II OSK 2510/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P. J. o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej P. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 373/24 w sprawie ze skargi P. J. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 grudnia 2023 r., nr 2063/2023 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawie II OSK 2510/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 373/24, oddalił skargę P. J. (skarżący/skarżący kasacyjnie) na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 grudnia 2023 r., nr 2063/2023, w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożył skarżący. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2025 r. sprawę z powyższej skargi kasacyjnej, zarejestrowaną pod sygn. akt II OSK 2510/24, skierowano do rozpoznania na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2026 r. Jako skład orzekający wyznaczeni zostali: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak jako przewodnicząca i sprawozdawca, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz oraz delegowana sędzia WSA Anna Szymańska, a także sędzia NSA Małgorzata Miron jako sędzia zastępca. Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2026 r. skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożył wniosek, na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawach: II OSK 705/23, II OSK 933/23, II OSK 1952/24, II OSK 2217/24, II OSK 2510/24, II OSK 2982/24. Jako przesłankę wskazał brak bezstronności tych sędziów w ww. sprawach wobec decyzji podjętej na rozprawie jako członek składu orzekającego w sprawie odmowy zawieszenia postępowania w ww. sprawach ujętych na wokandzie w dniu 14 kwietnia 2026 r. Podstawą wniosku pełnomocnika skarżącego o zawieszenie postępowania w ww. sprawach była wola zapoznania się z pisemnymi motywami uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 14 kwietnia 2026 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 783/22. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco. Jest to związane z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy (nieważność postępowania sądowoadministracyjnego). Na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w danej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. Wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w danej sprawie. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego wynikająca z przypuszczeń lub przeczuleń strony (zob. postanowienie NSA z 23 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1258/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja zawarta we wniosku nie wskazuje na istnienie po stronie ww. sędziów okoliczności, które w sposób obiektywny budzą wątpliwości co do ich bezstronności. Sam fakt, że sędziowie rozpatrując wniosek skarżącego kasacyjnie o zawieszenie postępowania sądowego zajęli określone stanowisko, które nie było zgodne z jego wolą, nie może przemawiać za wyłączeniem ich od rozpoznawania sprawy, w której stroną jest skarżący. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (zob. postanowienia NSA: z 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08; z 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09; z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 15/12; R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025). Wskazać również należy, że sędziowie objęci przedmiotowym wnioskiem złożyli oświadczenia, że nie zachodzą w stosunku do nich, określone w art. 18 i 19 p.p.s.a., przyczyny wyłączenia sędziego. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (zob. postanowienia NSA: z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13; z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14; z 17 września 2024 r., sygn. akt II OSK 2615/21; z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1917/24). W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wyłączenia sędziego NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego NSA Andrzeja Jurkiewicza, sędziego del. WSA Anny Szymańskiej i z tych powodów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 19 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.