II OSK 2544/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-10-17
Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Paweł Miładowski, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych, jeśli nie był stroną w postępowaniu zwykłym?Ratio decidendi
Właściciel nieruchomości sąsiedniej nie posiada interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zgłoszenia robót budowlanych, jeśli nie był stroną w postępowaniu zwykłym. Krąg stron w postępowaniu zwykłym i nadzwyczajnym (stwierdzenie nieważności) powinien być ustalany identycznie. Interes prawny w postępowaniu nadzwyczajnym nie może być oceniany z innej perspektywy niż w postępowaniu zwykłym, a jego brak skutkuje koniecznością umorzenia postępowania.Stan faktyczny
Skarżący, właściciel działki sąsiadującej z terenem inwestycji, wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego, która uchyliła sprzeciw Prezydenta Miasta Krakowa wobec zgłoszenia robót budowlanych (rozstawienie przyczepy mobilnej z masztem stacji bazowej). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie ma interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego, podzielając stanowisko GINB. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i P.p.s.a. oraz błędne ustalenie kręgu stron postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2058/15 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2058/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. (dalej określanego jako skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej określanego też jako GINB) z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezydent Miasta Krakowa, działając na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm.; dalej powoływanej jako ustawa), wniósł sprzeciw wobec zgłoszenia przez [...] Sp. z o. o. w [...] (dalej powoływanej jako inwestor) zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na "rozstawieniu przyczepy mobilnej służącej do zamontowania masztu stacji bazowej wraz z wykonaniem zasilania na działce nr [...] ", w [...] obręb [...][...] przy ul. [...]. Według organu zakres robót ujętych w zgłoszeniu wskazuje na to, że prace te nie są zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W wyniku wniesienia przez inwestora odwołania od powyższej decyzji Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] uchylił ją w całości i umorzył postępowanie w sprawie "zgłoszenia przed organem I instancji". Uznał bowiem, że przedmiotem zgłoszenia mogą być roboty budowlane lub obiekt budowlany, tymczasem w sprawie przedmiotem zgłoszenia jest rozstawienie przyczepy, a czynność ta nie dotyczy obiektu budowlanego w znaczeniu wynikającym z ustawy. Stąd postępowanie zainicjowane zgłoszeniem jest bezprzedmiotowe.
Na wniosek skarżącego, zawarty w piśmie z dnia 5 grudnia 2014 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., które to postępowanie następnie umorzył decyzją z dnia [...] maja 2015 r. uznając, iż skarżący nie ma interesu prawnego w sprawie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wskutek wniosku złożonego przez skarżącego, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. GINB utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając powyższą decyzję organ stwierdził, że kwestią kluczową jest ustalenie posiadania przez skarżącego interesu prawnego, zatem czy może być stroną wszczętego postępowania. Organ wyjaśnił, że legitymacja procesowa skarżącego powinna być badana w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.; dalej powoływanej jako K.p.a.), z uwagi na brak przepisu szczególnego takiego jak art. 28 ust. 2 ustawy, gdyż sprawa dotyczy zgłoszenia robót budowlanych, a nie pozwolenia na budowę. Interes prawny, jako przesłanka konieczna do uznania danego podmiotu za stronę postępowania, musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć, jak również nie może być oceniania w oparciu o indywidualną wrażliwość zainteresowanego.
GINB wskazał, że skarżący jest współwłaścicielem działki nr [...], która graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną nr [...], na której zaplanowano rozstawienie przyczepy mobilnej służącej do zamontowania masztu stacji bazowej. Jednak wbrew twierdzeniom skarżącego z faktu tego nie można wywieść interesu prawnego skarżącego do zainicjowania postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2014 r.
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne GINB stwierdziłł, że zgłoszenie zamiaru wykonywania robót budowlanych nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i na tym etapie zastosowanie mają wyłącznie reguły określone w ustawie. W sprawie, której przedmiotem jest wydanie decyzji o sprzeciwie nie ma możliwości uznania, że poza inwestorem w wydaniu tej decyzji udział powinny mieć także inne podmioty. Krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być identycznie ustalony zarówno w sprawie dotyczącej sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych, prowadzonej w trybie zwykłym, jak również w nadzwyczajnym trybie nieważnościowym. Nie zmienia się bowiem zasadniczy przedmiot powyższych postępowań, czyli zgłoszenie robót budowlanych.
Jak zauważył organ, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. zostało wszczęte i było prowadzone na wniosek skarżącego, który nie posiada przymiotu strony, zatem w jego ocenie należało umorzyć to postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Wskazał również, że dla stanowiącej współwłasność skarżącego działki obowiązuje zakaz lokalizacji budynków, natomiast w myśl art. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647, ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1945) o przeznaczeniu terenu decydują ustalenia zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy terenu.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. zarzucając jej naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. Według skarżącego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji przysługuje mu legitymacja procesowa. W postępowaniu nadzwyczajnym legitymacja ta przysługuje bowiem podmiotowi, który ma interes prawny w tym, aby nastąpiło stwierdzenie nieważności decyzji. Zwrócił uwagę, że interes ten powinien być oceniany z innej perspektywy niż interes prawny uzasadniający status strony w postępowaniu zwykłym, gdyż dotyczy konsekwencji stwierdzenia nieważności określonej decyzji. Ponadto mając na uwadze charakter inwestycji objętej zaskarżoną decyzją, jako właściciel nieruchomości sąsiadującej z działką, na której zlokalizowana została stacja bazowa telefonii komórkowej, powinien zostać uznany za stronę postępowania nieważnościowego, bowiem zasięg emitowanego przez stację pola elektromagnetycznego dociera do jego nieruchomości, która to jest miejscem dostępnym dla ludności.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd organu, że kwestię interesu prawnego skarżącego, należało ocenić mając na uwadze treść art. 28 K.p.a. Zwrócił przy tym uwagę, że krąg podmiotów uznawanych za strony w postępowaniu nadzwyczajnym winien być ustalany identycznie, jak w postępowaniu zwykłym. Stwierdził, że art. 28 ust. 2 ustawy znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, natomiast ustawa nie przewiduje żadnego innego przepisu regulującego odmiennie stronę w postępowaniu wywołanym zgłoszeniem. Mając na uwadze charakter postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją Sąd uznał, że jedyną stroną tego postępowania jest inwestor, zatem skarżący nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu.
Rozwijając ten wątek Sąd podkreślił, że żądanie skarżącego dotyczyło decyzji kończącej postępowanie w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Wyjaśnił, że postępowanie to ma charakter uproszczony w porównaniu do regulacji zawartych w ustawie dotyczących pozwolenia na budowę. Przejawem tego jest ograniczenie uczestników postępowania jedynie do inwestora i organu, co wynika z podstawowego dla tej formy reżimu prawnego założenia, iż zgłoszenie dotyczy przedsięwzięć o małym stopniu skomplikowania i znikomym oddziaływaniu na otoczenie. Żaden inny podmiot, poza inwestorem, nie ma zatem prawa do dochodzenia swoich praw w postępowaniu prowadzonym w tym trybie, co powoduje, iż stroną postępowania, o jakim mowa w art. 30 ustawy jest tylko inwestor.
W tym kontekście odwołał się do orzecznictwa, w myśl którego brak jest podstaw, by zapewnić innym podmiotom udział i możliwość zaskarżania decyzji o sprzeciwie, która zamyka inwestorowi drogę do realizacji zamierzenia budowlanego. Taka regulacja nie oznacza, że na gruncie postępowania administracyjnego inne podmioty domagające się od organów administracyjnych ochrony swoich praw, czy też kwestionujące legalność realizowanych lub wykonanych robót budowlanych pozbawione są jakichkolwiek uprawnień, bowiem mogą one stać się stronami wszczynanego tak z urzędu, jak i na wniosek postępowania w trybie art. 50-51 ustawy.
Sąd I instancji doszedł do przekonania, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, gdyż uwzględnia zarówno charakter postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją, jak również oparte jest na właściwym założeniu, iż przymiot strony w postępowaniu zwykłym i nadzwyczajnym winien być ustalany identycznie. Natomiast w sytuacji wszczęcia postępowania z wniosku podmiotu nie mającego przymiotu strony, organ miał obowiązek wydać decyzję o umorzeniu postępowania.
W końcowej części uzasadnienia Sąd zauważył, że mimo braku interesu prawnego po stronie skarżącego do kwestionowania decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., jako osoba posiadająca tytuł prawny do działki bezpośrednio sąsiadującej z działką inwestycyjną, może skutecznie żądać uruchomienia postępowania przed organem nadzoru budowlanego, celem sprawdzenia inwestycji pod względem zgodności z przepisami prawa. Decyzja uchylająca decyzję organu I instancji o sprzeciwie i umarzająca postępowanie w sprawie zgłoszenia nie przesądza bowiem o zgodności tej inwestycji z przepisami prawa.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodnie z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej powoływanej jako P.p.s.a.) oddalił skargę.
Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., zaskarżając go w całości.
Skarga kasacyjna zawiera dwa zarzuty procesowe, sformułowane
w pierwszej kolejności, oraz zarzut materialnoprawny.
Pierwszy zarzut procesowy odniesiono do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a., co uzasadniono niewłaściwym zastosowaniem tych przepisów, gdyż Sąd I instancji oddalił skargę opartą na usprawiedliwionych podstawach.
Drugi zarzut procesowy podnosi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 105 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd niewłaściwego zastosowania tego przepisu i umorzenie postępowania administracyjnego przez organ, pomimo braku istnienia przesłanki bezprzedmiotowości. Wskazał, że skarżącemu przysługiwała legitymacja do udziału w postępowaniu oraz uprawnienie do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Z kolei zarzut materialnoprawny zarzuca naruszenie art. 28 K.p.a. w związku z art. 140 K.c., gdyż skarżący jako właściciel nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji powinien zostać uznany za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej sprzeciw wobec zgłoszenia robót budowlanych i umarzającej postępowania w sprawie wniesienia tego sprzeciwu.
W oparciu o te podstawy pełnomocnik wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor ponownie podkreślił, że w postępowaniu nadzwyczajnym legitymacja procesowa przysługuje podmiotowi, który ma interes prawny w tym, aby nastąpiło stwierdzenie nieważności decyzji, zaś interes ten powinien być oceniany z innej perspektywy niż interes prawny uzasadniający status strony w postępowaniu zwykłym, bowiem chodzi o konsekwencje stwierdzenia nieważności decyzji. Odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych i podniósł, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest również każdy podmiot który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 K.p.a., bądź też którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Następnie wskazał, że zasięg emitowanego przez stację pola elektromagnetycznego dociera do nieruchomości skarżącego, która to jest miejscem dostępnym dla ludności. Zauważył, że wynik badania pola elektromagnetycznego dokonanego na balkonie budynku będącego własnością skarżącego wskazuje, że promieniowanie tego pola przekracza dopuszczalne normy. Autor skargi kasacyjnej wyraził pogląd, że już sama odległość nieruchomości skarżącego od miejsca inwestycji przesądza o tym, że byłby stroną postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowego zamierzenia budowlanego. W tym kontekście powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1481/09, LEX nr 66854, w którym stwierdzono, że postępowania administracyjne mają w szczególności zapewnić ochronę interesów prawnych stron, więc wątpliwości dotyczące legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony należy rozstrzygać na korzyść osoby domagającej się uznania za stronę postępowania.
Pełnomocnik podkreślił także, że mając na uwadze charakter wykonanej inwestycji skarżący byłby stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej, zatem jego udział w postępowaniu, jak również innych właścicieli nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji jest nieodzowny. Zauważył, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. jest ustalenie, że stacja bazowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast w odniesieniu do inwestycji musiałoby zostać wszczęte postępowanie przez organ nadzoru budowlanego w trybie art. 48 - 51 ustawy. Na tej podstawie pełnomocnik stwierdził, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji dotyczą interesu prawnego skarżącego.
W końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej pełnomocnik podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji służy wykazaniu, że zastosowany tryb postępowania jest błędny, a w jego miejsce powinien zostać zastosowany tryb właściwy. Zatem osoba, która została pozbawiona statusu strony postępowania, przez zastosowanie niewłaściwego trybu, ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej w ramach niewłaściwego postępowania. W przeciwnym wypadku zostaje pozbawiona ochrony swych praw, w tym naruszone zostaje jej konstytucyjne prawo do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej ogniskują się wokół podstawowego w rozpoznawanej sprawie zagadnienia, mianowicie komu przysługuje interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej w postępowaniu zainicjowanym zgłoszeniem przez inwestora wykonania robót budowlanych. Stanowiska stron w tym zakresie były krańcowo odmienne, zdaniem organu status strony przysługuje wyłącznie inwestorowi, natomiast w ocenie skarżącego także właściciel sąsiedniej działki w stosunku do nieruchomości, na której zaplanowano realizację określonych w zgłoszeniu robót, legitymuje się interesem prawnym.
Przystępując do rozważenia tego zagadnienia w punkcie wyjścia należy zauważyć, że zgłoszenie przez inwestora budowy lub wykonywania innych robót budowlanych, o jakich mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, niewątpliwie inicjuje postępowanie przed właściwym organem administracji architektoniczno - budowlanej, jednakże nie jest to wszczęcie administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego. Inwestor dokonując zgłoszenia nie występuje bowiem z żądaniem w rozumieniu art. 61 § 1 K.p.a., lecz składa oświadczenie wyrażające wolę skorzystania z uprawnienia przewidzianego ustawą. Do wykonywania robót budowlanych inwestor może przystąpić, jeżeli w określonym terminie (obecnie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia) organ administracji architektoniczno - budowlanej nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. To milczenie organu nie stanowi rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty w znaczeniu wynikającym z art. 104 K.p.a. W postępowaniu tym, aczkolwiek organ dokonuje formalnej i merytorycznej oceny przedłożonego zgłoszenia, nie mają zastosowania wszystkie regulacje kodeksowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 197/05 - LEX nr 196647).
Uproszczona forma postępowania zgłoszeniowego ma swoje odniesienie także do kręgu uczestników takiego postępowania. Ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie do tekstu ustawy przepisu definiującego stronę w postępowaniu w sprawie zgłoszenia, tak jak to uczynił w odniesieniu do postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (według art. 28 ust. 2 ustawy stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są - oprócz inwestora - właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujący się w obszarze oddziaływania obiektu). W orzecznictwie przyjmuje się jednak powszechnie, że stroną jest jedynie inwestor, a jest to uzasadnione tym, że zgłoszenie dotyczy przedsięwzięć o małym stopniu skomplikowania i znikomym oddziaływaniu na otoczenie, dotyczy postępowania charakteryzującego się znacznym stopniem odformalizowania. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 346/09 - LEX nr 597552 przyjęcie, że także inne osoby mają interes prawny w sprawie dotyczącej zgłoszenia i przez to należy im zapewnić udział w postępowaniu wymagałoby zachowania odpowiednich procedur, co - uwzględniając specyfikę postępowania w sprawie zgłoszenia robót budowlanych - nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Poglądu tego nie zmienia to, że w przypadkach przewidzianych w art. 30 ust. 6 ustawy organ administracji architektoniczno - budowlanej władny jest wnieść, w drodze decyzji, sprzeciw. Wydanie takiej decyzji nie powoduje jednak wszczęcia odrębnego postępowania, gdyż jest to w dalszym ciągu postępowanie w sprawie dokonanego zgłoszenia, chociaż już na dalszym etapie, w którym zastosowanie mają niektóre instytucje kodeksowe, np. prawo do wniesienia przez inwestora odwołania do organu wyższego stopnia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym także na tym nowym etapie wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji o sprzeciwie, podobnie jak w przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 30 ust. 7 ustawy nakładającej na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, interes prawny i tym samym legitymację do udziału w postępowaniu ma jedynie inwestor. Inne podmioty, przede wszystkim właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości sąsiednich również po wniesieniu sprzeciwu nie posiadają interesu prawnego wyprowadzonego z art. 28 k.p.a. Jak już zauważono, do chwili upływu terminu do wniesienia sprzeciwu inwestor nie jest upoważniony do rozpoczęcia robót objętych zgłoszeniem. Także wniesienie sprzeciwu oznacza, że bez względu na prawidłowość decyzji inwestor nie posiada tytułu do rozpoczęcia robót związanych z realizacją zamierzenia inwestycyjnego. W przypadku zaś wniesienia odwołania od decyzji wnoszącej sprzeciw o losach tego zamierzenia rozstrzyga organ odwoławczy.
Powracając do zasadniczego zagadnienia należy się odnieść do relacji między postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w postępowaniu w sprawie zgłoszenia robót budowlanych a postępowaniem, w którym ta decyzja została wydana. Sprawa, której przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji prowadzona jest w ramach trybu nadzwyczajnego wzruszania decyzji, celem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja w stosunku do której jest prowadzone postępowanie dotknięta jest wadą kwalifikowaną z katalogu wymienionego w art. 156 § 1 K.p.a. Nie zmienia to jednakże jej charakteru z punktu widzenia materialnoprawnego. Ma to zaś decydujące znaczenie dla ustalenia osób posiadających interes prawny w tym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wypowiedziany w dotychczasowym orzecznictwie pogląd, w świetle którego krąg osób biorących udział w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w sprawie zgłoszenia robót budowlanych winien być ustalony tak samo jak w postępowaniu w sprawie zgłoszenia robót. Żaden inny podmiot, poza inwestorem, nie posiada bowiem interesu prawnego uprawniającego do realizacji swych praw w tych postępowaniach (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 346/09 - Lex nr 597552 i z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2379/11 - LEX nr 1310476). Podstawy do tego nie stwarza powołany przez pełnomocnika skarżącego art. 140 k.c. określający treść prawa własności w drodze wskazania granic, w których właściciel może wykonywać swoje władztwo nad rzeczą. Nie oznacza to, że inne osoby dysponujące tytułem prawnym do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, w szczególności właściciele nieruchomości sąsiednich pozbawieni są możliwości korzystania z realizacji swych uprawnień na drodze administracyjnej. Może to bowiem nastąpić w ramach innego postępowania, tyle tylko że nie przed organem administracji architektoniczno-budowlanej, a przed właściwym organem nadzoru budowlanego.
W tej sytuacji pozbawiony usprawiedliwionych podstaw okazał się postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 105 K.p.a. przez akceptację stanowiska organu o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu braku interesu prawnego po stronie skarżącego. W niniejszej sprawie postępowanie nadzwyczajne zostało bowiem wszczęte na wniosek skarżącego i było prowadzone w stosunku do decyzji Wojewody Małopolskiego, którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o wniesieniu sprzeciwu wobec dokonanego zgłoszenia przez inwestora i umorzono postępowanie w sprawie tego zgłoszenia. Zwrócić należy uwagę, czego nie dostrzega dostatecznie autor skargi kasacyjnej, że umorzenie postępowania przed organem I instancji w sprawie zgłoszenia odnosiło się do określonych przez inwestora w zgłoszeniu z dnia 3 grudnia 2013 r. robót, tj. "rozstawienia przyczepy mobilnej służącej do zamontowania masztu stacji bazowej wraz z wykonaniem zasilania na działce nr [...] ". Zgłoszeniem nie zostało więc objęte zamierzenie polegające na budowie masztu stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z wykonaniem zasilania. Zgodnie z tym co wcześniej rozważono, wobec wniesienia sprzeciwu przez organ I instancji, a następnie także po uchyleniu tej decyzji i umorzeniu postępowania przez organ odwoławczy, inwestor nie dysponował tytułem prawnym do rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie stacji bazowej wraz z wykonaniem zasilania, co wynika wprost z treści decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2014 r. Stanowi to dodatkowy argument na rzecz tezy o braku interesu prawnego skarżącego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej ostatnio decyzji. Nie można zatem zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 28 K.p.a. w związku z art. 140 K.c.
W konsekwencji przyjąć należało, że Sąd I instancji nie naruszył również art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. oddalając skargę zamiast ją uwzględnić.
Jak już zauważono, skarżący jako właściciel nieruchomości sąsiedniej w stosunku do działki, na której inwestor zaplanował realizację zamierzenia budowlanego, może realizować swe uprawnienia, w przypadku wykonywania lub wykonania budowy przez inwestora, w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego. Jak zaś wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1033/16 jeszcze przed wydaniem przez GINB kontrolowanej w rozpoznawanej sprawie decyzji zostało wszczęte i było prowadzone postępowanie przed organem nadzoru budowlanego w stosunku do robót budowlanych zrealizowanych przez inwestora, a skarżący realizował swe uprawnienia właścicielskie w ramach tego postępowania, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw branych pod uwagę z urzędu, zgodnie z art. 184 P.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło