II GZ 650/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 464/16 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 14 [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. odrzucił skargę W. D. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 14 [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych oraz zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że W. D. po wniesieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 14 [...] 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 [...] 2016 r. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca to wezwanie została odebrana przez B. D. (syna Skarżącego) w dniu 21 [...] 2016 r. Wpis od powyższej skargi został uiszczony w dniu 31 [...] 2016 r., a zatem po upływie terminu wyznaczonego do dokonania tej czynności. Tym samym skargę należało odrzucić. W zażaleniu na powyższe postanowienie W. D. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 80 i 8 kpa poprzez przyjęcie w oparciu o część materiału dowodowego, iż nastąpiło doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu w dniu 21 [...] 2016 r. dorosłemu domownikowi skarżącego synowi B. D., podczas gdy B. D. nie jest synem skarżącego oraz ni jest dorosłym domownikiem skarżącego oraz naruszenie: 2. art. 72 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na uznaniu za doręczone skutecznie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego do skargi do rąk B. D. jako dorosłego domownika, podczas gdy brak było podstaw do przyjęcia, iż nastąpiło skuteczne doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi dorosłemu domownikowi 3. naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a. przez jego zastosowanie w sprawie, podczas gdy brak było podstaw do takiego zastosowania 4. naruszenie prawa materialnego wskutek niezastosowania art.45 ust. 1, art.77 ust.2 oraz art. 78 Konstytucji RP i tym samym ograniczenie skarżącemu prawa do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy. W uzasadnieniu podniesionych zarzutów wnoszący zażalenie wskazał, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na powyższą decyzję została przekazana przez pracownika Poczty Polskiej nie jego synowi, lecz wnukowi – B. D. Podkreślił, że B. D. nie jest ani dorosły – urodził się 18 [...] 1998 r. – ani nie jest on domownikiem skarżącego, gdyż w związku ze Świętami Wielkanocnymi przebywał on u Skarżącego jedynie gościnnie. Z uwagi na powyższe W. D. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyjęcie skargi do rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 65 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a.", sąd dokonuje doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. Jeżeli strona jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej – jej przedstawicielowi ustawowemu (art. 67 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a. jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Pełnoletnim jest ten, kto ukończył osiemnaście lat oraz ten, kto przed ukończeniem osiemnastu lat zawarł małżeństwo. W praktyce jednakże stwierdzenie przez doręczającego faktu pełnoletniości będzie istotnym problemem, gdyż nie jest on co do zasady uprawiony do kontrolowania tożsamości domownika, a w rezultacie do sprawdzania czy domownik jest osoba pełnoletnią. Należy przyjąć, że w sytuacji gdy pismo odebrała osoba niepełnoletnia, która następnie przekazała je faktycznemu adresatowi, to takie doręczenie będzie prawnie skuteczne (por.wyrok SN z 28 lutego 2002 r. III CKN 1316/00). Zdefiniowanie pojęcia "domownika" również rodzi istotne trudności. W orzecznictwie przyjmuje się, że jest to osoba zameldowana w mieszkaniu adresata pisma (por.wyrok NSA z 19 maja 2006, I OSK 362/05), biorąc pod uwagę obecną specyfikę życia społecznego należałoby jednakże zaliczyć do tej kategorii także osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym z adresatem (por.postanowienie NSA z 28 lutego 2008 r., I FZ 331/08). W rezultacie uprawnione jest stwierdzenie, że domownikiem adresata jest osoba z nim zamieszkująca (por. postanowienie NSA z 31 stycznia 2008 r., II OSK 68/08). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie istnieją poważne wątpliwości co do skuteczności doręczenia przedmiotowego wezwania. Wobec twierdzeń Skarżącego, że przesyłkę odebrał jego wnuk (a nie jak widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – "syn"), który nie jest ani pełnoletni, ani też przede wszystkim nie jest on domownikiem Skarżącego gdyż przebywał u niego z okazji świąt, i podania danych zarówno jego syna – R. D. jak i wnuka – B. D., nie można, bez wyjaśnienia tych wątpliwości, przyjąć, że doręczenie było skuteczne. W tej sytuacji odrzucenie skargi ze wskazanej wyżej przyczyny, stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienia NSA: z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 506/09, z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09). W pełni należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, który stwierdził: "Za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania". W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi w terminie, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tego braku, jest nieuzasadnione i prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na postawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a