II GZ 762/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 669/14 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 21 [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2009 rok postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 3 września 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 669/14 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z 21 [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2009 rok. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż skarżący nie zawarł żadnych twierdzeń i wniosków przemawiających za uwzględnieniem jego wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Nie przedstawił żadnych argumentów przemawiających za wystąpieniem niekorzystnych z punktu widzenia jego interesów następstw wykonania decyzji, zaniechał jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku w tym zakresie. WSA podniósł, że skarżący nie wykazał, by istniały przesłanki uzasadniające udzielenie ochrony tymczasowej. Za taką okoliczność nie mogą być uznane ogólne wskazania strony na uszczerbek w jakości egzystencji jego i rodziny. Tak sformułowana argumentacja strony nie została poparta żadnymi danymi liczbowym, obrazującymi sytuację materialną skarżącego. Strona nie wskazała bowiem konkretnych okoliczności, zdarzeń, które mogłyby uzasadnić zastosowanie ochrony tymczasowej. Nie zobrazowała w żaden sposób sytuacji materialnej, co pozwoliłoby na konfrontację zawartych we wniosku twierdzeń i zbadanie czy są to konkretne zdarzenia spełniające ustawowe przesłanki, wobec których istnieje realna groźba wystąpienia. Zdaniem Sądu, ewentualne pogorszenie sytuacji finansowej skarżącego samo w sobie nie może stanowić przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Za przesłanki takie mogłyby być uznane zilustrowane przez stronę stosownymi dokumentami konkretne okoliczności, wskazane jako ewentualne następstwa wykonania skarżonej decyzji. W niniejszej sprawie jednakże skarżący takich okoliczności nie przedstawił. W zażaleniu na powyższe postanowienie K. S. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej: p.p.s.a.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w zaistniałym stanie faktycznym, w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji, nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że do skargi załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym dokładnie opisał sytuację finansową oraz stan majątkowy. Informacje tam wskazane zostały potwierdzone stosowna dokumentacją. Tym samym nieuzasadnione jest twierdzenie WSA, że skarżący nie zobrazował swojej sytuacji materialnej. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawową przesłanką uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, jest wykazanie przez składającego taki wniosek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego równowartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione przez żalącego okoliczności do takich konsekwencji nie prowadzą. Rodzaj nałożonego w niniejszej sprawie obowiązku nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny skoro chodzi o świadczenie pieniężne (pomoc finansowa z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania), które ze swej natury jest przecież odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje bowiem możliwość ponownego otrzymania ww. pomocy finansowej. Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się także, iż do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie wniosku powinno bowiem uwzględniać wszystkie konkretne okoliczności pozwalające przyjąć, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004 r., FZ 65/04). Również okoliczności podniesione w zażaleniu nie mogły zostać uwzględnione jako przemawiające za zasadnością wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, albowiem wnioskodawca nie wykazał jaki konkretnie wpływ mieć będzie jej wykonanie na sytuację skarżącego. Nie wykazano w jaki sposób wykonanie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. może powodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Sam fakt istnienia niekorzystnego dla strony skarżącej rozstrzygnięcia, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Na marginesie dodać tylko można, że oddalenie określonej treści wniosku o wstrzymanie nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku. Według art. 61 § 4 p.p.s.a. tego rodzaju postanowienia mogą być zmieniane lub uchylane w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Odnosząc się do argumentacji zawartej w zażaleniu Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji mając na uwadze art. 64 § 3 w zw. z art. 134 p.p.s.a., z urzędu na podstawie akt sądowych analizował również inne niż wskazane we wniosku o wstrzymanie okoliczności faktyczne, mogące mieć znaczenie dla rozpoznania wniosku o wstrzymanie, tj. okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy, pomimo, że, co nie budzi wątpliwości, inne są przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a inne przyznania prawa pomocy. Dokonując oceny niebezpieczeństwa wystąpienia negatywnych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd miał więc na uwadze sytuację materialną wnioskodawcy przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2011 r., II FZ 638/11; z dnia 26 czerwca 2012r., II FZ 497/12; z dnia 18 lipca 2012 r., II FZ 1590/12; z dnia 12 września 2012 r., II OZ 760/12). Nie dopatrzył się jednakże zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek uzasadniających udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej. Wprawdzie postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, nie oznacza to jednakże automatycznie zaistnienia przesłanek z art. 61 p.p.s.a. Gdyby tak przyjąć to każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby w konsekwencji skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Tymczasem przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności wymagają oceny, czy powodują one niebezpieczeństwo wyrządzenia wielkich rozmiarów szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia Odnosząc się do wniosków tak skarżącego jak i organu – zawartego w odpowiedzi na zażalenie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sad Administracyjny uznał, że brak jest podstaw prawnych do zasądzenia takich kosztów na rzecz organu. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady nie jest zatem uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Na marginesie zaznaczyć także należy, że przepisy dotyczące zwrotu kosztów postępowania między stronami w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie przewidują możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu administracji, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 208 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r. o sygn. akt II GZ 8/10.