II OSK 2265/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) del. WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 11 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1468/17 w sprawie ze skargi S.R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1856/13 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1468/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1856/13. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: Wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Z wyroku tego wynika, iż w dniu 26 stycznia 2010 r. do siedziby Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] wpłynęło zgłoszenie podejrzenia występowania u skarżącego dwóch chorób zawodowych: choroby układu wzrokowego oraz nowotworu złośliwego w postaci białaczki. Skarżący jako czynnik narażenia podał działanie promieniowania jonizującego. W toku postępowania w sprawie wystąpienia choroby zawodowej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] jednostka orzecznicza pierwszego stopnia wydała w dniu [...] kwietnia 2011 r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego chorób zawodowych, w tym białaczki, wywołanej działaniem promieniowania jonizującego. Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, Instytut Medycyny Pracy w L. podtrzymał stanowisko jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia i w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 2011 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej: przewlekłego uszkodzenia szpiku kostnego. Z przeprowadzonej przez organ szczegółowej oceny narażenia zawodowego wynika, że w okresie zatrudnienia w latach [...] w czasie napraw aparatów rentgenowskich skarżący był bezpośrednio narażony na oddziaływanie promieniowania jonizującego w wymiarze od 1 do 3 godzin. Pomimo pracy w tych warunkach jednomyślnie orzekano brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej: białaczki wywołanej działaniem promieniowania jonizującego, co dodatkowo potwierdził Instytut Medycyny Pracy pismem z dnia [...] maja 2013 r. Z dniem 7 czerwca 1981 r. została rozwiązana ze skarżącym umowa o pracę w [...] S.A. w W. w związku z przejściem na rentę inwalidzką. Do 1 lutego 1982 r. skarżący pracował w niepełnym wymiarze czasu pracy w [...] w W. na stanowisku konserwatora sprzętu medycznego. Z orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej [...] z dnia [...] grudnia 1980 r. wynika, iż skarżący został zaliczony do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. Jako wskazania do zatrudnienia podano: "dla jednoocznych". W dniu [...] listopada 1988 r. [...] Komisja Lekarska [...] orzekła inwalidztwo trwałe. Jako chorobę podstawową wymieniono: "[...]", bez wzmianki o chorobie układu krwiotwórczego. Rozpatrując sprawę po raz kolejny, Instytut Medycyny Pracy w L. analizował zgromadzoną dokumentację i w odpowiedzi z dnia [...] października 2012r. potwierdził narażenie skarżącego na promieniowanie jonizujące. Instytut stwierdził jednak, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Poinformował, że nie została udowodniona informacja pacjenta o przebytym leczeniu hematologicznym i brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej odnośnie ww. leczenia w tym zakresie. Powyższe stanowisko organ podtrzymał w piśmie z dnia [...] maja 2013 r. stwierdzając, że brak jest jakichkolwiek danych potwierdzających, że skarżący kiedykolwiek chorował na chorobę układu krwiotwórczego, co czyni bezprzedmiotową próbę rozpoznania białaczki jako choroby o zawodowym pochodzeniu. Dodatkowo Instytut wskazał, iż w wykonanych badaniach nie stwierdzono zaburzeń w obrazie morfologicznym krwi świadczących o obecności przewlekłej choroby szpiku kostnego (orzeczenie lekarskie nr [...]). Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2012 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wywołanej działaniem promieniowania jonizującego – przewlekłego uszkodzenia szpiku kostnego. Skarga S.R. na ww. decyzję została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. oddalona. Sąd w motywach tego orzeczenia podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki: musi zostać stwierdzona choroba wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, uprawniona do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka służby zdrowia musi potwierdzić jej związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową, oraz nie może zostać przekroczony wymieniony w wykazie chorób zawodowych okres uprawniający do jej rozpoznania. Sąd zaznaczył przy tym, że organy sanitarne wbrew orzeczeniu lekarskiemu nie mogą dokonać rozpoznania choroby i ustalić, że występujące u skarżącego schorzenie stanowi chorobę zawodową. Jednocześnie Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo oceniły, iż wydane orzeczenia lekarskie uwzględniły okoliczności sprawy wymagające wyjaśnienia. Organ skorzystał z możliwości uzupełnienia materiału dowodowego, a posiadany materiał pozwalał mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Sąd podkreślił, że w przypadku skarżącego bezspornie ustalono na podstawie orzeczeń lekarskich, iż nie wystąpiło u niego schorzenie mogące być potencjalnie zakwalifikowane jako choroba zawodowa wymienioną w poz. 16 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), mimo wieloletniego narażenia zainteresowanego na promieniowanie jonizujące. W opinii Sądu, lekarze orzecznicy dokonali wnikliwej analizy środowiska pracy skarżącego w przebiegu zatrudnienia pod kątem jego wpływu na uszkodzenie szpiku kostnego. Zostały więc spełnione wymagania określone w § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów. W dniu 30 czerwca 2017 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zażądał w niej uchylenia wyroku z dnia 2 lipca 2014 r., ponownego rozpoznania sprawy oraz przeprowadzenia dowodów w postaci: a) karty informacyjnej, b) sprawozdania z badania laboratoryjnego, c) zeznań J.B. na okoliczność wystąpienia choroby zawodowej określonej w poz. 16 wykazu chorób zawodowych załączonego do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, d) opinii biegłego sądowego z zakresu chorób zawodowych na okoliczność wystąpienia choroby zawodowej określonej w poz. 16 ww. rozporządzenia. W uzasadnieniu skarżący powołał się na twierdzenia lekarz J.B. z [...] o występującej u niego chorobie popromiennej oraz na badanie krwi, z którego wynikało, że liczba płytek krwi jest niższa niż minimalna ich zawartość w krwi. Zdaniem skarżącego oznacza to jednoznacznie, że musiał chorować lub też choruje na chorobę popromienną. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedziona skarga o wznowienie nie zasługiwała na uwzględnienie. Jej oddalenie nastąpiło na podstawie art. 282 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", gdyż stwierdzona przyczyna restytucyjna nie miała wpływu na treść uprzednio wydanego orzeczenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż przedmiotowa skarga o wznowienie jest dopuszczalna. Dalej Sąd zauważył, iż okoliczności opisane we wniosku można zakwalifikować jako powołanie się na przesłankę wznowienia opisaną w art. 273 § 2 p.p.s.a – stanowiącą, iż można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Badając przedłożone przez skarżącego dokumenty, Sąd stwierdził, że ostatnie sprawozdanie z wykonania badań laboratoryjnych zostało sporządzone w dniu 21 marca 2017 r. W świetle art. 277 p.p.s.a. i faktu złożenia przez skarżącego do sądu skargi w dniu 30 czerwca 2017 r., termin wskazany w przepisie prawa nie został dotrzymany. Dochowany natomiast został termin wystąpienia do sądu w związku z kartą informacyjną wystawioną przez dr n. med. J.B., specjalistę chorób oczu, zatrudniona w [...], ul. [...],[...]. Karta informacyjna została wystawiona [...] 2017 r. w związku z tym można przyjąć, że skarżący wystąpił o wznowienie postępowania sądowego w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o podstawie wznowienia. W tym stanie rzeczy Sąd wznowił postępowanie sądowe, a następnie we wznowionym postępowaniu przystąpił do rozpoznania skargi. Oddalając przedmiotową skargę o wznowienie postępowania Sąd wskazał, iż wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. stwierdzającą brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Sąd prowadząc postępowania w 2014 r. ustalił, że organy inspekcji sanitarnej spowodowały przeprowadzenie kolejnych badań lekarskich w upoważnionych jednostkach medycznych na okoliczność wystąpienia u skarżącego chorób zawodowych, w tym białaczki, wywołanej działaniem promieniowania jonizującego. Jednocześnie, właściwe jednostki służby zdrowia stwierdziły, że u skarżącego nie wystąpiło schorzenie mogące być potencjalnie zakwalifikowane jako choroba zawodowa wymienioną w poz. 16 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), mimo wieloletniego narażenia zainteresowanego na promieniowanie jonizujące. Dodatkowo, Sąd ustalił też w 2014r., że postępowanie organów inspekcji sanitarnej w sprawie występowania u skarżącego choroby zawodowej było prowadzone zgodnie z prawem, doprowadziło do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych oraz prawnych niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie doszło też do naruszenia innych przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W obecnym postępowaniu Sąd stwierdził, że skarżący nie udowodnił wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przedstawionych przez skarżącego sprawozdań z badań analitycznych wynika, że w 2017 r. poziom płytek krwi pozostawał w normie. Przedłożony dokument nie udowadnia zatem okoliczności, która mogłaby prowadzić do zmiany wyroku Sądu z dnia 2 lipca 2014 r. Również przedłożona przez skarżącego karta informacyjna ze szpitala, zdaniem Sądu, nie wskazuje żadnej okoliczności wymaganej przez art. 273 § 2 p.p.s.a. Karta została wystawiona przez lekarza specjalistę z zakresu okulistyki pracującego w [...]. Jest zatem oczywiste, że okulista nie może orzekać o występowaniu u skarżącego białaczki. Dalej Sąd wskazał, że skarżący eksponuje fakt, iż w ww. karcie informacyjnej w rubryce "Rozpoznanie" zawarte jest wyrażenie "Stan po leczeniu białaczki. Choroba popromienna". W ocenie Sądu, skarżący myli się jednak twierdząc, że zacytowany wpis w szpitalnej karcie informacyjnej oznacza zdiagnozowanie u niego choroby popromiennej. Cytowany wpis został dokonany rutynowo w ramach tzw. wywiadu lekarskiego, jedynie na podstawie oświadczenia pacjenta. Informacje zawarte w takim "rozpoznaniu" służą lekarzowi specjaliście do uniknięcia ewentualnej kolizji stosowanych leków, skierowaniu na odpowiednie badania itp. To co lekarz specjalista stwierdził (zdiagnozował), to dysfunkcje oka prawego wynikające z wcześniejszej operacji oka. Odnosząc treść ww. karty informacyjnej należy stwierdzić, że nie ma najmniejszych podstaw, aby ustalenia lekarza okulisty mogły podważyć opinie lekarskie wydane przez lekarzy hematologów we wcześniejszym postępowaniu w przedmiocie podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej. Z powyższych względów podnoszona okoliczność, jak zaznaczono, nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Sąd tym samym stwierdził, że skarżący nie spełnił wskazanego w art. 273 § 2 p.p.s.a. warunku wznowienia postępowania. Przedstawiona zaś konkluzja prowadzi również do wniosku, że bezzasadne jest żądanie skarżącego dotyczące przeprowadzenia przez Sąd dowodu z zeznań dr J.B. Zdaniem Sądu, skoro nie ma podstaw do wznowienia postępowania sądowego, to nie ma miejsca na przeprowadzenie nowych dowodów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, kwestionując wydany wyrok w całości. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 273 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, jakoby informacja zawarta w karcie informacyjnej z leczenia szpitalnego w [...] z [...]2017 r. w rubryce "Rozpoznanie" o treści "Stan po leczeniu białaczki. Choroba popromienna" nie stanowiła okoliczności mającej wpływ na wynik sprawy, podczas gdy karta informacyjna jest dokumentem medycznym sporządzonym przez posiadającego wiedzę specjalną dr n. med. J.B. i wskazuje, że skarżący cierpiał na schorzenie mogące być potencjalnie zakwalifikowane jako choroba zawodowa wymieniona w poz. 16 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, co skutkować winno uwzględnieniem skargi o wznowienie postępowania sądowego i zmianą wyroku Sądu z dnia 2 lipca 2014 r. Mając na uwadze przedstawiony zarzut, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani w części. Jednocześnie skarżący zrzekł się rozprawy oraz wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów na okoliczności szczegółowo wskazane w uzasadnieniu. W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstaw kasacyjnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wniósł o jej oddalenie na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W związku z tym, że Sąd nie dostrzegł przesłanek nieważności postępowania wymienionych w § 2 tego przepisu, to przeszedł do merytorycznego rozpoznania sprawy w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej. Jednakże przedmiotowa skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego w tej sprawie środka odwoławczego zauważyć należy, iż zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji co do zastosowania art. 273 § 2 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego ww. przepis został naruszony przez Sąd poprzez błędne przyjęcie, iż treść załączonej do skargi o wznowienie karty informacyjnej nie stanowiła okoliczności mającej wpływy na wynik sprawy, podczas gdy karta została sporządzona przez specjalistę i wskazuje, że skarżący cierpiał na schorzenie mogące być potencjalnie zakwalifikowane jako chorobowa zawodowa wymieniona pod poz. 16 wykazu chorób określonych w rozporządzeniu, co winno skutkować uwzględnieniem skargi i zmianą wyroku objętego skargą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zasady trafnie Sąd pierwszej instancji skargę o wznowienie oddalił, wskazując na brak podstaw do jej uwzględnienia. Przepis art. 273 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego na tle art. 273 § 2 p.p.s.a., jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadniają tylko te przesłanki, które jako okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, odnoszą się do postępowania sądowoadministracyjnego, mogąc mieć wpływ na jego wynik, a nie dotyczą postępowania administracyjnego, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną. Istnienie przyczyn restytucyjnych uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia tylko wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy stwierdzonymi przyczynami, a treścią orzeczenia (por. wyrok NSA z 22.07.2017 r. I FSK 1121/16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie przedłożona karta informacyjna nie ma wpływu na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, w toku którego oceniono zgodność z prawem decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Przedstawiony dokument ma bowiem na celu podważenie legalności zaskarżonej decyzji, a nie wyroku Sądu pierwszej instancji. Czym innym są bowiem przesłanki wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, a czym innym przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego. Podzielić należy pogląd, iż jeżeli wykryta okoliczność faktyczna lub środek dowody mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej, to powinny być wykorzystane w tym właśnie postępowaniu; wówczas dotknięta wadą decyzja administracyjna podlega zweryfikowaniu w trybie wznowienia bez konieczności wcześniejszej zmiany lub uchylenia wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę (por. wyrok NSA z 29.03.2017 r. sygn. akt II OSK 1942/15). Natomiast wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym uzasadniają te przesłanki wznowienia, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną (zobacz: wyrok NSA z 9.05.2006 r. II FSK 743/05). Mając zatem na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż zarzut skargi kasacyjnej opisany w art. 273 § 2 p.p.s.a. jako całkowicie nieusprawiedliwiony nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem podniesiona przez skarżącego kwestia nie ma wpływu na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Przedłożony dokument, abstrahując od jego charakteru, nie daje podstaw do uwzględnienia skargi o wznowienie, gdyż brak jest bezpośredniego związku przyczynowego zachodzącego pomiędzy nim, a treścią orzeczenia. Reasumując podnieść trzeba, że z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego co do wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia. W związku z tym, że zaskarżony wyrok co do zasady odpowiada prawu, to na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna musiała zostać oddalona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. orzeczono o odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Artykuł 207 § 2 p.p.s.a. pozwala na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Naczelny Sąd Administracyjny biorąc pod uwagę charakter przedmiotowej sprawy jak i trudną sytuację materialną skarżącego, któremu przyznano prawo pomocy, uznał, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi przytoczony przepis. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.) za udział w postępowaniu kasacyjnym zostanie przyznane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku.