II OSK 1746/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-10-06
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie przez organ odwoławczy postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, stanowi wystarczającą przesłankę do uchylenia przez ten organ decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a.?Ratio decidendi
Uchylenie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, skutkuje brakiem podstawy prawnej dla decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W takiej sytuacji organ odwoławczy ma podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., nawet jeśli nie wskazał wprost naruszeń przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, a jedynie fakt uchylenia postanowienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych prowadzonych na podstawie pozwolenia na remont konserwatorski. Po wydaniu decyzji przez PINB, MWINB uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA oddalił sprzeciwy od decyzji MWINB. Skarżący kasacyjnie zarzucali m.in. naruszenie przepisów postępowania i brak podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. NSA oddalił skargi kasacyjne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi kasacyjne K. L. i A. N.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 października 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych K. L. i A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1335/19 oddalającego sprzeciwy A. N., K. L. i A. N., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2019 r. nr znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności oddala skargi kasacyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1335/19, na podstawie art. 151a § 2 w zw. z art. 64d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oddalił sprzeciwy A. N., K. L. i A1. N., od decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 8 października 2019 r. nr znak: WOB.7721.615.2018.AKAN, którą na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 104 K.p.a., art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U.z z 2019 r., poz. 1186 z zm.) uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki z dnia 6 listopada 2018 r. nr 1343/2018 znak: ROIK I.5160.116.2017.PKA i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Tą ostatnią decyzją PINB w Krakowie Powiat Grodzki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożono na inwestora K. L. obowiązek wykonania określonych czynności mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych prowadzonych na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych nr 438/2015 z dnia 25 lutego 2015 r. znak: AU-01.3.6740.3.151.2014.JUR z zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, w związku z demontażem elementów wentylacji i klimatyzacji oraz przebudową wnęki okiennej od strony dziedzińca kamienicy usytuowanej u zbiegu ulic [...] w K., dz. nr [...] obręb [...], poprzez:
– przywrócenie otworu o wymiarach 150 x 50 cm w arkadzie na elewaqcji wschodniej dziedzińca (oś trzecia od prawej) stanowiącego przejście dla kanału wentelkacyjnego pod czerpnię i wrzytnię powiertrza systemu wentylacji mechanicznej lokalu usługowego [...] w poziomie parteru,
– odtworzenie usuniętego zespołu kanałów wentylacji mechanicznej tj. czerpnio-wrzutni,
– montaż jednostek zewnętrznych systemu klimatyzacji K-1 i K-2 w odtworzonej wnęce arkady w ternminie do 31 grudnia 2018 r.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją PINB z dnia 1 czerwca 2005 r. Nr 275/05, znak: ROA-7353-14-475/05, udzielono się inwestorowi: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. pozwolenia na użytkowanie: przebudowanych w poziomie piwnic i parteru istniejących lokali handlowych dla potrzeb sklepu sieci [...] z wewnętrznymi instalacjami: elektryki, wod.-kan., wentylacji i klimatyzacji oraz znak reklamowy sklepu zlokalizowanych przy ul. [...] w K. (działka nr [...] obr. [...])". Tak przyjęta do użytkowania, przebudowana część budynku, została wykonana na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa Nr 1682/04 z dnia 25 października 2004 r., znak: AU-01-2-EKO.73532-843/04, którą działając na rzecz inwestora: [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł., organ zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego pn.: "przebudowa w poziomie piwnic i parteru istniejących lokali handlowych dla potrzeb sklepu, sieci [...] z wewnętrznymi instalacjami: elektryki, wod.-kan., wentylacji i klimatyzacji oraz znak reklamowy sklepu".
Prezydent Miasta Krakowa, działając jako organ administracji architektoniczno-budowlanej, w zakresie obejmującym podwórzec (dziedziniec) i elewację wewnętrzną budynku, w rozpoznaniu wniosku inwestora – K. L.: 1) decyzją nr 438/2015 z dnia 25 lutego 2015 r., znak: AU-01-3.6740.3.151.2014.EUR, zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych dla zamierzenia budowlanego pn.: "Remont konserwatorski wewnętrznych instalacji od strony dziedzińca kamienicy usytuowanej u zbiegu ulic [...]/ul. [...] w K. – dz. nr [...] obr. [...]"; decyzja ostateczna z dniem 10 kwietnia 2015 r.; 2) decyzją nr 2764/2016 z dnia 15 listopada 2016 r., znak: AU-01-3.6740.2.1826.2016.EPI, zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych dla zamierzenia budowlanego pn.: "Budowa zadaszenia i podpiwniczenia dziedzińca na dz. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K."; na kopii decyzji wniesionej przez pełnomocnika K. L. przy wniosku z dnia 8 lipca 2019 r. o mediację znajduje się adnotacja, że ww. decyzja stała się ostateczna z dniem 1 grudnia 2016 r.; z treści protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia 17 maja 2017 r., dostarczonego przez pełnomocnika A. N. wynika, że przedmiotowa decyzja została zaskarżona do Wojewody Małopolskiego.
A1. N. i A. N. w dniu 22 maja 2017 r. wystąpili do PINB w Krakowie Powiat Grodzki z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli w budynku przy ul. [...] w K. w związku z prowadzeniem przez Inwestora – K. L. robót budowlanych na dziedzińcu budynku przy ul. [...] w K.. W ich ocenie inwestor niezgodnie z prawem zdemontował urządzenia wentylacji mechanicznej, tj. czerpnię i wyrzutnię powietrza oraz zamurował wnękę okienną należącą do lokalu nr [...], a znajdujących się uprzednio na remontowanym dziedzińcu budynku.
PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne i wykonał czynności kontrolne w budynku w dniu 30 maja 2017 r.
PINB w Krakowie Powiat Grodzki decyzją z 7 czerwca 2017 r. nr 782/2017, znak: ROIK 1.5160.101.2017.PKA, nakazał "współwłaścicielom wydzielonego lokalu handlowego [...] usytuowanego na parterze w budynku przy ul. [...] / ul. [...] w K. A. i A1. N. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego istniejącej instalacji wentylacji mechanicznej i systemu klimatyzacji stanowiącej wyposażenie lokalu usługowego [...] na parterze w budynku przy ul. [...] / ul. [...] w K., mogących zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia, poprzez wykonanie następujących robót: 1. odtworzenie usuniętego zespołu kanałów wentylacji mechanicznej czerpnio-wyrzutni, 2. odtworzenie otworu na rękaw zestawu instalacyjnego klimatyzacji, 3. montaż jednostek zewnętrznych systemu klimatyzacji K-1 i K-2 w odtworzonej wnęce arkady". MWINB decyzją z 28 czerwca 2017 r. znak: WOB.772/L390.2017.MPAT, uchylił powyższą decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ.
PINB w Krakowie Powiat Grodzki decyzją z 5 czerwca 2017 r. nr 770/2017, znak: ROIK 1.5160.99.2017.PKA, nałożył na inwestora K. L. ,,obowiązek wykonania określonych czynności mających na celu doprowadzenie robót budowlanych prowadzonych z zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi i mienia na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych nr 438/2015 z dn. 25.02.2015 r. znak: AU-01.3.6740.3.151.2014.JUR, związanych z remontem konserwatorskim wewnętrznych elewacji od strony dziedzińca kamienicy usytuowanej u zbiegu ulic [...] / ul. [...] w K., dz. nr [...] obręb [...] do stanu zgodnego z prawem poprzez: – przywrócenie otworu o wymiarach 150x50 cm w arkadzie na elewacji wschodniej dziedzińca (oś trzecia od prawej) stanowiącego przejście dla kanału wentylacyjnego pod czerpnię i wyrzutnię powietrza systemu wentylacji mechanicznej lokalu usługowego [...] w poziomie parteru". MWINB decyzją z 25 lipca 2017 r. znak: WOB.7721.407.2017.OKAW, uchylił powyższą decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 2 października 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1112/17, po rozpoznaniu sprawy ze sprzeciwu K. L. na w/w decyzję MWINB z dnia 25 lipca 2017 r., nr 526/2017, oddalił sprzeciw. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 620/18, oddalił skargę kasacyjną wniesioną na w/w wyrok WSA w Krakowie.
PINB po zwrocie akt, w toku ponownie prowadzonych postępowań, stosownie do wskazań zawartych w ww. decyzjach kasatoryjnych, prowadzone postępowania scalił. Scalonemu postępowaniu PINB nadał znak: ROiK 1.5160.116.2017.PKA.
Nadto PINB znalazł okoliczność do podjęcia postępowania administracyjnego znak: ROiK 1.5160.44.2018.PKA w przedmiocie prowadzonych przez A1. i A. N. robót budowlanych polegających na budowie w przedmiotowym budynku, w lokalu usługowym [...]n, systemu klimatyzacji o mocy 28 kW.
Postanowieniem z dnia 6 września 2018 r. nr 829/2018, znak: ROIK 1.5160.116.2017.PKA, PINB na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego wstrzymał inwestorowi K. L. "roboty budowlane, prowadzone z zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi i mienia na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na wykonanie robót budowlanych nr 438/2015 z dn. 25.02.2015 r. znak: AU-01-3.6740.3.151.2014.JUR związanych z remontem konserwatorskim wewnętrznych elewacji od stronu dziedzińca kamienicy usytuowanej u zbiegu ulic [...] / ul. [...] w K." oraz ustalił wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń.
Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie MWINB wydał postanowienie z dnia 8 października 2019 r. nr 770/2019, którym uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania.
Decyzją PINB z dnia 6 listopada 2018 r. nr 1343/2018, znak: ROIK 1.5160.116.2017.PKA, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego został nałożony na K. L. obowiązek wykonania określonych czynności mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych prowadzonych na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr 438/2015 z dn. 25.02.2015 r. Postępowanie to zostało zakończone zaskarżoną sprzeciwem decyzją MWINB z dnia 8 października 2019 r.
Przed MWINB toczy się postępowanie odwoławcze od decyzji PINB z dnia 8 czerwca 2018 r. nr 660/2018, znak: ROiK 1.5160.44.2018, którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego nałożono na A1. i A. N. "obowiązek wykonania określonych czynności mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem roboty budowlane zrealizowane w lokalu usługowym [...], usytuowanym w poziomie parteru budynku".
W zaskarżonej sprzeciwem decyzji MWINB wskazał na powiązanie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego z art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Zwrócił uwagę, że wydanie zaskarżonej odwołaniem decyzji PINB z 6 listopada 2018 r. zostało poprzedzone wydaniem przez PINB postanowienia z dnia 6 września 2018 r., nr 829/2018, znak: RO1K 1.5160.116.2017.PKA, którym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2, ust. 2 Prawa budowlanego postanowiono "wstrzymać roboty budowlane prowadzone z zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi i mienia na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych nr 438/2015 z dn. 25.02.2015 r., znak: AU-01-3.151.2014.JUR, związanych z remontem konserwatorskim wewnętrznych elewacji od strony dziedzińca kamienicy usytuowanej u zbiegu ulic [...]/ ul. [...] w K." oraz ustalono wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń nakazując zabezpieczyć teren budowy przed dostępem osób trzecich. W związku z wniesionym środkiem zaskarżenia, MWINB wydanym w dniu 8 października 2019 r., ostatecznym postanowieniem nr 770/2019 znak: WOB.7722.209.2018.JNOW.AKAN uchylił w całości ww. postanowienie PINB z dnia 6 września 2018 r., nr 829/2018, i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zdaniem MWINB, uchylenie ww. postanowienia powoduje, że wydana w jego następstwie decyzja, ze względu na uwarunkowania wynikające z wzajemnego powiązania treści art. 50 i 51 Prawa budowlanego narusza przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy obejmujący podstawową dla procedury kwestię postępowania dowodowego prowadzącego do ponownego wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych ma istotny wpływ na treść decyzji wydanej w oparciu o treść art. 51 Prawa budowlanego.
Od powyższej decyzji kasacyjnej Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 8 października 2019 r. wniesione zostały sprzeciwy przez A1. N. (pismo z dnia 22 października 2019 r.), A. N. (pismo z dnia 24 października 2019 r.) i K. L. (pismo z dnia 23 października 2019 r.).
W sprzeciwach A1. i A.N. zarzucono naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, 11, art. 12, art. 15, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 136 K.p.a. Wskazano, m.in. na :
1) wadliwość uzasadnienia decyzji kasatoryjnej (brak przedstawienia w nim, że przeprowadzone zostało postępowanie dowodowe, przeanalizowano jego skutki; co wskazuje, że ukryto rzeczywiste motywy takiej decyzji),
2) niewykazanie w uzasadnieniu decyzji, że decyzja organu I instancji posiada wady i braki proceduralne i nie przedstawiono w nim wskazań jakie kwestie należy rozważyć, jakie czynności podjąć, jakie okoliczności ustalić w nowoprowadzonym postępowaniu;
3) błędne przyjęcie, że postępowanie organu I instancji posiadało braki przy jednoczesnym niewskazaniu czy postępowanie wyjaśniające wymagało przeprowadzenia postępowania w znacznej części; organ odwoławczy nie podjął działań mających na celu uzupełnienie postępowania dowodowego i wyjaśniającego. Przerzucono odpowiedzialność w tym zakresie na organ I instancji;
4) brak zgromadzenia i rozpatrzenia przez organ odwoławczy stosownego materiału dowodowego, który umożliwiałby orzeczenie co do istoty sprawy, wadliwa ocena materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji jakoby uniemożliwiał on rozpatrzenie sprawy co do istoty;
5) doprowadzenie działaniami organów do utrzymywania się nielegalnego stanu pozbawienia lokalu wentylacji oraz legalnie działającej klimatyzacji przez 3 lata a na skutek zaskarżonej decyzji na kolejny okres, w którym nie będzie możliwe przywrócenie normalnego stanu użytkowania lokalu i stanu legalności poprzez przywrócenie wentylacji w lokalu;
6) brak rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez organ odwoławczy w ramach dwuinstancyjnego postępowania;
7) brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego w celu usunięcia ewentualnych braków i nieprawidłowości związanych z postępowaniem, do czego był zobowiązany;
8) lakoniczne stwierdzenie organu odwoławczego o naruszeniu przepisów procesowych przez organ I instancji;
9) odwołanie się do uchylenia postanowienia PINB z postanowieniem MWINB z 8 października 2019 r. jako wystarczającej przesłanki pozwalającej na uchylenie decyzji organu I instancji;
10) niezrozumiałe oparcie i uzasadnienie wydania przedmiotowej decyzji na fakcie uchylenia postanowienia organu I instancji z dnia 6 września 2018 r. nr 829 w drodze postanowienia MWINB z 8 października 20198 r. nr 770/2019 bez wskazania związku między tymi dwoma zdarzeniami;
11) brak wezwania do uzupełnienia ewentualnej brakującej dokumentacji, brak współdziałania ze skarżącymi w kierunku rozpoznania sprawy co do istoty;
12) zupełny brak wyjaśnienia w decyzji przesłanek zapadłego rozstrzygnięcia, w tym motywów jakie kierowały organem, decyzja jest nie czytelna, niezrozumiała i trudna do zaakceptowania przez strony z uwagi na jej uchybienia.
Zdaniem A. i A1.N., zaskarżona decyzja akceptuje nielegalny stan lokalu pozbawionego wentylacji i powoduje utrzymanie tego stanu do zakończenia postępowań administracyjnych w związku z uchyleniem decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie podjął działań mających na celu przywrócenie wentylacji.
K. L. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji organu I instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy w realiach sprawy prawidłowym orzeczeniem było umorzenie postępowania;
2) art. 105 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie nie doszło do realizacji żadnej z ustawowych przesłanek prowadzenia postępowania naprawczego, określonych w art. 50 ust. 1 w zw. z art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w związku z czym jedynym dopuszczalnym sposobem zakończenia postępowania jest wydanie decyzji umarzającej postępowanie – co doprowadziło w konsekwencji do wadliwego wydania decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, a nie merytorycznej decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i umarzającej prowadzone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1335/19, oddalił sprzeciwy A. N., K. L. i A1. N. od zaskarżonej decyzji MWINB z 8 października 2019 r.
Na wstępie Sąd scharakteryzował odrębność postępowania sądowego wywoławnego wniesieniem sprzeciwu. W swej istocie ogranicza się ono do oceny czy przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. tj. 1) decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania; 2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, zostały spełnione.
W ocenie Sądu, przesłanki te zostały spełnione, przy czym konstatacja ta jest w dużej mierze determinowana specyfiką postępowania naprawczego, w którym obowiązujące przepisy przewidują określoną sekwencję wzajemnie uwarunkowanych rozstrzygnięć.
Sąd wskazał, że decyzja Nr 1343/2018 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki z dnia 6 listopada 2018 r. – mająca w odnośnym toku instancji status decyzji pierwszoinstancyjnej – została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), a zatem była uwarunkowana uprzednim wydaniem i pozostawaniem w obrocie prawnym postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego – w tej sprawie było to postanowienie nr 829/2018 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki z dnia 6 września 2018 r. Pomiędzy tymi rozstrzygnięciami zachodzi silna zależność proceduralna – przyjmuje się, że gdy postanowienie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, utraci moc wiążącą, wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego staje się niedopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2010 r., II OSK 625/09, CBOSA).
Sąd zauważył, że na ogół tezę tę odnosi się do przypadku, gdy wspomniana utrata mocy wiążącej następuje na skutek upływu czasu i swego rodzaju bezczynności organu (art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego), ale – jego zdaniem – podobnie należy postrzegać sytuację, w której jest ona konsekwencją innych zdarzeń prawnych, w tym wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego w wyniku rozpoznania środków zaskarżenia.
Sąd wskazał, że na skutek odwołania od decyzji nr 1343/2018 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki z dnia 6 listopada 2018 r. kompetencja do rozstrzygnięcia sprawy, której istotą na tym etapie postępowania naprawczego była kwestia ewentualnego skonkretyzowania normy z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, przeszła na organ odwoławczy – Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie. Tenże organ odwoławczy, zważywszy na konstrukcję administracyjnego toku instancji, obowiązany był nie tyle dokonać kontroli decyzji organu I instancji, ile ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, przy uwzględnieniu – co warto podkreślić – stanu faktycznego i prawnego tudzież ogółu uwarunkowań istniejących w czasie orzekania.
Mając na uwadze powyższe, Sąd zauważył, że w czasie orzekania przez organ odwoławczy nie było już w obrocie prawnym postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego – zostało ono bowiem uchylone ostatecznym postanowieniem nr 770/2019 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 października 2019 r. W tym stanie rzeczy ewentualne rozstrzygnięcie merytoryczne polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w założeniu, z przyczyn proceduralnych, nie wchodziło w rachubę – byłoby bowiem orzekaniem na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego pomimo uprzedniej utraty mocy wiążącej przez postanowienie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego (a takie orzekanie jest, jak wyżej wskazano, niedopuszczalne).
Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego co do tego, że w zaistniałych okolicznościach prawnych oraz w obliczu dotychczas poczynionych ustaleń faktycznych nie było dostatecznych podstaw, aby – bez uprzedniego wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie – ferować inną decyzję o charakterze merytorycznym bądź też umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Na marginesie Sąd zauważył, że ewentualne umorzenie postępowania w tym przypadku byłoby również rozstrzygnięciem o silnej konotacji materialnoprawnej, w istocie bardzo zbliżonym do rozstrzygnięcia merytorycznego o charakterze negatywnym. Sąd stwierdził, że decyzja kasacyjna jawi się zatem jako zasadna.
W ocenie Sądu, przy ocenie podstaw do wydania zaskarżonej sprzeciwem decyzji kasacyjnej nie można było nie uwzględnić skutku postanowienia nr 770/2019 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 października 2019 r. polegającego na wyeliminowaniu z obrotu prawnego postanowienia nr 829/2018 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki z dnia 6 września 2018 r. Wszak skutek ten obiektywnie zaistniał. Odrębną kwestią jest kwestia legalności wspomnianego postanowienia organu odwoławczego z dnia 8 października 2019 r. – postanowienie to wprawdzie można by uznać za akt wydany w "granicach sprawy" w rozumieniu art. 135 P.p.s.a., ale – z drugiej strony – stanowi ono potencjalny przedmiot odrębnej skargi (samoistny przedmiot zaskarżenia). W tych uwarunkowaniach, a także z uwagi na specyfikę rozpatrywania sprzeciwu, wymyka się ono spod legalnościowej kontroli w ramach niniejszego postępowania.
Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał zakres niezbędnych w jego ocenie czynności wyjaśniających (pozyskanie akt pozwolenia na wykonanie przedmiotowego remontu konserwatorskiego, dokonanie kontroli zatwierdzonego projektu budowlanego i w zależności od jej wyniku rozważenie kwestii ewentualnego wyeliminowania go z obrotu prawnego, przy prawidłowo wykonanym projekcie budowlanym dokonanie oceny czy inwestor dopuścił się odstąpienia od projektu budowlanego).
Sąd wskazał, że powyższe rozważania zawierają już odniesienie się do zarzutów sformułowanych w sprzeciwach – tych zarzutów, które pozostawały w zakresie rozpoznania i orzekania sądu w niniejszym postępowaniu.
Sąd podkreślił, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (art. 64e P.p.s.a.). Te przesłanki, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie istniały; wspomniany przepis nie został zatem naruszony.
Odrębne skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli K. L. oraz A. N..
K. L. zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło miec istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 151a § 1 P.p.s.a. w zw. art. 64e P.p.s.a. i art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 12 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie sprzeciwu, co w konsekwencji spowoduje przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji, podczas gdy w realiach sprawy prawidłowym orzeczeniem było uwzględnienie sprzeciwu i umorzenie postępowania w całości, co byłoby zgodne z zasadą szybkości i prostoty prowadzenia postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 K.p.a.,
2) art. 151 a § 1 P.p.s.a. w zw. art. 105 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy w wyniku uchylenia postanowienia PINB nr 828/2018 z dnia 6 września 2018 roku, niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym jedynym dopuszczalnym sposobem zakończenia postępowania jest wydanie decyzji umarzającej postępowanie.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów K. L. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, uwzględnienie jego sprzeciwu i umorzenie postępowania. Domaga się rozpozania sprawy na rozprawie i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty, przemawiające zdaniem skarżącego za zasadnością postawionych zarzutów.
W odrębnej skardze kasacyjnej A. N. zaskarżył powyższy wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucił mu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego - art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tj. z dnia 21 maja 2019 r., Dz.U. z 2019 r. poz. 1186, dalej: "p.b.") w zw. z art. 135 P.p.s.a. oraz 111 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. i art. 151a § 2 P.p.s.a., przez pominięcie w toku sprawy zbadania zasadności stosowania nakazu uchylonego decyzją oraz jego uchylenia, a tym samym istotnych okoliczności sprawy; w tym też zakresie pominięcie jedoczesnego zbadania legalności postanowienia organu administracji nr 770/2019 ("Postanowienie") z dnia 8 października 2019 roku, w którym organ administracji uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego – Powiat Grodzki w Krakowie ("Powiat") z dnia 6 września 2018 roku nr 829/2018 w sprawie wstrzymania robót budowlanych i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia, a które pozostawało w związku z decyzją organu administracji i z uwagi na ich powiązanie powinno być rozpatrywane łącznie w postępowaniu na skutek sprzeciwu od decyzji, z uwagi na determinowanie przez postanowienie legalności decyzji organu administracji.
2) przepisów postępowania przez sądami administracyjnymi, a także procedury administracyjnej, które miały wpływ na wynik sprawy, a to:
• art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 138 § 2 K.p.a. art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie i oddalenie sprzeciwu skarżącego, gdy WSA powinien był na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. uchylić decyzję WINB jako naruszającą art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 K.p.a., z uwagi na fakt, że WINB w sposób nieuzasadniony przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na jej merytoryczne rozstrzygnięcie poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji PINB w mocy, a postępowanie prowadzone przez WINB nie uzasadniało zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. W konsekwencji w tym zakresie miał miejsce brak wyjaśnienia i zbadania przez Sąd I instancji:
o (i) podstaw dla wydania decyzji kasatoryjnej,
o (ii) istnienia niewyjaśnionych przez PINB istotnych okoliczności dla sprawy, które nie mogły być wyjaśnione przed WINB w ramach realizacji zasady postępowania dwuinstancyjnego
o (iii) brak wskazania przez organ administracji potrzebnych do wykonania czynności w ramach postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji. Jak również przez niezasadne wskazywanie przez Sąd I instancji, iż wystarczające dla zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. było naruszenie przepisów proceduralnych (bez ich wskazania), gdy treść omawianego artykułu wskazuje, iż podstawy dla wydania decyzji kasacyjnej należy rozumieć łącznie; tym samym, Sąd I instancji nie zbadał i nie wykazał w zaskarżonym wyroku, że: (i) decyzję organu I instancji wydano z naruszeniem przepisów postępowania, (ii) a niewyjaśniony i konieczny do wyjaśnienia zakres spraw ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie; skarżący zarzucił także naruszenie prawa przez oddalenie sprzeciwu wskutek poprzestania jedynie na jego ocenie z punktu widzenia art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. oraz fakcie wydania postanowienia, mimo że zachodziły wszelkie podstawy dla orzeczenia w niniejszej sprawie przez organ administracji co do jej istoty, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, a także przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób uniemożliwiający jego ewentualne uzupełnienie na etapie postępowania przed organem II instancji; w konsekwencji zaskarżony wyrok został wydany w oparciu jedynie o te dwie okoliczności, a Sąd I instancji po ich ustaleniu zasadniczo odstąpił od zbadania legalności decyzji, co powoduje, iż jego postępowanie i jego skutki nie mogą zostać uznane za prawidłowe;
• art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w z w. z art. 15 K.p.a. oraz art. 111 § 2 P.p.s.a. i 135 P.p.s.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz nieprawidłową interpretację art. 138 § 2 P.p.s.a. i brak uznania, że na Organie administracji spoczywał obowiązek wyjaśnienia sprawy i uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, które jak sam organ administracji wskazał, doprowadziło do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a także brak rozróżnienia postanowienia i decyzji, przez co doszło do zasadniczego powiązania ich w rozstrzygnięciu, w sytuacji, gdy jak sam Sąd I instancji wskazał stanowiły one dwa osobne akty; powoduje to, że w oparciu o twierdzenia Sądu I instancji, można wywieść wniosek, że wadliwość jednego aktu nie powinna też wpływać na wadliwość drugiego; z uwagi na ich jednak ścisłe powiązanie w ramach jednej sprawy administracyjnej, wydaje się, że również ocena ich legalności powinna być dokonywana łącznie, a tym samym rozpoznanie środków zaskarżenia od postanowienia i decyzji powinno być dokonane w ramach jednej sprawy sądowoadministracyjnej;
• art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. oraz 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 i art. 6, 7, 7b, 77 § 1,107 § 1 pkt 4, 6 w zw. z § 2 i § 3 i 80 K.p.a. oraz 15 i 11 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. oraz 136 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i pominięcie przez Sąd wadliwości decyzji organu administracji wynikającej z braku wypełnienia przez organ administracji wymogów wskazanych w art. 138 § 2 K.p.a. i ujęcia w decyzji (która jest odrębnym od postanowienia aktem) wskazanych w tym przepisie przejawów wadliwości działania organu I instancji, w tym zwłaszcza naruszonych przepisów postępowania (art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. jest przecież przepisem prawa materialnego), a także zakresu pozostających do wyjaśnienia okoliczności; powoduje to, że naruszone zostały zasady postępowania administracyjnego w tym zwłaszcza zasada przekonywania oraz dwuinstancyjności; organ administracji nie przeprowadził w wystarczającym stopniu postępowania wyjaśniającego, jak również nie wyjaśnił w decyzji, jakie uchybienia proceduralne stały u podstaw zastosowania art. 138 § 2 K.p.a.; oddalenie sprzeciwu przez WSA w Krakowie nastąpiło w sytuacji całkowitego pominięcia, że w decyzji WINB nie omówiono przewidzianej w art. 138 § 2 K.p.a. przesłanki naruszenia przepisów postępowania i nie wskazano ani naruszonych rzekomo w decyzji PINB przepisów postępowania, ani też nie określono takiego naruszenia w sposób opisowy; podobnie też nie wykazano, aby postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób umożliwiający wyjaśnienie sprawy; w konsekwencji skarżona do WSA w Krakowie decyzja obarczona była wadami, które skutkować powinny jej uchyleniem; stąd też stawiając ten zarzut należy wskazać, że poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do oddalenia sprzeciwu od decyzji organu administracji oraz stwierdzenia, że właściwe było uchylenie przez organ odwoławczy decyzji PINB oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, podczas gdy wszelkie okoliczności istotne dla sprawy, a wskazane przez PINB zostały w toku postępowania wyjaśnione;
• art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 136 § 1, 2 i 3 K.p.a. przez zupełny brak zanalizowania oraz wykazania, że w zaistniałym stanie faktycznym przeprowadzenie przez WINB uzupełniającego postępowania dowodowego było możliwe i przede wszystkim uzasadnione zasadą dwuinstancyjności;
• art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 6,138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 110 K.p.a. w zw. z art. 111 § 2, art. 133 § 1 w zw. z art. 134 oraz art. 135 p.p.s.a przez oddalenie sprzeciwu od decyzji wydanej w dniu 8 października 2019 roku w związku z wydaniem w tym samym dniu postanowienia, przez co doszło do wydania decyzji w sytuacji, kiedy jeszcze postanowienie nie było elementem obrotu prawnego, gdyż na moment wydania decyzji nie było ono doręczone żadnej ze stron; nadto, na szczególne zastrzeżenie zasługuje również okoliczność, że pomimo, iż Sąd I instancji uznał postanowienie za szczególnie powiązane z treścią decyzji i czynnik warunkujący jej uchylenie na mocy art. 138 § 2 K.p.a. nie dokonał na zasadzie art. 111 § 2 P.p.s.a. połączenia ich do wspólnego rozpoznania mimo zaskarżenia do Sądu obu aktów, jak również nie uznał, że należy je rozważyć w ramach jednego postępowania w związku z art. 135 P.p.s.a., mimo że Sąd I instancji kwestie te ma rozstrzygać również z urzędu wobec treści art. 134 P.p.s.a. Poza tym pominięcie w ocenie sprawy, że zarówno decyzja i postanowienie zostały wydane w tym samym dniu, co stawia w wątpliwość, czy wydanie postanowienia mogło stanowić podstawę prawną dla wydania decyzji, w sytuacji, gdy na zasadzie art. 110 K.p.a. nie było ono jeszcze elementem obrotu;
• art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. i art. 12 § 1 K.p.a. przez pominięcie faktu prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego w sposób osłabiający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a nadto naruszający zasadę wnikliwości i szybkości – w sytuacji, gdy skarżone rozstrzygnięcie WINB stanowiło już kolejną kasatoryjną decyzję w sprawie z wniosku skarżącego o przywrócenie na miejsce urządzeń klimatyzacji i wentylacji umieszczonych na dziedzińcu budynku na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę, co powoduje, że brak było w toku postępowania administracyjnego podstaw do przyjęcia, aby w sprawie pozostawały jakiekolwiek "konieczne do wyjaśnienia" okoliczności, w zakresie, który uzasadniałby zastosowanie przez organ administracji art. 138 § 2 K.p.a.; nadto, przez postąpienie przez WINB w sposób odmienny od uprzednio przyjętej praktyki, a to uchylenie decyzji PINB w trybie 138 § 2 K.p.a. w związku z uchyleniem postanowienia na skutek m. in. braków dowodowych; skarżący przypominiał, że w dniu 12 lipca 2017 roku WINB sam wnosił o doręczenie przez inwestora dokumentacji do rozstrzygnięcia sprawy i nie wymagał wówczas dla wydania decyzji poczynienia tego przez PINB; tym samym również na etapie niniejszej sprawy, wydaje się, że uzupełnienie tej dokumentacji nie było konieczne ze strony PINB i mógł samodzielnie uczynić to WINB;
• art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 106 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie zalegających w aktach sprawy dokumentów: protokołu z dnia 12 lipca 2017 roku, postanowienia z dnia 8 października 2019 roku oraz dowodu doręczenia postanowienia i decyzji, przez co doszło do nieuwzględnienia istotnych w sprawie okoliczności świadczących o naruszeniu przepisów postępowania i wadliwości decyzji administracyjnej;
• art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez odniesienie się, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przez Sąd I instancji w sposób wybiórczy do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w sprzeciwie, a nadto uzasadnienie rozstrzygnięcia w sposób lakoniczny, ogólnikowy (spośród 16 stron uzasadnienia skarżonego wyroku 12 stron stanowi część historyczną, zaś strony 13 -16 obejmują dopiero analizę, która zasadniczo dotyczy jedynie okoliczności wydania postanowienia oraz braku zachodzenia przesłanek z art. 50 i 51 p.b. – co w konsekwencji uniemożliwia ocenę merytoryczną zapadłego orzeczenia, jak również w istocie narusza prawo skarżącego do rzetelnego postępowania sądowego;
• art. 151a § 1 w zw. z art. 64e P.p.s.a. przez jego niezastosowanie, mimo że zaskarżona Decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a, co wynika z przedstawionych wyżej zarzutów.
Na podstwie tak sformułowanych zarzutów A. N. wniósł na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania celem stwierdzenia przez ten Sąd nielegalności decyzji i jej uchylenie ewentualnie na podstawie art. 188 w zw. z art. 151a § 1 P.p.s.a. wniósł o uchylenie wyroku w całości i uwzględnienie sprzeciwu poprzez uchylenie decyzji.
Skarżący wniósł o połączenie do wspólnego rozpoznania z niniejszą skargą kasacyjną skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie w sprawie II SA/Kr 1417/19 i przekazanie akt tej sprawy wspólnie do NSA. Domagał się także przeprowadzenia dowodów wskazanych w skardze kasacyjnej. Nadto zwrócił się o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. L. pełnomocnik A. N. wniósł o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Nadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 182 § 2a P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna A. N. oraz skarga kasacyjna K. L. nie zasługują na uwzględnienie.
Zauważyć należy, że przedmiotem oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku WSA w Warszawie była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Charakter i zakres zaskarżonej decyzji tj. decyzji kasatoryjnej, która powoduje przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji z uwagi na dostrzeżone uchybienia w jego postępowaniu wskazuje, że decyzja ta nie wypowiada się odnośnie do materialnoprawnych podstaw wydania decyzji. Nie mówi o słuszności lub jej braku wydania przez organ takiego czy innego rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach strony bowiem przeprowadzone postępowanie miało wady a to uniemożliwiało wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Zatem w tym postępowaniu Sąd nie bada jak powinny zostać ukształtowane określone prawem obowiązki czy prawa stron i czy organy uczynił to prawidłowo mając na uwadze odnośne przepisy. Sąd ma ocenić czy zaistniały wskazane w art. 138 § 2 K.p.a. procesowe podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej tj. czy postępowanie przed organem I instancji było wadliwe pod wzgledem przepisów procesowych, które je regulują i czy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie były zatem kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym takiego rodzaju decyzji. Ocena Sądu I instancji sprowadzała się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Kontrola ta nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej odnoszącej się do istoty sprawy (jej przedmiotu), gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Sąd takim działaniem zastąpiłby organ podczas gdy rolą Sądu jest ocena legalności działalności organów a nie ich zastępowanie w tej działalności.
Formułując oceny odnośnie do istnienia podstaw do nałożenia obowiązku dokonania określonych czynności mających na celu doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z prawem Sąd przesądzałby o przyszłym rozstrzygnięciu organów w sytuacji, gdy na tym etapie organy nie zakończyły jeszcze swojego postępowaniania.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej K. L. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że są one pozbawione podstaw.
K. L. zarzuca naruszenie art. 151a § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. i art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 12 K.p.a. a także naruszenie art. 151a § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. W jego ocenie Sąd I instancji nie miał podstaw do oddalania sprzeciwu (art. 151a § 1 P.p.s.a., art. 64e P.p.s.a.), co doprowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instacji (decyzja kasatoryjna z art. 138 § 2 K.p.a.) bowiem prawidłowym rozstrzygnięciem organu odwoławczego powinno być umorzenie postępowania w całości (art. 105 § 1 K.p.a.). Odpowiadałoby to zasadzie szybkości i porostoty prowadzenia postępowania z art. 12 K.p.a. skarżący uważa, że uchylenie postanowienia PINB w Krakowie Powiat Grodzki z 6 września 2018 r. nr 829/2018 wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego postanowieniem kasatoryjnym MWINB z 8 października 2019 r. nr 770/19 uczyniło postępowanie przed organem powiatowym toczącym się na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego bezprzedmiotowym i w związku z tym powinno ono zostać umorzone. Wskazuje na wzajemne powiązanie treści art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego i płynący z tego dla decyzji MWINB z 8 października 2019 r. skutek w postaci stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania.
Skarżący kasacyjnie uważa, że MWINB pominął okoliczność, że w sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością prowadzonego postępowania. Wynikać ma to z faktu, że nie doszło do realizacji przesłanek umożliwiających prowadzenie przez organy administracji postępowania naprawczego na podstawie art. 50 ust. 1 w zw. z art. 51 Prawa budowlanego, gdyż Inwestor nie prowadzi żadnych robót budowlanych z zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, a co za tym idzie prowadzenie postępowania w tym zakresie jest dotknięte bezprzedmiotowością. O bezprzedmiotowości postępownia według tego skarżącego kasacyjnie ma świadczyć także to, że w momencie wydawania decyzji I instancji, jak i decyzji II instancji, lokal nr [...] ([...]) dysponował niezależną instalacją klimatyzacyjną - wentylacyjną od strony ul. [...] oraz, że instalacja od strony dziedzińca była nieaktywna (fakt ten był znany organom prowadzącym postępowanie w sprawie).
Skarżący wskazuje, że organy administracji zamiast umorzyć postępowanie w sprawie zmierzają do przywrócenia instalacji na dziedzińcu, a więc przywrócenia stanu, który z prawnego punktu widzenia jest niedopuszczalny (opisano w sprzeciwie K. L.).
Skarżący kasacyjnie uważa, że działanie organów jest nieprawidłowe i zmierza do bezcelowego i przedłużania postępowania a to przeczy zasadzie szybkości postępownia. Przy zakończonym postępowaniu dowodowym powinna zostać wydana decyzja merytoryczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał wiedzę o uchyleniu postanowienia wydanego na podstawie art. 50 Prawa budowlanego oraz wszelkich innych istotnych okolicznościach faktycznych w sprawie (brak prowadzenia przez inwestora robót budowlanych z zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, dysponowanie przez lokal nr [...] ([...]) niezależną instalacją klimatyzacyjno-wentylacyjną od strony ul. [...], nieaktywność instalacji klimatyzacyjno-wentylacyjnej od strony dziedzińca). Sąd przyznaje, że rozstrzygnięcia wydane na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego są ściśle ze sobą powiązane, a mimo to nie dąży do ostatecznego zakończenia postępowania, co można by osiągnąć poprzez uwzględnienie sprzeciwu K. L. i umorzenie postępowania. Rozwiązanie przyjęte przez organy i zaakceptowane przez Sąd w praktyce oznacza, ze w dalszym ciągu będzie toczyło się postępownie, które w obecnym stanie faktycznym nie ma już racji bytu.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, skoro z obrotu prawnego zostało wyeliminowane postanowienie PINB nr 828/2018 z 6 września 2018 r., które – jak przyzanaje Sąd – merytorycznie warunkuje wydanie decyaji na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, to oznacza to, że nineiejsza sprawa stała się automatycznie bezprzedmiotowa. Jedynym słusznym rozwiązaniem powinno być umorzenie postępowania.
Skarzący podkreślił, że zbadanie przez Sąd dochowania przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a. przy rozpozanwaniau sprzeciwu nie oznacza pozostawienia poza zainteresowaniem Sądu podstawowych kwestii związanych z legalnością działania organu II instancji. Jeśli Sąd stwierdza uchylenie postanowienia będącego podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie ubezprzedmiotowienie sprawy, to powinien podjąć działania zmierzające do jak najszybszego umorzenia sprawy (zgodnie z art. 105 K.p.a.), a nie kontynuowania postępowania, które w obecnym stanie faktycznym i prawnym nie ma racji bytu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego kasacyjnie, że Sąd uwzględniając fakt uchylenia postanowienia PINB z 6 września 2018 r. wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego postanowieniem MWINB z 8 października 2019 r. powinien w ramach postępowania wywołanego wniesieniem sprzeciwu doprowadzić do umorzenia postępowania w sprawie decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego.
Fakt uchylenia postanowienia PINB z 6 września 2018 r. wstrzymującego roboty budowlane na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego postanowieniem MWINB z 8 października 2019 r. nr 770/2019 r., którym przekazano sprawę do ponownego rozpoznania nie skutkuje automatyczną bezprzedmiotowością postępowania z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia MWINB z 8 października 2019 r. nr 770/2019 powodem wydania postanowienia kasatoryjnego było odpadnięcie przesłanek do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wykonanych w ramach remontu konsewatorskiego wewnętrzynch instalacji od strony dziedzińca. W ramach tych robót nastąpił demontaż części legalnie wykonanej instalacji części budynku ale PINB wstrzymując roboty w postanowieniu z 6 września 2018 r. nie wykazał jednoznacznie na istniejący stan zagrożenia (co już uoprzednio stanowiło powód wydania uprzednich decyzji kasatoryjnych MWINB z 28 czerwca 2017 r. nr 464/2017 i 25 lipca 2017 r. nr 526/2017). Organ wskazał, że właściciel lokalu [...] wykonał zastępoczą klimatyzację lokalu, która reguluje temperaturę w tym lokalu, jednak nie zastępuje ona czerpni powietrza. PINB nie poczynił własnych ustaleń w tej kwestii co naruszało art. 7 i art. 77 K.p.a. Organ odwoławczy wskazał na pozostałe przypadki wstrzymania robót budowlanych z art. 50 Prawa budowlanego i stwierdził, że PINB nie pozyskał do akt projektu budowlanego dotyczącego remontu konserwatorskiego i nie zbadał, czy remont przewiduje demontaż instalacji wentylacyjnej i klimatyzacyjnej. Jeżeli tak, to powstaje pytanie, jak w zatwierdzonym projekcie rozwiązana jest kwestia zapewnienia prawidłowego działania instalacji po planowanej rozbiórce, zaś jeśli nie, to czy dokonana rozbiórka nie stanowi istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wskazano że wystąpił brak realnego zagrożenia toteż nie można było utrzymać w mocy zaskarżonego postanowienia. Przeprowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym zakresie było niedopuszczalne z punktu wiedzenia art. 15 K.p.a. To czyniło niezbędnym zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a.
Wobec powyższego uchylenie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych z art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z powodu stwierdzenia niewykazania przesłanki zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia jest podstawą do uchylenia powiązanej z nią ściśle zaskarżonej decyzji MWINB z 8 października 2019 r. wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Brak postanowienia o wstrzymaniu implikuje niedopuszczalność wydania decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Stąd też MWINB w zaskarżonej sprzeciwem decyzji MWINB z 8 października 2019 r. miał podstawy by uchylić decyzję PINB z 6 września 2018 r. Nr 1343/2018. Ustalony brak zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia z art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie powoduje, że wykonywane roboty budowlne w ramach remontu konserwatorskiego nie mogą być zakwalifikowane do pozostałych przypadków, o których mowa w art. 50 ust. 1 (pkt 1 bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia, pkt 4 w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach). Brak wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego był spowodowany odpadnięciem przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 2 tej ustawy – zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia). Jednak wobec stwierdzonych w postanowieniu MWINB z 8 października 2019 r. nr 770/2019 braków w postępowaniu dowodowym, na które już wskazywano uprzednio, postępowanie PINB tak na zasadzie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego jak i następnie art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nie będzie bezprzedmiotowe. Może okazać się, że wnioski wynikające z nowo pozyskanego przez PINB materiału dowodowego w postaci projektu budowlanego dotyczącego remointu konserwatorskiego pozwolą wstrzymać roboty budowlane na podstawie innej przesłanki z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Dopiero poczynienie dodatkowych ustaleń na podstawie projektu budowlanego, który nie został dotychczas włączony do materiału sprawy i poddany analizie, w sposób jednoznaczny da odpowiedź czy wystąpiły inne wskazane w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego przesłanki wstrzymania. Tym samym z uwagi na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego przez PINB w znacznym zakresie tj. zbadania dotychczas nieznanego projektu budowlanego) czyni twierdzenia skarżącego kasacyjnie o bezprzedmiotowości postępowania PINB w zakresie decyzji z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego niezasadne i bezpodstawne. Nowe ustalenia pozwolą stwierdzić czy remont przewiduje demontaż instalacji wentylacyjnej i klimatyzacyjnej a jeśli tak to jak rozwiązano kwestię zapewnienia tych instalacji lokalowi [...] po rozbiórce. Jeśli takowej rozbiórki projekt ten nie przewiduje, to aktualna stanie się kwestia czy rozbiórka stanowi istotne odstąpienie od projektu budowlanego. W zależności od poczynionych ustaleń organ będzie mógł wydać stosowne postanowienie o wstrzymaniu robót z art. 50 ust 1 Prawa budowlanego a następnie adekwatną do tego stanu decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego.
Z uawgi na powyższe, zarzuty skargi kasacyjnej K. L., w ocenie NSA, nie zasługiwały na uwzględnienie.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej A. N. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instacji oddalając sprzeciw nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa wskazanych w tychże zarzutach.
Chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art.135 P.p.s.a. oraz art. 111 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e i art. 151a § 2 P.p.s.a. Sąd I instancji nie miał kompetencji do badania materialnoprawnych podstaw uchylenia przez MWINB nakazu PINB opartego o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Nie wypowiada się zatem czy nakaz z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego został prawidłowo wydany, tej oceny może dokonać Sąd rozpoznając skargę na ostateczną decyzję w tym przedmiocie. W niniejszej sprawie Sąd oceniał czy wydając decyzję kasatoryjną art. 138 § 2 K.p.a. MWINB wykazał istnienie ku temu przesłanek wskazanych w tym przepisie. Wyjście poza ten zakres kontroli byłoby przedsądem co jest w trybie rozpoznania sprzeciwu niedopuszczalne bowiem sprawa z uwagi na naruszenia procesowe wraca do organu i organ kolejny raz oceni sprawę dokonując czynności istotnych z punktu widzenia legalności rozstrzygnięcia.
Odnośnie do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego w zaskarżonym wyroku NSA stwierdza, że nie dopatrzył się zarzucanych w skardze kasacyjnej uchybień, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 138 § 2 K.p.a., art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie i oddalenie sprzeciwu skarżącego, gdy WSA powinien był na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. uchylić decyzję WINB jako naruszającą art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 K.p.a., z uwagi na fakt, że WINB w sposób nieuzasadniony przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na jej merytoryczne rozstrzygnięcie poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji PINB w mocy, a postępowanie prowadzone przez WINB nie uzasadniało zastosowania art. 138 § 2 K.p.a.
Sąd I instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia sprzeciwu albowiem zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej. W tym stanie sprawy zastosowanie miał art. 151a § 2 P.p.s.a. Podstawę tego twierdzenia stanowi okoliczność podnoszona w zaskarżonej decyzji, że MWINB postanowieniem z dnia 8 października 2019 r. uchylił postanowienie PINB w Krakowie Powiat Grodzki z 6 września 2018 r. nr 829/2018, które było podstawą konieczną do wydania decyzji tego organu z 6 listopada 2018 r. Nr 1343/2018. Postanowienie z 6 września 2018 r. wydano na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Skoro brak jest postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, to nie było podstaw do funkcjonowania w obrocie decyzji z art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, która jest efektem wstrzymania robót. Uchylenie postanowienia PINB z 6 września 2018 r. nr 829/2018 i przekazanie sprawy do ponownego rozpozanania doprowadzi do zgromadzenia nowego materiału dowodowego i jego oceny w kontekście przesłanek z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Organ ustali w oparciu o jaką podstawę z tego przepisu zakwalifikować dokonane w sprawie ustalenia i ponownie wyda postanowienie o wstrzymaniu robót. Może to być znów zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia lub zagrożenie środowiska albo inna okoliczność z tego przepisu. Od wydania ponownego postanowienia przez PINB organ ten będzie miał 2 miesiące na wydanie decyzji z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego.
Po analizie treści postanowienia MWINB z 8 października 2019 r. nr 770/2019 uchylającego postanowienie PINB z 6 września 2018 r. nr 829/2018, NSA uważa, że wbrew temu co podnosi skarżący kasacyjnie zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy poprzez utrzymanie decyzji PINB z 6 listopada 2018 r. w mocy. MWINB uznał konieczne uzupełnienie materiału dowodowego i dokonanie jego oceny. Należało uzyskać projekt budowlany dotyczący remontu konserwatorskiego i w konteście jego zapisów ustalić czy demontaż instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnej był objęty zakresem projektu oraz jakie inne rozwiązanie zapewnienia klimatyzacji i wentylacji lokalu [...] przewidywał a także czy wykonany demontaż nie czasem istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu. Jeśli PINB dotychczas nie dysponował tym dokumentem, to jego oceny nie można było zlecić w ramach uprawnień wynikających z art. 136 K.p.a. organowi odwoławczemu. Pominięcie PINB prowadziłoby bowiem do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Matariał sprawy na etapie wydania postanowienia o wstrzymaniu robót był niekompletny i wymagał uzupełnienia w istotnej dla wydania rozstrzygnięcia części. Istotność ta polega na tym, że organ mógł po analizie projektu budowlanego dojść do przekonania, że wydanie postanowienia z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane będzie miało inną niż dotychczas podstawę (umorzenie dotychczasowego postępowania i wszczęcie nowego na nowej podstawie) lub kolejny raz stwierdzi zagrożenia z art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Zależność między postanowieniem a decyzją z art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane uzasadniała wydanie w tych okolicznościach zaskarżonej decyzji na podstawie 138 § 2 K.p.a. bowiem ustalenia przyszłego postanowienia zdeterminują wydanie decyzji z art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Z uwagi na powyższe za bezpodstawne uznać należy twierdzenia skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji oddalając sprzeciw nie wyjaśnił i nie zbadał podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej, nie wykazał istnienia niewyjaśnionych przez PINB istotnych dla sprawy okoliczności, które nie mogłybyć wyjaśnione przez MWINB, nie wykazał, że organ odwoławczy wskazał na czynności konieczne do wykonania przez organ I instancji. W istocie Sąd ograniczył się do oceny przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a. i nie wchodził w analizę przesłanek uchylenia postanowienia PINB z 6 września 2018 r. o wstrzymaniu robót budowlanych, będacej warunkiem wydania decyzji PINB z 6 listopada 2018r. uchylonej zaskarżoną decyzją kasatoryjną. Głębsza analiza okoliczności uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpozania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji MWINB mogłaby zapobiec formułowaniu zarzutów odnośnie do niewykazania przesłanekj z art. 138 § 2 K.p.a. ale ograniczenie się do samej okoliczności uchylenia postanowienia PINB z 6 września 2018 r. nr 829/2018 była wystarczająca dla wydania rozstrzygnięcia. Sąd także ograniczył się do oceny okolicznosciu uchylenia wspomnianego postanowienia i trafnie uznał, że jego brak determinuje uchylenie decyzji PINB z 6 listopada 2018 r. Formułowanie zarzutu braku oceny przez Sąd przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a. jest chybione. Wydanie decyzji co do istoty, o której mowa w art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, czego domaga się skarżący kasacyjnie, w okolicznościach sprawy nie było możliwe bowiem w obrocie prawnym nie było już postanowienia PINB z art. 50 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Zostało uchylone postanowieniem MWINB z 8 października 2019 r. nr 770/2019.
Organ odwoławczy wydając zaskarżoną sprzeciwem decyzję nie mógł przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego we własnym zakresie i wydać deyczji orzekającej co do istoty bowiem PINB musiał uzyskać projekt budowlany remontu konserwatorskiego, dokonać oceny wykonanych na jego podstawie prac w kontekście art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i wydać stosowne postanowienie. Samodzielna ocena projektu budowlanego remontu konserwatorskiego przez MWINB w trybie postępowania z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane była niedopuszczalna. Dla tej oceny PINB musi uprzednio wydać postanowienie na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Nawet połączenie spraw ze skarg na postanowienie MWINB Nr 770/2019 z 8 października 2019 r. oraz sprzeciwu od zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji w postępowaniu przed Sądem administracyjnym stosownie do art. 111 § 2 P.p.s.a. czy orzekanie w granicach sprawy z art. 135 P.p.s.a. nie mogło doprowadzić do wydania postanowienia o wstrzymaniu przez PINB w efekcie uzupełnienia materiału dowodowego a tylko te działania organu mogły doprowadzić do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Brak połączenia przez Sąd spraw stosownie do art. 111 § 2 P.p.s.a. czy też brak orzekania w myśl art. 135 P.p.s.a. nie miało znaczenia dla sprawy bowiem działania Sądu nie mogły zastąpić działań pozostających w wyłącznej kompetencji PINB do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót. Wobec powyższego niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w z w. z art. 15 K.p.a. oraz art. 111 § 2 P.p.s.a. i 135 P.p.s.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz nieprawidłową interpretację art. 138 § 2 P.p.s.a. i brak uznania, że na organie administracji spoczywał obowiązek wyjaśnienia sprawy i uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji.
Kolejny podniesiony zarzut sprowadza się do tego, że Sąd pominął wadliwość zaskarżonej decyzji sprowadzającą się do braku wykazania w niej przejawów wadliwości postępowania organu I instancji. Zasadniczo można zgodzić się, że MWINB w uzasadnieniu decyzji nie wykazał na czym polega wadliwość postępowania organu I instancji. Nie mówi się tam o tym jakie przepisy naruszył organ I instancji, jakich czynności zaniechał lub jakie czynności dokonał wadliwie. Zamiast tego organ wskazuje na uchylenie postanowienia PINB z 6 września 2018 r. nr 829/2018. Organ wskazując na art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane przedstawił zależność pomiędzy tym postanowieniem a bytem zaskarżonej decyzji PINB z 6 listopada 2018 r. Nie było celowe odnoszenie się do przepisów postępowania z K.p.a. skoro naruszenie przepisów postępowania polega na naruszeniu przepisów proceduralnych ustawy Prawo budowlane. Bez wydania postanowienia z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nie jest możliwe wydanie decyzji z art. 51 ust. 1 tej ustawy. Takie ustalenia jednoznacznie wynikają z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji a zatem wykazano, że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania o jakim mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Zatem za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. oraz 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 i art. 6, 7, 7b, 77 § 1,107 § 1 pkt 4, 6 w zw. z § 2 i § 3 i 80 K.p.a. oraz 15 i 11 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. oraz 136 K.p.a.
Nietrafny jest także zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 136 § 1, 2 i 3 K.p.a. przez zupełny brak zanalizowania oraz wykazania przez Sąd, że w zaistniałym stanie faktycznym przeprowadzenie przez WINB uzupełniającego postępowania dowodowego było możliwe. Sąd nie naruszył tych przepisów, bowiem w ramach rozpoznawania sprzeciwu art. 64 e P.p.s.a. ma badać jedynie wystąpienie przesłanek z art, 138 § 2 K.p.a. Jak już była wyżej mowa Sąd i organ administracji wykazali naruszenie przepisów proceduralnych art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Uchylenie postanowienia PINB z 6 września 2018 r. stanowiło wystrarczająca podstawę do wydania decyzji kasatoryjnej w sprawie prowadzonej w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. W sprawie nie chodziło o uzupełnienie postępowania dowodowego ale o nieistnienie w porządku prawnym postanowienia PINB warunkującego wydanie decyzji. MWINB nie miał kompetencji by wydać za PINB postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności bowiem organ prowadziłby postępowanie w zakresie którym organ I instancji jeszcze nie wypowiadał się z braku projektu budowlanego remontu konserwatorskiego.
Kolejny zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się do braku oceny przez Sąd okoliczności, że zaskarżona decyzja MWINB z 8 października 2019 r. oraz postanowienie MWINB dotyczące postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane zostały wydane tego samego dnia. Skarżący kasacyjnie zarzuca, że doszło do wydania zaskarżonej decyzji jeszcze przed wejściem postanowienia o uchyleniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych do obrotu prawnego. Postanowienie to zostało doręczone stronie razem z zaskarżoną decyzją na co wskazuje zwrotne potwierdzenie odbioru.
W ocenie NSA wydanie zaskarżonej decyzji w tej samej dacie co postanowienia o uchyleniu postanowienia o wstrzymaniu robót w myśl art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie wpływa w żaden sposób na ocenę prawidłowości wydania decyzji kasatoryjnej, co było przedmiotem sprawy wywołanej sprzeciwem. Skoro MWINB w zaskarżonej decyzji powołuje się na fakt uchylenia postanowienia PINB z 6 września 2018 r. postanowieniem MWINB z 8 października 2019 r. nr 770 /2019, to racjonalne jest uznanie, że fakt uchylenia postanowienia z 6 września 2018 r. nastąpił wcześniej, przed wydaniem zaskarżonej decyzji o uchyleniu decyzji PINB z 6 listopada 2018 r. Postanowienie weszło do obrotu prawnego z chwilą jego doręczenia stronie. Tego samego dnia doręczono też zaskarżoną decyzję zatem postanowienie oraz decyzja powołująca się na okoliczność wydania postanowienia weszły do obrotu prawnego w tym samym momencie i z tą chwilą wywołują skutki prawne. Należy uznać, że postanowienie wydane zostało nieco wcześniej niż decyzja bowiem z treści decyzji wynika, że postanowienie zostało już uchylone. Zachowana została kolejność – najpierw uchylono postanowienie a w wyniku tego możliwe i konieczne zarazem stało się wydanie decyzji o uchyleniu decyzji PINB z 6 listopada 2018 r. Zachowanie odstępu czasowego pomiędzy wydaniem postanowienia uchylającego postanowienie PINB wydane w trybie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i wydaniem zaskarżonej decyzji nie wpływa na legalność tej ostatniej. Musiało zostać stwierdzone uchylenie postanowienia wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane i doręczenie tego postanowienia stronom. Odpowiada to art. 110 § 1 K.p.a. Fakt, że strony dowiedziały się o postanowieniu w tym samym dniu, kiedy doręczono im zaskarżoną decyzję nie świadczy o naruszeniu prawa bowiem oba te akty weszły w życie jednocześnie w chwili ich doręczenia i zaczęły wywoływać skutki prawne. Nie można zatem zakwestionować faktu uchylenia postanowienia PINB z 6 września 2018 r.
Zarzut niedostrzeżenia przez Sąd prowadzenia przez organ odwoławczy postępowania w sposób osłabiający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) czy naruszający zasadę wnikliwości i szybkości postępownia (art. 12 K.p.a.) nie miał znaczenia w sprawie. Sąd miał ocenić istnienie przesąłanek do wydanie decyzji kasatoryjnej a organ miał wykazać te przesłanki. Oba elementy wskazane w art. 138 § 2 K.p.a. zostały wykazane w zaskarżonej decyzji a zatem Sąd nie mógł uwzględnić sprzeciwu i uchylić zaskarżonej decyzji. Uchylono postanowienie będące wyłączną podstawą wydania decyzji i aby wydać to postanowienie należało przeprowadzić postępowanie dowodowe na podstawie materiału, który dotychczas nie był znany organom, co nie mieściło się w kompetencjach organu odwoiławczego z art. 136 K.p.a. (konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie). Oczywiście wydanie decyzji kasatoryjnej wydłuży toczące się już kilka lat postępowanie ale nie wynika to ze złej woli organów ale wadliwości dotychczasowego postępowania, które mimo upływu czasu i szeregu wydanych rozstrzygnięć nie doprowadziło do realizacji zasady prawdy obiektywnej poprzez zebranie i ocenę całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 K.p.a. ma pierwszeństwo przed zasadą szybkości postępowania i zaufania do organów władzy bowiem pierwszorzędne znaczenie dla stron ma ustalenie wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Zatem nie jest trafny zarzut naruszenia art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. i art. 12 § 1 K.p.a. przez pominięcie faktu prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego w sposób osłabiający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a nadto naruszający zasadę wnikliwości i szybkości.
Również nie ma znaczenia dla uwzględnienia sprzeciwu okoliczność znajdowania się w aktach sprawy protokołu z 12 lipca 2017 r, postanowienia z 8 października 2019 r. oraz dowodu doręczenia postanowienia i decyzji MWINB z 8 października 2019 r. Ta dokumentacja nie zmienia okoliczności, że były podstawy do uchulenia decyzji PINB z 6 listopada 2018 r. – uchylenie postanowienia z 6 września 2018 r. nr 770/2018 wydanego w trybie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Nie jest zasadny także zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. W istocie Sąd ograniczył się do analizy zaskarżonej decyzji tj. okoliczności uchylenia postanowienia PINB z 6 września 2018 r. Nr 829/2018 postanowieniem MWINB z 8 paździrrnika 2019 r. Nr 770/2019 r. Jednak właśnie ta okoliczność była głównym powodem wydania decyzji kasatoryjnej z art. 138 § 2 K.p.a. i to jej analiza była obowiązkiem Sądu rozpoznającego sprzeciw na podstawie art. 64e P.p.s.a. Skoro Sąd dokonał takiej analizy i uznał, że przesłanki wydania decyzji z art. 138 § 2 K.p.a. zaistniały, przedstawił swoje stanowisko w tym zakresie, to pominięcie dalszych zarzutów sprzeciwu jako nie majacych znaczenia dla oceny podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej było uzasadnione.
W zwiazku z powyższym niezasadny jest zatrzut naruszenia przez Sąd art. 151a § 1 w zw. z art. 64e P.p.s.a. przez jego niezastosowanie, mimo że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a. Wręcz przeciwnie Sąd postąpił prawidłowo oddalając sprzeciw w myśl art. 151a § 2 P.p.s.a. gdyż nie było podstaw do uwzględnienia sprzeciwu na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a w zw. z art. 64e P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2a P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło