępowania mając na uwadze m.in. wytyczne przedstawione w Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 13 września 1989/89/8 (por. Z. Kmieciak: "ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym" str. 18 i nast., post. NSA z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt I FZ 574/12, zbiór lex nr 1273757, post. NSA z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 102/06 z glosą M. Szubiakowskiego, OSP 2006/10/119). Sąd administracyjny wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa z kolei na stronie skarżącej. Wnioskodawca ma obowiązek uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Sąd administracyjny wydając postanowienie na skutek rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej ma natomiast obowiązek, na podstawie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. odnieść się do wskazanych w nim okoliczności oraz wyjaśnić z jakich względów uznał, że w danej sprawie zachodzą bądź nie występują przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia zatem wymaga, że przesłanki zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. zostały sformułowane w sposób nieostry. To zaś wiąże się z koniecznością konkretyzacji tego rodzaju zwrotów. Przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. odmowa tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. W art. 61 § 3 p.p.s.a. jest mowa nie o jakiejkolwiek szkodzie (materialnej lub niematerialnej) lecz o znacznej szkodzie. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków, a często w ogóle bywa niemożliwy. Uwzględniając powyższe brak jest podstaw do uznania, że Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił wniosek spółki skarżącej wraz z załączonymi do sprawy dokumentami. Skarżąca przy piśmie z dnia 15 [...] nadesłała zestawienie sprzedaży produktów w roku 2014 oraz w roku 2015. Z dokumentów tych wynika, iż nastąpił znaczny spadek sprzedaży produktów bazujących na spornym wzorze przemysłowym "podwójnych paluszków". W 2014 r. strona skarżąca sprzedała [...] opakowań produktów bazujących na ww. wzorze przemysłowym, natomiast w okresie [...] 2015 r. sprzedano jedynie [...] tego rodzaju produktów. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP może spowodować nieograniczoną możliwość wykorzystywania unieważnionego wzoru przez osoby trzecie (szczególnie przez podmioty konkurujące), co podważy wypracowaną przez spółkę pozycję na rynku oraz zniweczy nabytą przez unieważniony wzór przemysłowy rozpoznawalność na rynku. Ponadto, skutkiem wykonania tej decyzji może być upadłość spółki, ponieważ produkcja "podwójnych paluszków" stanowi jej główną działalność, co potwierdziły nadesłane przez stronę skarżącą dokumenty. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumenty podniesione w zażaleniu nie podważają zasadności oceny wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji dokonanej przez Sąd I instancji. Sąd ten oparł swe rozstrzygnięcie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, biorąc pod uwagę twierdzenia strony jak również specyfikę przedmiotu sprawy i uznał, że ustawowe przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji zostały w niniejszej sprawie spełnione (co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). Spółka wnosząca zażalenie nie podważyła natomiast tej argumentacji. L. sp. z o.o. sp. k. podnosząc, że zestawienia strony pochodzą od niej samej i nie zostały poparte żadnymi dodatkowymi materiałami od podmiotów trzecich nie wskazała jakie to podmioty trzecie miałyby posiadać tak precyzyjne informacje – dotyczące ilości sprzedaży - na temat spółki B. Sp. z o.o. w W. Oczywistym wydaje się, że najlepiej poinformowanym dysponentem tego typu wiadomości jest spółka, której takie zestawienie dotyczy. Wnosząca zażalenie podważała również wiarygodność oraz precyzyjność zestawień przestawionych przez Skarżącą. Wskazała, że załączone do akt zestawienia nie zawierają specyfikacji dotyczących wzoru przemysłowego produktów zawartych w tabelach obrazujących wielkość sprzedaży. Tym samym, zdaniem wnoszącej zażalenie, dane te mogą dotyczyć zupełnie innych produktów niż te, których dotyczy zaskarżona decyzja. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do powyższych argumentów, podkreśla jednak, że z uwagi na fakt, iż ustawodawca nie sprecyzował, co należy rozumieć pod pojęciami niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ocena wystąpienia tych przesłanek należy do sądu. Słusznym w tym miejscu wydaje się zwrócenie uwagi, że pojęcia nieostre są elementem każdego porządku prawnego. Mają one najczęściej swoją funkcję - stanowią określoną technikę prawodawczą polegającą na zapewnieniu odpowiedniej dynamiki systemu prawa, a przez to jego elastyczności gwarantującej, na ile jest to konieczne i możliwe, pożądaną jego aktualność i adekwatność bez potrzeby podejmowania doraźnej interwencji prawodawczej, w relacji do powszechnie afirmowanego systemu zasad i wartości. Operowanie przez prawodawcę na gruncie stanowionych przez niego przepisów prawa szeroko rozumianymi zwrotami niedookreślonymi nie pozostaje bez wpływu na przebieg procesu interpretacji przepisu prawa, na jego rezultat, a w konsekwencji również na możliwość, a nawet konieczność oceny prawidłowości realizacji "powinności" aktualizujących się w relacji do pojęć niedookreślonych. Akt stosowania prawa wyrażający się w podjęciu rozstrzygnięcia o określonej treści, kształtujący prawa i (lub) obowiązki podmiotu, do którego jest adresowany, powinien korespondować z określonym standardem. Podejście do pojęć niedookreślonych, najogólniej rzecz ujmując, wiąże się z potrzebą (obowiązkiem) podjęcia konkretnych działań interpretacyjnych, a w ich rezultacie, z potrzebą zajęcia jednoznacznego, zindywidualizowanego okolicznościami rozpatrywanego przypadku stanowiska wobec zwrotu niedookreślonego (nieostrego), zwrotu szacunkowego (ocennego), którym na gruncie przepisu prawa operuje prawodawca, czy też wobec zawartego w stosownym przepisie prawa odesłania pozasystemowego, a mianowicie stanowiska zawierającego uargumentowaną i wiążącą propozycję jego (ich) rozumienia na gruncie rozpatrywanego przypadku – co innymi słowy wiąże się z kwalifikowaniem lub oceną określonych faktów jako podpadających albo niepodpadających pod daną normę prawną oraz jako objętych lub nieobjętych zakresem normowania i zastosowania danej normy prawnej. Konfrontując powyższe z argumentacją zawartą w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia stwierdzić należy, że nie jest ono niezgodne z prawem, a sformułowane w nim oceny odnośnie do udzielenia ochrony tymczasowej nie są dowolne. Aby sąd mógł ocenić wniosek skarżącej jest ona obowiązana skonkretyzować rodzaj szkody grożącej jej na skutek wykonania zaskarżonego aktu, rzeczowo uzasadnić swój wniosek, poprzeć go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Zdaniem NSA, skarżąca zastosowała się do powyższych wytycznych, a Sąd I instancji prawidłowo ocenił przedstawioną przez nią dokumentację. Przedłożone tabele pokazują różnice w wielkości sprzedaży na przestrzeni 2014 – 2015 r. produktu "podwójne paluszki", we właściwym czasie (zaskarżona decyzja wydana została w [...] 2013 r., wiadomym jest więc, że jej skutki staną się widoczne dopiero po upływie określonego czasu) i nie ma w niniejszej sprawie podstaw do podważenia oceny Sądu I instancji w tym zakresie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.