II OSK 2781/24

Dnia 8 stycznia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A.P. o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jeleniej Górze Nr 16 z dnia 21 lutego 2023 r. w sprawie ze skargi kasacyjnej A.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2639/23 oddalającego skargę A.P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 września 2023 r. znak DOR.7200.2.2023.KAL w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: wstrzymać wykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jeleniej Górze Nr 16 z dnia 21 lutego 2023 r. 1. Wyrokiem z 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2639/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie oddalił skargę A.P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z 1 września 2023 r. znak DOR.7200.2.2023.KAL, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. 2.1. W treści skargi kasacyjnej A.P. od ww. wyroku, na zasadzie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa – w skardze kasacyjnej podano nieaktualny publikator ustawy – uwaga Sądu), zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jeleniej Górze (PINB) Nr 16 z 21 lutego 2023 r., którą nakazano, na podstawie art. 49e pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2021, poz. 2351 ze zm.), rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalno-letniskowego przy ul. [...] w [...] (dz. nr [...], obręb [...]). Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu Nr 299/2023 z 6 kwietnia 2023 r. 2.2. Wnioskujący o ochronę tymczasową wywodzi, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz powstania znacznej szkody. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący wskazał, że obiekt, którego dotyczy decyzja o rozbiórce rozbudowy budynku mieszkalno-letniskowego, służy do celów mieszkalnych dla niego i jego całej rodziny (narzeczonej oraz trójki małoletnich dzieci). Rozbudowa ww. budynku została przeznaczona na sypialnie skarżącego i narzeczonej, a także wszystkich małoletnich dzieci. Wykonanie decyzji skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz pozbawienia skarżącego i jego rodziny mieszkania. Skarżący wraz z rodziną nie posiada oszczędności, które pozwoliłby wynająć mieszkanie w stosownym metrażu, by móc zapewnić odpowiednie warunki mieszkalne dla rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 w związku z art. 193 Ppsa, zgodnie z którą wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiwsa, 2007, nr 4, poz.77). Stosownie zaś do art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwe jest wstrzymanie wykonania rozstrzygnięć wydanych w trybie zwykłym, w przypadku wniesienia skargi dotyczącej aktu wydanego w trybie nadzwyczajnym, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie w trybie stwierdzenia nieważności, a co do oceny zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania wskazanej we wniosku decyzji organu nadzoru budowlanego dot. nakazu rozbiórki. Decyzja nakazowa PINB, której dotyczy sformułowany w skardze kasacyjnej wniosek, mieści się w dyspozycji art. 61 § 3 zd. 3 Ppsa. 3.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca wstrzymanie wykonania decyzji. Jak wyżej wskazano, przedmiotem rozstrzygnięcia organu jest nakaz rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalno-letniskowego o wymiarach 10,05 m x 6,27 m x 5,5 m, konstrukcji szkieletowej drewnianej trwale związanej z gruntem, o dach dwuspadowym krytym blachą trapezową, położonego na działce nr [...] w [...]. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego w przypadku jej wykonania, a następnie ewentualnego uchylenia przez sąd, jest tego rodzaju rozstrzygnięciem, które może spowodować wyrządzenie stronie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki (zob. postanowienia NSA: z 8 listopada 2016 r., II OSK 2563/16; z 1 marca 2011 r., II OZ 118/11; z 27 listopada 2009 r., II OZ 1040/09; z 10 marca 2008 r., II OZ 202/08 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oczywiście nie oznacza to, że w każdym przypadku decyzja nakazująca rozbiórkę podlega, niejako "automatycznie", wstrzymaniu w postępowaniu sądowym. W każdym jednak przypadku, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, zobowiązany jest ocenić skutki wykonania rozbiórki zarówno z punktu widzenia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, jak i trudnych do odwrócenia skutków. Dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy, potwierdza, że niewątpliwie mamy do czynienia z inwestycją, której rozbiórka nie będzie się wiązała z prostymi, odwracalnymi czynnościami, ale procesem, w toku którego może nastąpić zniszczenie materiałów użytych do budowy obiektu. Nie można pominąć, że przedmiotem sprawy jest budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje skarżący z rodziną, w tym małoletnimi dziećmi. Oznacza to, że wykonanie nakazanej rozbiórki wiązać może się z niebezpieczeństwem spowodowania nieodwracalnych skutków, co uzasadnia udzielenie stronie skarżącej ochrony tymczasowej, w postaci wstrzymania wykonania decyzji nakazowej. 4. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.