II OSK 2532/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (sprawozdawca) Protokolant: asystent sędziego Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 484/23 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 27 grudnia 2022 r. nr DL.WIPO.410.1620.2021/OR/N w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 484/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę A. M., obywatelki Republiki Białorusi (dalej: "cudzoziemka", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z 27 grudnia 2022 r. nr DL.WIPO.410.1620.2021/OR/N. Decyzją tą, utrzymano w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej: "Wojewoda") z 15 września 2021 r. nr WSC-II-D.6151.22246.2021, którą odmówiono cudzoziemce udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła cudzoziemka, zaskarżając go w całości, zarzucając: I. naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie w całości skargi, pomimo, iż w treści skargi skarżąca udowodniła naruszenie przez organ II instancji art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.; dalej: "ustawa o cudzoziemcach" lub "u.o.c.") w zw. z art. 159 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 163 ust. 1 w zw. z art. 140 ust. 2 u.o.c. - poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżąca nie posiada źródła stabilnego i regularnego dochodu, pomimo, że z okoliczności ujawnionych w toku postępowania oraz z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika wprost, że w związku z wynajmem dwóch mieszkań w G. na Białorusi należących do skarżącej tj.: (i) mieszkania położonego w G., ul. [...] - z tytułu wynajmu którego uzyskuje miesięcznie 800 rubli białoruskich oraz; (ii) mieszkania położnego w G., ul. [...] - z tytułu wynajmu którego uzyskuje miesięcznie 900 rubli białoruskich (dalej: "nieruchomości") - w związku z powyższym, skarżąca uzyskuje miesięcznie 1700 rubli białoruskich (aktualnie na podstawie kursu średniego walut Narodowego Banku Polskiego z 1 lutego 2023 r.) stanowi to równowartość ok. 2200,00 złotych - co potwierdza wprost spełnienie przez skarżącą przesłanki z art. 159 ust. 1 pkt 2 lit. b u.o.c.; oraz art. 100 ust. 1 pkt 1 u.o.c. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że skarżąca nie spełnia wymogów udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na deklarowany cel pobytu na podstawie art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.c., tj., pomimo przedłożonych przez skarżącą dokumentów w postaci umów najmu nieruchomości - nie posiada źródła stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego do pokrycia kosztów utrzymania na terytorium RP; II. nie zastosowanie przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a, pomimo udowodnienia przez skarżącą w treści skargi, istotnego naruszenia przepisów postępowania przez organ II instancji to jest: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędną i niewyczerpującą ocenę materiału dowodowego niniejszej sprawy oraz uznaniu przez organ II instancji, że przedłożone przez skarżącą dowody w postaci umów wynajmu nieruchomości skarżącej oraz pokwitowań otrzymywania środków z tytułu przedmiotowych umów (i wynikających z nich wysokości stałego dochodu skarżącej) stanowią jedynie przesłankę do wznowienia niniejszego postępowania a nie są wystarczające i jednoznacznie potwierdzają spełnienie przez skarżącą przesłanki z art. 159 ust. 1 pkt 2 lit. b u.o.c.; 2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ II instancji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej, - tj. pomimo uzyskania przez organ II instancji informacji o zmianie pełnomocnika skarżącej pismem z 16 grudnia 2022 r. (uzupełnionym pismem z 20 grudnia 2022 r.), konieczności zapoznania się przez nowego pełnomocnika skarżącej z aktami postępowania oraz wnioskiem pełnomocnika o wydłużenie terminu o 60 dni celem przedłożenia uzupełniających dokumentów związanych z wynajmem nieruchomości - a w konsekwencji, pomimo powyższych okoliczności oraz wniosku pełnomocnika skarżącej, wydanie przez organ II instancji negatywnej decyzji a następnie utrzymaniu jej w mocy przez sąd pierwszej instancji; 3) art. 64 § 2 w zw. z art. 40 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania pełnomocnika do usunięcia braków formalnych w związku ze złożeniem pełnomocnictwa w sprawie, a w konsekwencji doręczenie decyzji na adres poprzedniego pełnomocnika skarżącej, pomimo poinformowania organu II instancji w treści pisma z 16 grudnia 2022 r. (uzupełnionego pismem z 20 grudnia 2022 r.) o zmianie pełnomocnika skarżącej oraz o adresie do doręczeń nowego pełnomocnika, a co w konsekwencji wszystko doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego i błędnego zastosowania przez organ II instancji art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 159 ust. 1 u.o.c. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; III. ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 106 § 3 i 4 w z zw. z art. 151 i art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez błędne zastosowanie polegające na nieprawidłowej ocenie dowodów załączonych do skargi i w konsekwencji oddalenie skargi, podczas gdy prawidłowo zastosowany art. 106 § 3 i 4 p.p.s.a. doprowadziłby do dopuszczania przedłożonych dowodów jako środków udawadniających spełnianie przesłanek o jakich mowa w art. 159 ust. 1 pkt 2 lit. b u.o.c. przez skarżącą, przedwczesność i niezasadność wydania wobec niej decyzji odmownej bez wszechstronnego wyjaśnienia sprawy a także wykazałby rażące naruszenie przepisów postępowania przez organ II Instancji poprzez nieuwzględnienie znanej z urzędu sądowi (jak wcześniej organowi) trudnej sytuacji obywateli Republiki Białorusi w przypadku potrzeby pozyskiwania i przedkładania kolejnych dowodów znajdujących się fizycznie w 2022 r. na terenie Republiki Białorusi. Na podstawie przywołanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a następnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania przez organ administracji; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. 3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). 3.4. W sprawie sformułowano zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (m.in. art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 159 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 163 ust. 1 w zw. z art. 140 ust. 2 u.o.c.), jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Istota sporu w niniejszej sprawie sprawdza się jednak w rzeczywistości do kwestii dotyczących ustalenia stanu faktycznego, a mianowicie oceny, czy skarżąca wykazała, że posiada źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jej utrzymaniu (art. 159 ust. 1 pkt 2 lit. a i b u.o.c.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Szef Urzędu nie naruszył prawa uznając, że skarżąca nie wykazała posiadania wspominanego wyżej źródła dochodu. 3.5. Bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 4 p.p.s.a. Przede wszystkim wymaga przypomnienia, że sąd administracyjny kontroluje legalność aktu administracyjnego mając na uwadze stan prawny i faktyczny z dnia wydania tego aktu – tempus regit actum. Zasada ta wywodzona jest m.in. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. (kontrolna funkcja sądownictwa administracyjnego), art. 133 § 1 p.p.s.a. (orzekanie na podstawie akt sprawy), a także można ją wyprowadzić z art. 145 p.p.s.a., w którym wskazano okoliczności, których wystąpienie może uzasadniać uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie (por. np. wyrok NSA z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 124/24, CBOSA). W tym kontekście należy przyjąć, że w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które prowadziłyby do nowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie administracyjnej albo kontynuowania postępowania dowodowego prowadzonego przez organy. Dopuszczenie dowodu z dokumentu jest przy tym uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, a zarzut naruszenia przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. takie postępowanie dowodowe, które było wywołane zakresem zarzutów skargi (zob. np. wyrok NSA z 6 lutego 2026 r., sygn. akt III FSK 653/25, CBOSA). Wnioski dowodowe zawarte w skardze miały właśnie na celu kontynuowanie postępowania dowodowego prowadzonego przed Szefem Urzędu, w części zresztą dotyczyły zdarzeń zaistniałych już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Tym samym, dowody zaoferowane przy skardze zostały zasadnie pominięte przez WSA w Warszawie. 3.6. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 64 § 2 w zw. z art. 40 k.p.a. Po pierwsze, podanie złożone w toku postępowania i obejmujące wniosek o wydłużenie terminu procesowego, podpisane przez osobę, która nie legitymuje się pełnomocnictwem udzielonym przez stronę, nie stanowi skutecznego oświadczenia procesowego. Konkluzji tej nie zmienia obowiązek organu wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego takiego podania. W świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasady praworządności (art. 7 k.p.a.), z której wynika m.in. obowiązek przeciwdziałania przez organ czynnościom strony zmierzającym do przedłużenia postępowania, nie można przyjąć, że organ nie może zakończyć postępowania poprzez wydanie decyzji (art. 104 k.p.a.) przed przeprowadzeniem procedury uzupełnienia braku formalnego pisma wnoszonego w toku postępowania i dotyczącego kwestii dowodowych. Po drugie, organ nie jest związany podaniem strony o wydłużenie terminu wyznaczonego przez organ do przedłożenia określonych dowodów. 3.7. Bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania związanych z ustaleniem stanu faktycznego oraz oceną zebranych dowodów (m.in. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Mając na uwadze materiał dowodowy zebrany na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. 27 grudnia 2022 r., nie można przyjąć, że Szef Urzędu naruszył zasady logiki lub doświadczenia życiowego przyjmując, że skarżąca nie wykazała, iż posiada źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jej utrzymaniu. Dotyczy to w szczególności braku aktualnych i wiarygodnych dowodów rzeczywistego otrzymywania czynszu z tytułu wynajmu dwóch mieszkań w G.. Dodać należy, że ocena materiału dowodowego, o której mowa w art. 80 k.p.a., z natury rzeczy pozostawia organom istotny margines uznaniowości. Tym samym, dla podważania oceny dowodów przeprowadzonej przez organ administracji publicznej nie jest wystarczające przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny. W skardze kasacyjnej należy wówczas w sposób przekonujący wykazać, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (np. wyrok NSA z 9 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2503/24, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy dowodów takich ani twierdzeń nie przedstawiono. 3.8. Skoro w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie legalności podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, to nie mogły okazać się zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego (tj. wskazanych wyżej przepisów u.o.c.) poprzez ich wadliwe zastosowanie. Otóż zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego wadliwe zastosowanie, o którym mowa w art. 174 pkt 1 in fine p.p.s.a., podlega kontroli w świetle stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku, a nie stanu faktycznego, jaki zdaniem skarżącego kasacyjnie, powinien być ustalony (por. np. wyrok NSA z 16 września 2025 r., sygn. akt II OSK 1683/24, CBOSA). 3.9. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.