II OSK 1405/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-01-24
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Paweł Miładowski, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może udzielić zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych (w tym przypadku odległości od granicy działki) w sytuacji, gdy planowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jednocześnie istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności, które uniemożliwiają racjonalne wykorzystanie działki zgodnie z przepisami?Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej może udzielić zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, jeśli istnieją szczególnie uzasadnione przypadki, które nie powodują zagrożenia dla życia, bezpieczeństwa mienia, ograniczeń dostępności dla osób niepełnosprawnych, pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych, użytkowych lub stanu środowiska. W sytuacji, gdy działka jest przeznaczona pod zabudowę usługową zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jej kształt i wielkość uniemożliwiają racjonalne wykorzystanie zgodnie z przepisami o odległościach od granicy, dopuszczenie odstępstwa może być uzasadnione, o ile nie narusza ono interesów osób trzecich w sposób wskazany w przepisach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę budynku handlowego, gdzie inwestor wnioskował o odstępstwo od przepisów dotyczących odległości od granicy działki (1,5 m zamiast wymaganych 3 m). Organy administracji (Starosta, Wojewoda) udzieliły zgody na odstępstwo, uznając, że istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności, takie jak kształt i wielkość działki, które uniemożliwiają jej racjonalne wykorzystanie zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Spółka sąsiednia kwestionowała tę zgodę, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych oraz interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej "C." sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1360/16 w sprawie ze skargi K. P. T.-W. "N." Spółki z o.o. w G. na decyzję Wojewody Z. z dnia 14 września 2016 r. nr ... w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 marca 2017r., sygn. akt II SA/Sz 1360/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę K. P. T.-W. "N. T." Spółka z o.o. w G. na decyzję Wojewody Z. z dnia 14 września 2016r. nr ... w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2014r. M. K. zwrócił się do Starosty K. o pozwolenie na budowę budynku handlowego wraz z infrastrukturą techniczną na działkach nr ... obręb U., gmina U..
Decyzją z dnia 30 czerwca 2014r. nr ... Starosta K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. K. pozwolenia na budowę budynku handlowego wraz z infrastrukturą techniczną na działkach nr ... obręb U., gm. U.. Wojewoda Z., po rozpoznaniu odwołania Spółki z o.o. K.P.T.-W. "N. T.", decyzją z dnia 8 sierpnia 2014r. nr ... utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia 30 czerwca 2014r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 marca 2015r. (sygn. akt II SA/Sz 990/14) uchylił decyzję Wojewody Z. z dnia 8 sierpnia 2014r.. w uzasadnieniu wskazując, że zaskarżona decyzja nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia prawnego i oceny, czy w sprawie zaszły przesłanki do zastosowania art. 9 ustawy Prawo budowlane. Ponadto organ odwoławczy nie dość wnikliwie rozpoznał zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji.
Ponownie rozpatrując sprawę, Wojewoda Z. decyzją z dnia 15 lipca 2015r., znak: ..., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki z o.o. K.P.T.-W. "N. T.", wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015r. (sygn. akt II SA/Sz 1082/15) uchylił decyzję Wojewody Z. z dnia 15 lipca 2015r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że związany jest treścią prawomocnego wyroku z dnia 25 marca 2015r., sygn. akt II SA/Sz 990/14, a tym samym wyrażoną w nim oceną prawną. Kontrolując, czy Wojewoda Z. zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w ww. wyroku, Sąd uznał, że Wojewoda nadal nie wykazał, aby istniały szczególne okoliczności, z powodu których należało udzielić inwestorowi zgody na odstępstwo od konieczności zachowania § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), dalej zw. "rozporządzenie".
Wojewoda Z., po ponownym rozpatrzeniu odwołania Spółki z o.o. K.P.T.-W. "N. T.", decyzją z dnia 25 kwietnia 2016r. nr ..., uchylił decyzję Starosty K. z dnia 30 czerwca 2014r. nr ... oraz postanowienie z dnia 30 stycznia 2014r. znak: ..., w którym Starosta K. wyraził zgodę na odstępstwo od przepisów i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że sprawa wymaga przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien przeprowadzić analizę, czy w sprawie zachodzi istotnie, szczególnie uzasadniony przypadek dopuszczenia odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, wskazujący na udzielenie odstępstwa. Wydając postanowienie dopuszczające odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia organ pierwszej instancji zobowiązany jest wykazać, że ma miejsce taki przypadek. W przeciwnym wypadku należy zobowiązać inwestora do doprowadzenia projektu zagospodarowania działki do zgodności z przepisami.
Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016r. Starosta K., na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz pisma Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 23 stycznia 2014r., po ponownym rozpoznaniu wniosku M. K., wyraził zgodę na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dla zadania polegającego na budowie budynku handlowego, zwróconego ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości od granic działek budowlanych numer ..., ..., wynoszącej 1,5 m, tj. mniejszych niż określone w § 12 rozporządzenia.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że projekt inwestora dotyczy jednokondygnacyjnego, drewnianego, sezonowego budynku handlowego związanego ze sprzedażą pamiątek. Teren, na którym planuje się jego lokalizację obejmuje działkę nr ... o powierzchni 123,40 m² w kształcie zbliżonym do trójkąta, zlokalizowaną na końcowym odcinku ulicy B. z przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obrębu ewidencyjnego U. i części obrębów W. i G. - część A, pod zabudowę usługową. Powierzchnia zabudowy projektowanego budynku handlowego wynosi 62,88m². Wybudowanie budynku handlowego zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi spowoduje, że działka przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę usługową nie mogłaby być racjonalnie wykorzystana. Działka objęta wnioskiem graniczy bezpośrednio od strony południowo-wschodniej z drogą publiczną, od strony północno-zachodniej z działką zabudowaną nr ..., znajdującą się w użytkowaniu wieczystym K. P. T.-W. "N. T." Sp. z o.o., od strony południowo- zachodniej z działką nr ... stanowiącą własność Z. M. Obiekt zlokalizowany jest od strony północno-zachodniej od granicy działki nr ... K. P. T.-W. "N. T." Sp. z o.o. w odległości 1,5 m. Na działce nr ... obiekty wczasowe zlokalizowane są w znacznej odległości (około 28 m) od granicy działki, a w bezpośrednim sąsiedztwie jest teren wolny od zabudowy. Od strony południowo-zachodniej budynek handlowy zlokalizowany jest w odległości 1,5 m od granicy niezabudowanej działki ..., a od strony południowo-wschodniej w odległości 1,0 m od drogi publicznej.
W ocenie organu, materiał dowodowy wskazuje, że odstępstwo nie powoduje zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska.
Starosta K. decyzją z dnia 6 lipca 2016r. nr ..., działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. K. pozwolenia na budowę budynku handlowego (sprzedaż pamiątek) wraz z infrastrukturą techniczną na działkach numer ..., ... obręb U. M., gmina U. M.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że inwestor do wniosku dołączył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej wraz z dokumentami, a projekt budowlany został sporządzony przez osoby posiadające prawo wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
Powierzchnia zabudowy wynosi 50,95% powierzchni działki - maksymalna powierzchnia zabudowy 60%. Powierzchnia biologicznie czynna wynosi 44,59% - wymagane minimum 10%. Powierzchnia użytkowa projektowanego budynku handlowego wynosi 45,29 m². Organ stwierdził zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu ewidencyjnego U. i części obrębów W. i G. - część A, zatwierdzonego Uchwałą Nr ... Rady Gminy w U. M. z dnia 5 listopada 2010r., a także wymaganiami art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zaproponowana lokalizacja budynku handlowego nie utrudnia zagospodarowania działek sąsiednich i kwalifikuje się do uznania, że jest to szczególnie uzasadniony przypadek. Przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, inwestor zgodnie z art. 9 w powiązaniu z art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wystąpił z wnioskiem do Starostwa Powiatowego w Kołobrzegu o odstępstwo od warunków technicznych, polegające na dopuszczeniu sytuowania ściany bez otworów okiennych i drzwiowych projektowanego obiektu w odległości 1,5 m od granicy z działkami budowlanymi nr ew. ..., ... w U. M..
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka z o.o. K.P.T.-W. "N. T.".
Wojewoda Z. decyzją z dnia 14 września 2016r., nr ..., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania K. P. T.-W. "N. T." Sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy, po sprawdzeniu projektu budowlanego stanowiącego integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę stwierdził, że został on wykonany zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Nr ... Rady Gminy w U. M. z dnia 5 listopada 2010r. oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej, co zostało potwierdzone oświadczeniem autorów projektu posiadających stosowne uprawnienia budowlane i legitymujących się aktualnym na dzień opracowania projektu zaświadczeniem o wpisie projektantów na listę członków właściwych izb samorządu zawodowego.
Dokonując oceny postanowienia Starosty K. z dnia 7 czerwca 2016r. Wojewoda wskazał, że inwestor zgodnie z art. 9 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wystąpił z wnioskiem o odstępstwo od warunków technicznych. Starosta K. pismem z dnia 11 grudnia 2013r. prawidłowo zwrócił się do Ministra Infrastruktury i Rozwoju o udzielenie zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Minister pismem z dnia 23 stycznia 2014r., upoważnił Starostę K. do wyrażenia zgody w drodze postanowienia na przedmiotowe odstępstwo.
Omawiane odstępstwo dotyczy przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w myśl którego budynek na działce budowlanej, zwrócony ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną, należy sytuować w odległości nie mniejszej niż 3 m.
Organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia 12 listopada 2013r. znak: ... Wójt Gminy U. wyraził zgodę na usytuowanie obiektu na działce nr ... w odległości 1,0 m od linii rozgraniczającej krawędź jezdni drogi gminnej nr ... ul. B. w U. M.. Ponadto analiza projektowanej inwestycji wykazała, że przy takiej lokalizacji na działkach nr ... i ... ... nie zostaną naruszone przepisy rozporządzenia dotyczące: § 13 - odnośnie przesłaniania budynków sąsiednich przez nowo projektowany budynek handlowy, § 57- odnośnie dostępu światła, § 271- odnośnie spełnienia warunków ochrony przeciwpożarowej oraz § 314 -odnośnie ochrony przed promieniowaniem jonizującym i polami elektromagnetycznymi. Inwestycja nie powoduje także ograniczeń dla sąsiednich działek co do możliwości korzystania z mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja) i nie pozbawia sąsiednich działek dostępu do drogi publicznej. Na kształt i wielkość zaprojektowanego budynku handlowego miał wpływ obrys i niewielka powierzchnia działki, a jego forma nakreślona została zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przy poszanowaniu interesów osób trzecich.
Wojewoda stwierdził, iż realizacja sezonowego pawilonu handlowego bez uzyskania zgody na odstępstwo jest niemożliwa, a działka przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę usługową nie może być racjonalnie wykorzystana. Do przesłanek odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych zaliczyć można: stan zagospodarowania nieruchomości i terenów sąsiednich, kształt i wymiary nieruchomości, ukształtowanie terenu, położenie względem nieruchomości sąsiednich. Analiza materiału dowodowego wykazała, że w sprawie zachodzą okoliczności stanowiące szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający wydanie zgody na odstępstwo.
Organ II instancji zauważył, że Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju - Departament Budownictwa w piśmie z dnia 9 lipca 2014 r. udzieliło K. P. T.-W. "N. T." Sp. z o.o. szczegółowych wyjaśnień w sprawie udzielonego upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
Ustosunkowując się do uwag zawartych w odwołaniu organ stwierdził, że brak jest przepisów prawa, które regulują "przesłanianie widoków" przez projektowany pawilon handlowy, a ostateczna ocena co do odstępstwa od przepisów rozporządzenia pozostaje w wyłącznej kompetencji organu administracji architektoniczno-budowlanej, który ma możliwość stwierdzenia wystąpienia wyjątkowych przypadków i czy zastosowanie odstępstwa jest celowe.
Powyższą decyzję K.P.T.-W. "N. T." sp. z o.o. z siedzibą w G. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: (1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez niewskazanie dowodów i udowodnionych faktów pozwalających na uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; (2) art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności nienależyte wyjaśnienie dlaczego organ uznał, że w opisywanej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstępstwo od ww. przepisów techniczno-budowlanych; (3) art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez organ do wiążących wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 grudnia 2015r. sygn. akt II SA/Sz 1082/15, polegające na niezbadaniu wszystkich okoliczności przesłanek mogących przemawiać za istnieniem w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku uzasadniającego odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych i nierozważeniu możliwości naruszenia interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich; (4) art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w związku z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający dopuszczenie do odstępstwa od przepisów ww. rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Z. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że obowiązkiem Sądu było skontrolowanie, czy stan prawny oraz faktyczny rozpoznawanej sprawy ustalony przez organ I instancji, uprawniał Wojewodę Z. do wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję Starosty K. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. K. pozwolenia na budowę budynku handlowego wraz z infrastrukturą techniczną na działkach numer ..., ... obręb U., gmina U..
Niniejsza sprawa była już dwukrotnie przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – wyrok z dnia 25 marca 2015r. sygn. akt II SA/Sz 990/14 i wyrok z dnia 3 grudnia 2015r. sygn. akt II SA/Sz 1082/15. Oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania, wyrażonymi w tych wyrokach związany był zarówno organ administracji publicznej rozpatrujący sprawę, jak również sąd kontrolujący zaskarżoną decyzję, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016r., poz. 718 ze zm.), dalej zw. "p.p.s.a". Ze wskazań sądu zawartych w ww. wyrokach wynika, że organ ponownie rozpoznając sprawę, powinien w sposób wyczerpujący ocenić i uzasadnić, czy w sprawie zaszły przesłanki do zastosowania art. 9 ustawy Prawo budowlane i czy zaistniały szczególne okoliczności, z powodu których należało udzielić inwestorowi zgody na odstępstwo od konieczności zachowania wymogów z przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Ustawodawca w art. 9 ustawy Prawo budowlane, przewidział w przypadkach szczególnie uzasadnionych możliwość dopuszczenia odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7, a więc przepisów z którymi wymagana jest zgodność projektu budowlanego, podlegającego zatwierdzeniu przez organ architektoniczno- budowlany. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych. Właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo (art. 9 ust. 2).
Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie inwestor M. K. przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę wystąpił do Starosty K. o odstępstwo od warunków technicznych, polegające na dopuszczeniu sytuowania ściany bez otworów okiennych i drzwiowych obiektu projektowanego na działkach nr ... i ... w odległości 1,5 m od granicy z działkami budowlanymi nr ew. ... i ... w U. M., tj. w odległości mniejszej niż określona w § 12 rozporządzenia. Z przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia wynika bowiem, że budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.
Zdaniem sądu, orzekające w sprawie organy, w ramach obowiązków określonych w cytowanym art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego prawidłowo ustaliły, że przedłożony projekt budowlany jest kompletny, zamierzenie inwestycyjne nie narusza szczegółowych zasad zagospodarowania terenu zawartych w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obrębu ewidencyjnego U. i części obrębów W. i G. - część A, zatwierdzonego Uchwałą Nr ... Rady Gminy w U. M. z dnia 5 listopada 2010r. Organy wyczerpująco uzasadniły też powód wyrażenia zgody na wybudowanie budynku handlowego przez inwestora z naruszeniem § 12 rozporządzenia. Z przepisu art. 9 ustawy Prawo budowlane wynika, że organ może wyrazić zgodę na odstępstwo, jeśli nie stwierdzi zaistnienia w sprawie: zagrożenia życia ludzi, zagrożenia bezpieczeństwa mienia, ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych, pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, pogorszenie stanu środowiska. Z uwagi na treść przepisu art. 9 ustawy Prawo budowlane organ zobowiązany był do wszechstronnego zbadania, czy w rozpoznawanej sprawie występują zagrożenia wymienione w omawianym przepisie gdyż zaistnienie jakiegokolwiek z nich stanowiłoby przyczynę odmowy udzielenia odstępstwa.
W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie organ słusznie uznał i wyjaśnił, że planowana inwestycja, zlokalizowana od strony północno-zachodniej od granicy działki nr ... w odległości 1,5 m i od strony południowo-zachodniej w odległości 1,5 m od granicy działki ..., nie powoduje zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska. Zgodził się z organem, iż zaproponowana lokalizacja budynku handlowego nie utrudnia zagospodarowania działek sąsiednich i kwalifikuje się do uznania, że jest to szczególnie uzasadniony przypadek. Sąd stwierdził, iż organy w uzasadnieniu zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji oraz postanowienia Starosty K. z dnia 7 czerwca 2016r. wyrażającego zgodę na odstępstwo, w sposób wyczerpujący oceniły, że w sprawie zaistniały warunki od których uzależnione jest wydanie odstępstwa, przewidziane w art. 9 ustawy Prawo budowlane. Nadto z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby wskutek realizacji projektowanej inwestycji doszło do naruszenia interesu właścicieli nieruchomości sąsiedniej. Obawy strony skarżącej, iż wskutek realizacji spornej inwestycji Spółka najprawdopodobniej poniesie znaczne straty, wskutek całkowitego przesłonięcia widoku na elewację recepcji "OW K.", nie mieszczą się w kategorii zagrożeń, o których mowa w art. 9 zdanie drugie ustawy Prawo budowlane, których zaistnienie uniemożliwia wyrażenie zgody na odstępstwo.
Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej, Sąd wskazał, że w przypadku zgodności planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, organ architektoniczno-budowlany nie ma uprawnień do badania zachowania na terenie budowy inwestycji ładu przestrzennego, czy kontynuacji zastanego sposobu zabudowy i zagospodarowania terenu. Kompetencja ta należy do organu architektoniczno-budowlanego, w ramach wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w sytuacji, gdy teren planowanej inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Taka okoliczność w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, iż zarzuty skargi są niezasadne. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Organ nie naruszył art. 153 p.p.s.a., stosując się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu, poprzedzającym zaskarżoną decyzję. Sąd nie stwierdził zarzucanego w skardze naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane ani innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które miałyby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego "CS N. T." spółka z o.o. z siedzibą w G. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.2016.1066 t.j.) Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zwanej dalej p.u.s., w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niepodjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niewskazania dowodów i udowodnionych faktów pozwalających na uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony umożliwiający odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; powyższe uchybienia skutkowały także nienależytym uzasadnieniem skarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych i nieostrych stwierdzeń niepozwalających na ustalenie, dlaczego organ, a w konsekwencji Sąd, uznali, że w opisywanej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstępstwo od ww. przepisów techniczno- budowlanych.
b) art. 1 § 1 i 2 p.u.s. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się przez organ do wiążących wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 grudnia 2015r. (SA/Sz 1082/15) polegającym na niezbadaniu wszystkich okoliczności przesłanek mogących przemawiać za istnieniem w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku uzasadniającego odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych i nierozważeniu możliwości naruszenia interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U.2016.290 j.t.) w związku z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający dopuszczenie do odstępstwa od przepisów ww. rozporządzenia, podczas gdy planowana przez inwestora budowa utrudnia zagospodarowanie sąsiednich działek, przez co narusza uzasadniony interes skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej, przez co należy rozumieć, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. W odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu.
Nie są usprawiedliwione zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 1 § 1 i 2 p.u.s. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.
Naruszenia tych przepisów skarżący kasacyjnie upatruje w oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niepodjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niewskazania dowodów i udowodnionych faktów pozwalających na uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a także niezastosowanie się przez organ do wiążących wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 grudnia 2015r., sygn. akt II SA/Sz 1082/15 polegającym na niezbadaniu wszystkich okoliczności i przesłanek mogących przemawiać za istnieniem w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku uzasadniającego odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych i nierozważeniu możliwości naruszenia interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich.
Natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy naruszenia art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający dopuszczenie do odstępstwa od przepisów rozporządzenia, podczas gdy planowana przez inwestora budowa utrudnia zagospodarowanie sąsiednich działek, przez co narusza uzasadniony interes skarżącego.
Odnosząc się łącznie do tych zarzutów, które związane są z zakwestionowaniem prawidłowości zastosowania art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego wskazać należy, że w art. 9 została przewidziana możliwość dopuszczenia w przypadkach szczególnie uzasadnionych odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7, a więc przepisów z którymi wymagana jest zgodność projektu budowlanego, podlegającego zatwierdzeniu przez organ architektoniczno-budowlany. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych. Właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo (art. 9 ust. 2).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafne jest stanowisko Sądu I instancji, że organ ponownie rozpoznając sprawę zastosował się do wytycznych i oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2015r. sygn. akt II SA/Sz 1082/15 i zbadał okoliczności niezbędne do uznania, iż wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego. Znalazło to wyraz w uzasadnieniu decyzji oraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Dokładnie opisano położenie działki, jej wymiary, możliwość zabudowy. Odstępstwo polega na wybudowaniu budynku handlowego (jednokondygnacyjnego, drewnianego, sezonowego, w kształcie łodzi o powierzchni 62,88 m², przeznaczonego do sprzedaży pamiątek na działce nr ..., która ma kształt zbliżony do trójkąta i powierzchnię 123,40m²) w odległości 1,5m od granicy z działkami budowlanymi nr ..., .... Na działce nr ..., należącej do skarżącej Spółki obiekt budowlany usytuowany jest w odległości ok. 28m od granicy, a w bezpośrednim sąsiedztwie teren jest wolny od zabudowy, zlokalizowane są tam miejsca postojowe. Jak ustalił organ, przy takiej lokalizacji na działkach ... i ..., ... nie zostaną naruszone przepisy rozporządzenia (§ 13 – przesłanianie budynków sąsiednich przez projektowany budynek, § 57 – odnośnie dostępu światła, § 271 – odnośnie spełnienia warunków ochrony przeciwpożarowej, § 314 – odnośnie ochrony przed promieniowaniem jonizującym polami elektromagnetycznymi), co nie było kwestionowane przez strony. Inwestycja w tym położeniu nie powoduje także ograniczeń dla sąsiednich działek co do możliwości korzystania z mediów i nie pozbawia ich dostępu do drogi publicznej. Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, podzielając w tym względzie stanowisko organu, bez uzyskania zgody na odstępstwo nie byłoby możliwości zabudowy działki nr ..., która położona jest na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę usługową. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała, że "planowana przez inwestora budowa utrudnia zagospodarowanie sąsiednich działek, przez co narusza uzasadniony interes skarżącego". Sąd I instancji oraz organ odnieśli się w swych orzeczenia do wyrażanych przez Spółkę obaw, że wskutek realizacji spornej inwestycji Spółka najprawdopodobniej poniesie znaczne straty wskutek całkowitego przesłonięcia widoku na elewację recepcji domu wczasowego "OW K.", słusznie wskazując, że nie mieszczą się one w kategorii zagrożeń, o których mowa w art. 9 zdanie drugie Prawa budowlanego, których zaistnienie uniemożliwia wyrażenie zgody na odstępstwo.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że dopuszczenie w decyzji o warunkach zabudowy możliwości zbliżenia do granicy nieruchomości może być podyktowane wyłącznie względami ładu przestrzennego i kontynuacji zastanego sposobu zabudowy, jednak w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z decyzją o warunkach zabudowy, ponieważ istnieje plan zagospodarowania przestrzennego, który nie określa innej odległości od granicy niż przewidują to przepisy rozporządzenia. Zastosowanie art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego było w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
-----------------------
13
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło