II OSK 1639/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 1271/15 w sprawie ze skargi A. S. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za przechowywanie broni w depozycie oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 1271/15 (dalej wyrok z 6 kwietnia 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej WSA lub sąd I instancji), działając w sprawie ze skargi A. S. (dalej skarżąca) na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi (dalej KWP), o której mowa w piśmie z dnia [...] września 2015 r., nr [...], w przedmiocie opłaty za przechowywanie broni w depozycie, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził od KWP na rzecz skarżącej kwotę 738 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd I instancji za podstawę zaskarżonego wyroku przyjął następujące ustalenia: zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Zgierzu I Wydział Cywilny z dnia [...] października 1999 r., [...], spadek po zmarłym C. S., nabyły jego córki A. i A. C. S. był właścicielem 2 sztuk broni myśliwskiej, złożonej do depozytu KWP w Łodzi przez A. S. (siostrę skarżącej) w dniu 16 września 1999 r. na zasadach określonych przez ustawę z dnia 31 stycznia 1961 r. o amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. Nr 6, poz. 43). Ustawa ta nie przewidywała żadnych opłat za przechowywanie broni w depozycie. W dniu 21 marca 2000 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, dalej u.b.a.), która uchyliła poprzednią ustawę i nałożyła obowiązek ponoszenia opłaty za deponowanie broni m.in. przez osoby, które posiadają broń po osobie zmarłej. 6 marca 2002 r. KWP w Łodzi wezwał I. M. (przedstawiciela ustawowego małoletniej wówczas skarżącej) do uzgodnienia postępowania z bronią (tj. zbycia, zniszczenia lub dalszego deponowania) oraz poinformował o konieczności ponoszenia opłat za przechowywanie broni. Po uzyskaniu przez skarżącą pełnoletniości, KWP kilkakrotnie podejmował próby poinformowania o złożonej w depozycie broni, jednak stosowne pisma nie były odbierane. 3 września 2015 r. do KWP wpłynęło oświadczenie skarżącej o przekazaniu zdeponowanej broni na złom, zaś KWP, pismem z dnia 8 września 2015 r., nr [...], poinformował skarżącą o naliczeniu kwoty 24.578,40 zł tytułem opłaty za przechowanie broni w okresie od 16 września 1999 r. do 3 września 2015 r. 2 października 2015 r. skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że w dniu przekazania broni do depozytu, w dniu 16 września 1999 r. miała sześć lat, jako nieletnia spadek dziedziczyła z dobrodziejstwem inwentarza i nie wiedziała o konieczności ponoszenia opłat za deponowanie broni. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia prawa, KWP wskazał, że nie miał konieczności informowania nieletniej skarżącej o zmianach prawa powszechnie obowiązującego, zaś jej przedstawicielka ustawowa otrzymała w dniu 6 marca 2002 r. pismo informujące o ciążących na niej obowiązkach. W dniu 19 listopada 2015 r. skarżąca wniosła do WSA skargę na czynność KWP dokonaną pismem z dnia 8 września 2015 r., nr [...], dotyczącą opłaty za przechowywanie broni w depozycie. WSA, stwierdzając w wyroku z dnia 6 kwietnia 2016 r. bezskuteczność zaskarżonej czynności wskazał, że organ bezzasadnie obciążył skarżącą opłatą za przechowywanie broni, ponieważ była ona wyłącznie spadkobiercą zmarłego Czesława Szczepańskiego, a nie osobą deponującą broń. Ustawodawca zaś wyraźnie wskazał w art. 23 ust. 1 pkt 3 u.b.a., iż koszty związane z przechowywaniem broni ponosi osoba deponująca. Skoro ani skarżąca (wówczas niepełnoletnia) ani jej matka nie były osobami deponującymi broń, brak było podstaw do obciążenia skarżącej kosztami przechowywania broni. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku pismem z 12 maja 2016 r., nr [...], wniósł Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżając wyrok z 6 kwietnia 2016 r. w całości, KWP wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i oddalenie skargi w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. KWP zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: 1) naruszenie prawa materialnego: - w wyniku dokonania błędnej wykładni art. 23 ust. 1 pkt 3 u.b.a. i niezastosowania art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm., dalej k.c.) i art. 1035 k.c. i przyjęcie, że Pani A. S. nie była osobą deponującą broń, nie weszła w posiadanie broni, a w konsekwencji nie była zobowiązana do uiszczenia opłaty za depozyt broni, kiedy to zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 pkt 3 u.b.a. w zw. z art. 922 § 1 k.c. i art. 1035 k.c. Pani A. S., jako spadkobierczyni zmarłego C. S., stała się posiadaczem broni zmarłego ojca, a okoliczność że nie złożyła osobiście broni do depozytu nie wyłącza jej obowiązku ponoszenia opłaty za depozyt broni przewidzianego w art. 23 ust. 1 pkt 3 u.b.a. z uwagi, że broń ta została również w jej imieniu złożona do depozytu przez drugą współwłaścicielkę Panią A. R. – i w konsekwencji tego naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez jego błędne niezastosowanie w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 3 u.b.o. i niewłaściwe zastosowanie art. 146 § 1 p.p.s.a., - art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm., dalej u.f.p.) w wyniku dokonania ich błędnej wykładni oraz niezastosowanie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej ord.pod.) i przyjęcie, że nastąpiło przedawnienie zobowiązania Pani A. S. do uiszczenia opłaty za depozyt broni, kiedy to w rzeczywistości wymagalność zapłaty kwoty 24.578,40 zł powstała w chwili zakończenia przechowywania broni przez organ, tj. w chwili zakończenia naliczenia opłat, które wynika z faktu złożenia przez obydwie współwłaścicielki oświadczenia o zrzeczeniu się prawa własności broni na rzecz Skarbu Państwa – i w konsekwencji naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez jego błędne niezastosowanie w zw. z art. 60 pkt 7 i art. 67 u.f.p. i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie art. 146 § 1 p.p.s.a., 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, tj.: - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a. - przez brak wskazania i wyjaśnienia pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia wobec pominięcia w uzasadnieniu argumentacji, wskazującej na przesłanki przyjęcia przez WSA przedawnienia zobowiązania pani A. S., brak określenia dokładnie na jakiej podstawie prawnej i w jakiej dacie nastąpiło przedawnienie roszczenia, co uniemożliwia kontrolę kasacyjną wyroku i stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 133 p.p.s.a. - przez brak dokonania pełnej oceny stanu faktycznego i brak uzasadnienia tak ustalonego stanu faktycznego w wyniku przyjęcia, że z treści pisma z 8 września 2015 r. wynika, że organ obciążył panią A. S. podwójną opłatą za depozyt broni, kiedy to w treści pisma brak takiego żądania, a organ pismem z 28 października 2015 r. szczegółowo wyjaśnił, że kwota 24.578,40 zł jest ostateczną kwotą zobowiązania, co miało wpływ na wynik postępowania – i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 146 § 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną z 12 czerwca 2016 r., skarżąca wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., wobec braku zaistnienia którejkolwiek z podstaw nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, ograniczony był do sformułowanych w skardze kasacyjnej z 12 maja 2016 r. podstaw, które nie okazały się zasadne. Z tego także względu uzasadnienie wyroku stosownie do art. 193 in fine p.p.s.a. zostało ograniczone do przedstawienia oceny zarzutów kasacyjnych. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu była czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 8 września 2015 r., polegająca na dokonaniu obliczenia opłaty za przechowywanie broni, będącej własnością zmarłego ojca skarżącej, w kwocie 24.578,40 zł, oraz wzywająca do jej uiszczenia we wskazanym terminie i w oznaczony sposób. Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny podzielił przyjęte przez sąd I instancji ustalenia faktyczne. W sprawie pozostawało bezspornym, że skarżąca nie złożyła do depozytu broni myśliwskiej po zmarłym ojcu. Broń została złożona przez A. S. (obecnie R.), będącą córką zmarłego właściciela broni i siostrą skarżącej. Z tego powodu, jak trafnie zauważył sąd I instancji, KWP nie powinien aktualnie obciążać skarżącej kosztami przechowywania broni. Skarżąca, będąc spadkobierczynią po zmarłym ojcu, nie była bowiem posiadaczem broni myśliwskiej w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 3 u.b.a. Stosownie do przywołanej regulacji prawnej, koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponoszone są przez osobę deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, zgodnie z którym "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc przede wszystkim faktycznie nią władała jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu (wyrok NSA z 18 marca 2011 r., II OSK 524/10, lex nr 1080337). Koszty przechowywania broni w depozycie, ale powstałe po śmierci dotychczasowego właściciela broni już z samego faktu, że powstają po otwarciu spadku nie mogą stanowić długów spadkowych. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 3 u.b.a. nie może mieć zastosowania i stanowić podstawy prawnej do nałożenia obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni na osobę, która na skutek dziedziczenia stała się właścicielem broni znajdującej się już w depozycie i nigdy nie weszła w posiadanie tej broni oraz nie dokonała jej faktycznego zdeponowania w siedzibie właściwego organu (wyrok NSA z 25 kwietnia 2013 r., II OSK 2620/11, lex nr 1337404). Z przedstawionych powodów, na uwzględnienie nie zasługiwał pierwszy ze sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego. Sąd I instancji w prawidłowy sposób dokonał wykładni art. 23 ust. 1 pkt 3 u.b.a. wskazując na różnicę pomiędzy posiadaczem broni, a spadkobiercą po zmarłym C. S. Z kolei wskazane w podstawie kasacyjnej przepisy art. 922 § 1 k.c. oraz art. 1035 k.c. nie znajdowały w sprawie zastosowania. Na ich podstawie nie została podjęta ani zaskarżona do sądu I instancji czynność z 8 września 2015 r., ani zaskarżony wyrok. Orzekając w niniejszej sprawie sąd I instancji - wbrew twierdzeniom zamieszczonym w skardze kasacyjnej - nie przyjął, że w stosunku do skarżącej nastąpiło przedawnienie zobowiązania. Sąd zwrócił jedynie uwagę, że organ w toku prowadzonego postępowania, do podnoszonego w tym zakresie zarzutu, się nie odniósł. Uwaga w tym względzie została sformułowana po przedstawieniu zasadniczych racji, które skutkowały stwierdzeniem bezskuteczności zaskarżonej czynności i nie miały one decydującego wpływu na treść wydanego wyroku. Z tych względów za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 60 pkt 7 i art. 67 u.f.p. oraz art. 70 § 1 ord.pod. Nieusprawiedliwionymi okazały się także zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sąd I instancji zrekonstruował w sposób kompletny podstawę prawną wydanego wyroku, wskazując na art. 23 ust. 1 pkt 3 u.b.o. Przyjęcie stanowiska, że skarżąca z racji na to, że nie była posiadaczem broni, nie mogła zostać obciążona kosztami jej przechowania czyniło zbędnym przeprowadzenie szerokich rozważań na temat przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty. Skarżący kasacyjnie jednak trafnie wskazał na to, że sąd I instancji zwracając uwagę na ten problem powinien był dokładniej określić w jakiej dacie nastąpiło przedawnienie. Uchybienie w tym względzie, nie mogło mieć wszakże istotnego wpływu na treść wyroku w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jak przyjęto w orzecznictwie sądowym, zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 133 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego doprowadziło do przedstawienia przez sąd I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym (wyrok NSA z 19 lipca 2016 r., I OSK 2506/14, lex nr 2100628, wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r., II OSK 2943/14, lex nr 2119368). W niniejszej sprawie tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca. Sąd I instancji w swoich rozważaniach oparł się na ustaleniach faktycznych dokonanych przez organ administracji, które miały charakter bezsporny. Podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej kwestia obciążenia skarżącej podwójną opłatą za depozyt broni nie miała dla wydanego wyroku przesądzającego znaczenia. Z uwagi na to, że podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie dały podstawy do podważenia prawidłowości zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.