II OSK 2792/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-10-09
Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Anna Łuczaj, Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości sąsiednich do planowanej inwestycji telekomunikacyjnej (stacji bazowej) posiadają przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a w konsekwencji, czy mogą skutecznie domagać się wznowienia postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, jeśli nie brały udziału w pierwotnym postępowaniu?Ratio decidendi
Właściciele nieruchomości sąsiednich do planowanej inwestycji telekomunikacyjnej posiadają przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, jeśli ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, co należy ustalać na podstawie przepisów odrębnych, w tym przepisów o ochronie środowiska i pól elektromagnetycznych. Interes prawny strony w postępowaniu wznowieniowym polega na możliwości sprawdzenia, czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane, a nie na faktycznym naruszeniu tego interesu. Organy administracji miały obowiązek zbadać kwestię kumulacji mocy anten oraz potencjalnego znaczącego oddziaływania inwestycji na środowisko, czego nie uczyniły.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. Po wydaniu pozwolenia, grupa osób złożyła wnioski o wznowienie postępowania, twierdząc, że bez własnej winy nie brały udziału w pierwotnym postępowaniu. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że wnioskodawcy nie byli stronami postępowania, ponieważ inwestycja nie miała znaczącego oddziaływania na środowisko i nie przekraczała dopuszczalnych norm pól elektromagnetycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że wnioskodawcy mieli przymiot strony i że organy nie zbadały prawidłowo kwestii oddziaływania na środowisko oraz kumulacji mocy anten. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Świstak Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1222/16 w sprawie ze skargi W. K. i G. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017r., sygn. akt VII SA/Wa 1222/16, po rozpoznaniu sprawy z skargi W. K. i G. H. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Starosta [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], na wniosek B. sp. z o.o. z siedzibą w [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...], na terenie działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Następnie, na wniosek inwestora, organ ten, decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], zmienił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz zatwierdził zmianę projektu w części dotyczącej projektu zagospodarowania terenu w zakresie zmiany usytuowania wieży, płyty żelbetowej pod urządzenia oraz zmiany powierzchni ogrodzonego terenu stacji, a także udzielił pozwolenia na budowę w zakresie wprowadzonych zmian z zachowaniem pozostałych warunków decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r.
W dniu 7 grudnia 2015 r. do Starosty [...] wpłynęło 16 wniosków o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015r. Wnioski o wznowienie postępowania złożyli: D. C., H.C., D. G., M. J., E. K., W. K., R. K., R. K., E. M., Z. M., Ż. P., D. S., J.S., M.T., D. W. oraz M. i T. W. W treści wniosków wnioskodawcy powołali się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), podkreślając, że jako strony, bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu w przedmiotowej sprawie.
Po rozpoznaniu powyższych wniosków Starosta [...], decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdzając brak podstaw do takiego rozstrzygnięcia. Organ dokonując analizy dokumentacji przedłożonej do wniosku o pozwolenie na budowę, tj. projektu budowlanego oraz zamieszczonej w nim klasyfikacji przedsięwzięcia ustalił, że w świetle § 3 ust 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397), zwanego dalej "rozporządzeniem środowiskowym", projektowana inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zarówno tych, dla których raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest wymagany, jak i tych, dla których ww. raport może być wymagany (art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409, w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.). Przedmiotowa inwestycja nie wymaga zatem uzyskania decyzji środowiskowej. Ponadto, inwestycja jak i zasięg jej oddziaływania nie znajdują się bezpośrednio na obszarze objętym programem ochrony Natura 2000. Z kolei zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego istniejące i projektowane budynki na działkach sąsiadujących z nieruchomością inwestycyjną nie są i nie będą wznoszone w obszarach stref, w których występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, określonego w przepisach odrębnych dotyczących ochrony przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych. W otoczeniu przedmiotowej stacji nie ma i nie mogą powstać – zgodnie z ustaleniami miejscowego planu – miejsca dostępne dla ludności w obszarze występowania promieniowania o wartościach składowej elektrycznej pola magnetycznego przekraczających 7V/m, o wartościach średniej gęstości mocy większych niż 0,1 W/m2, dla pól elektromagnetycznych w zakresie od 300 MHz do 300 GHz. Projektowaną inwestycję należy zatem zakwalifikować jako infrastrukturę techniczną. Organ stwierdził, że realizacja inwestycji jest zgodna z ustaleniami planu miejscowego. Zgodnie bowiem z ustaleniami planu zawartymi w § 15 ust. 3 pkt 2 zakazano realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, z wyłączeniem uzbrojenia terenu. Obowiązujący miejscowy plan nie zakazuje lokalizacji stacji bazowych telefonii komórkowej. W planie nie wprowadzono bowiem zakazu realizacji przedsięwzięć inwestycji celu publicznego, instalacji radiokomunikacyjnych, radiolokacyjnych i radionawigacyjnych na terenie oznaczonym symbolem 2U. W przedmiotowej sprawie organ prowadzący postępowanie dotyczące pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...] na etapie wszczęcia postępowania dokonał analizy planowanej inwestycji i opierając się na graficznym rozkładzie pól elektromagnetycznych o wartościach ponadnormatywnych ustalił krąg podmiotów będących stronami postępowania, którym zapewnił czynny udział w postępowaniu. Stwierdzenie zgodności projektowanych robót budowlanych z ww. przepisami, co do zasady oznacza, iż działki wnioskodawców o numerach ewid.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]2, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]położone w miejscowości [...], gmina [...] oraz działka nr ewid. [...]położona w obrębie nr [...] w miejscowości [...], są poza obszarem oddziaływania obiektu i co za tym idzie nie zostały naruszone usprawiedliwione interesy osób trzecich w procesie inwestycyjnym.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyło 16 podmiotów, w tym G. H., D. S. i W. K..
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Wojewoda M. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2016 r. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawach o pozwolenie na budowę zakres stron określa się na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, co ma na celu ograniczenie kręgu uczestników postępowania. Organ potwierdził też, że analiza promieniowania przedmiotowej stacji bazowej wykazała, iż zaprojektowana stacja nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz nie jest związana bezpośrednio z ochroną obszaru Natura 2000. W związku z tym dla realizacji inwestycji nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska z dnia 30 października 2003r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. z 2003 r. Nr 192, poz.1883) ustalono wiążące zasady ochrony przed szkodliwym promieniowaniem. Wykonawca kwalifikacji przedsięwzięcia przedłożył opracowanie odwołujące się do ww. rozporządzenia, tj. analizę obszaru występowania pól elektromagnetycznych o gęstości większej lub równej 0,1 W/m2 dla minimalnych ustawień tiltu i z maksymalnie ustawionym tiltem. Z dokumentu tego wynika, że projektowane przedsięwzięcie będzie spełniać wymagania w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania tych poziomów. Ponadto organ odwoławczy potwierdził, że zgodnie z treścią obowiązującego planu działka nr ew. [...] w [...] przy ul. [...], położona jest na terenie oznaczonym w graficznej części planu symbolem "2U". Przeznaczeniem podstawowym terenu są usługi nieuciążliwe z przeznaczeniem towarzyszącym, m.in. infrastruktura techniczna. Skoro dla projektowanej inwestycji nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, to planowane przedsięwzięcie – zdaniem organu II instancji – stanowi usługi nieuciążliwe. W ocenie organu wnioskodawcy postępowania wznowieniowego, jak i odwołujący się nie brali udziału w zwykłym postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Starosty z dnia [...] października 2015 r. Jednak we wnioskach o wznowienie postępowania oraz w odwołaniach od decyzji organu I instancji właściciele działek sąsiadujących z przedmiotową inwestycją nie wykazali interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu. Również organ nadzoru nie ustalił przepisów prawa materialnego, z których mogliby skutecznie wywodzić swój własny, indywidualny, sprawdzalny obiektywnie interes prawny rozumiany jako naruszenie konkretnej normy prawnej. W skardze na powyższą decyzję W. K. i G. H. zarzucili naruszenie: art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego poprzez niewskazanie, jakie konkretnie przepisy prawa materialnego organ objął analizą ustalając obszar oddziaływania obiektu, tym bardziej, że nie podał liczby anten, ich mocy i maksymalnych pochyleń anten, które uwzględnił podczas wydawania decyzji; art. 7, 8, 9 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 w powiązaniu z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że na etapie ustalenia stron postępowania przesądza się merytorycznie, czy i jakie ograniczenia wprowadziła inwestycja, co jest sprzeczne z własnym stanowiskiem organu zajętym przykładowo w sprawie zakończonej wyrokiem VII SA/Wa 923/15 z dnia 9 marca 2016 r., gdzie osobie, której interesu nie naruszono, przyznano przymiot strony w identycznym postępowaniu. Ponadto skarżący wskazali, że organ nie dysponował dokumentacją uwzględniającą przesunięcie usytuowania wieży, co wymagało ponownej analizy art. 32 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Dodatkowo G. H. w piśmie z dnia 13 czerwca 2017 r. stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa poprzez pozbawienie jej możliwości weryfikacji decyzji w sprawie oddziaływania inwestycji, której zasięg przekracza granice objęte prawem do dysponowania nieruchomością.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że z uwagi na szczegółowe wymagania przepisów dotyczących ochrony środowiska, normę prawną rozstrzygającą o interesie prawnym właścicieli nieruchomości sąsiadujących ze stacją bazową telefonii komórkowej należy rekonstruować przede wszystkim na podstawie art. 28 k.p.a., a nie wyłącznie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten należy przy tym interpretować i stosować w związku z art. 121 pkt 1 i 122 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 519). Przepisy tej ustawy nakładają na organy Państwa, zarówno o kompetencjach prawodawczych, jak i odpowiedzialne za stosowanie prawa, obowiązek ochrony obywateli przed polami elektromagnetycznymi. Nałożenie na organy państwa obowiązku sprawdzania, czy odpowiednie poziomy pól elektromagnetycznych zostały zachowane, rodzi uprawnienia po stronie osób, które zamieszkują w miejscach, w których takie pola mogą bądź będą mogły występować, uprawnienie do żądania, aby organy administracji dokonały sprawdzenia, czy odpowiednie poziomy pól elektromagnetycznych zostały zachowane. Skarżący, a wcześniej wnioskodawcy, podejmując czynności w przedmiotowej sprawie realizowali zatem przysługujące im uprawnienie przewidziane przez prawo publiczne. Na tym więc polegał ich interes prawny, który upoważniał ich do żądania, we wniosku o wznowienie postępowania, aby właściwe organy dokonały zbadania istotnych prawnie okoliczności sprawy administracyjnej w przedmiocie pozwolenia na budowę. Uznając wskazany wyżej obowiązek zbadania wielkości pól elektromagnetycznych organy właściwe w sprawie jednocześnie tego obowiązku nie wykonały. Powołały się jedynie na ekspertyzę przygotowaną przez inwestora. Wykonanie (zamówienie) takiego badania przez organ nie mogło polegać na przyjęciu stanowiska jednej strony (inwestora), skoro inne osoby mające interes prawny w takim badaniu, żądały dokonania czynności przez organ, a później możliwości weryfikacji wyników badania przeprowadzonego przez organ lub na jego zlecenie przez bezstronny podmiot.
Drugie naruszenie prawa, którego, w ocenie Sądu, dopuściły się organy w rozpatrywanej sprawie, dotyczy kategorii "przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko". Zdaniem Sądu, uznanie za prawidłowe stanowiska inwestora co do "równoważnej mocy promieniowanej izotropowo wyznaczonej dla pojedynczej anteny" jest błędne ze względu na § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 71). W rozpatrywanej sprawie organy administracji nie dokonały badania "sumowania", czyli tzw. "kumulacji mocy" anten, których zamieszczenie zaplanowano na przedmiotowej stacji bazowej. Sąd podkreślił, że jest to istotne również z tego względu, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w § 15 ust. 3 pkt 2 zakazywał lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko na terenie przeznaczonym pod przedmiotową inwestycję .A zatem, jeśli dojdzie do rozpatrywania co do meritum legalności udzielonego inwestorowi pozwolenia na budowę to kwestia zaklasyfikowania przedmiotowej inwestycji miałaby istotne znaczenie. Sąd zaznaczył, że pominął zarzuty skarżących co do zgodności zatwierdzonego projektu budowlanego z planem miejscowym, gdyż kwestia ta nie mieści się zakresie rozstrzygnięcia co do interesu prawnego skarżących i pozostałych wnioskodawców.
Podsumowując Sąd stwierdził naruszenie przez organ pierwszej instancji wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, przede wszystkim przepisów o ochronie środowiska naturalnego i o udziale społeczeństwa w ochronie środowiska. Wymienionych uchybień nie dostrzegł organ odwoławczy, przez co naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. Niezastosowanie wskazanych przepisów doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organy będą musiały ponownie zbadać, czy planowana inwestycja zapewnia poszanowanie prawnych wymogów ochrony środowiska, a także czy przez to pozwolenie na budowę może być wydane zgodnie z art. 32 ust. 1Prawa budowlanego.
Skargą kasacyjną B. sp. z o.o. z/s w [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) oraz § 2 w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), poprzez uwzględnienie skargi zamiast jej oddalenia w wyniku:
a) naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne uznanie skarżących za strony wznowionego postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę w sytuacji, w której zgodnie z właściwie poczynionymi ustaleniami organu I jak i II instancji przedmiotowa inwestycja nie niesie ze sobą ponadnormatywnej uciążliwości w zakresie pół elektromagnetycznych dla nieruchomości należących do skarżących, a więc nie posiadali oni przymiotu strony ani w postępowaniu zwykłym, ani wznowieniowym;
b) niezastosowania przepisu art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i uchylenie decyzji organów I i II instancji, które odmawiały uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o pozwoleniu na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...] [...] zlokalizowanej w miejscowości [...] na terenie działki ewidencyjnej numer [...], pomimo iż decyzje organów I i II instancji w tym przypadku były uzasadnione, jako że we wznowionym postępowaniu właściwie ustalono, iż wobec braku przymiotu strony skarżących nie było mowy o ich pominięciu w postępowaniu zwykłym, a więc odmowa uchylenia ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej B. sp. z o. o. pozwolenia na budowę była właściwe;
c) błędnego zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i usunięcie z obrotu prawnego decyzji organów I i II instancji, pomimo że w związku z wykazaniem przez organy obu instancji, iż skarżącym nie przysługiwał status strony w postępowaniu, a więc przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wystąpiła, uchylenie decyzji ostatecznej w przedmiotowej sprawie było niedopuszczalne;
d) naruszenia art. 7, 8 oraz 77 § 1 k.p.a. i w rezultacie uchylenia decyzji organów I i II instancji m.in. w wyniku nienależytego zbadania materiału dowodowego, w szczególności w zakresie: nakazania czynienia dalszych ustaleń odnośnie wpływu stacji bazowej [...] na nieruchomości skarżących, w oparciu o sumowanie parametrów anten (co w zakresie prawem wymaganym zostało już dokonane), a także nakazanie sumowania tychże parametrów z parametrami innych przedsięwzięć tego rodzaju (chociaż takich przedsięwzięć nie ma), a wreszcie niedostrzeżenie, że stacja bazowa [...] stanowi inwestycję celu publicznego z zakresu łączności publicznej, która w razie jej zgodności z przepisami odrębnymi nie może być zakazana miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego — co zasadnym czyni zarzut, iż wyrok sądu I instancji wydany został po nienależytym zbadaniu materiału zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, a jednocześnie czyni zasadnym zarzut naruszenia zasady zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej;
e) naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez wskazanie w uzasadnieniu, że organy administracji ponownie rozpatrujące sprawy winny dokonać ponownego zbadania wpływu anten zlokalizowanych na stacji bazowej na obszary dostępne dla ludności, co prowadzi do sytuacji, w której organy te miałyby dokonać ponownie oceny stanu faktycznego w zakresie, w którym ten stan faktyczny, a także stosowny stan prawny, nie uległ zmianie a stosowne ustalenia zostały już przez organ administracji poczynione. Dokonanie odmiennej oceny mimo braku podstaw do zmiany stanowiska podważyłoby zaufanie do organów władzy publicznej;
f) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:
a) błędne wskazanie, iż konieczne jest zastosowanie przepisu § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, polegające na konieczności zsumowania parametrów wszystkich anten stacji bazowej — pomimo iż w świetle wskazań orzecznictwa i doktryny nie ma takiego wymogu przy uwzględnieniu okoliczności przedmiotowej sprawy, a wymóg wynikający z ww. przepisu został w znajdującej się w aktach sprawy i rozważonej przez organy kwalifikacji środowiskowej spełniony w wymaganym zakresie tj. anten pracujących na tych samych azymutach i tiltach: 2898W dla wszystkich systemów pracujących na antenie K742266V02 oraz 8413W dla wszystkich systemów pracujących na antenie K80010306V02;
b) brak wskazań co do dalszego postępowania w zakresie ewentualnego sposobu zsumowania mocy wszystkich anten objętych przedmiotowym przedsięwzięciem, w zakresie równoważnej mocy promieniowanej izotropowo;
c) błędne wskazanie, że w razie ustalenia we wznowionym postępowaniu, iż przedmiotowa inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - to będzie ona sprzeczna z § 15 ust. 3 pkt 2 uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] części północnej wsi [...] - co stanowi wykładnię planu sprzeczną z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych w zw. z § 6 ust. 8 pkt 1 oraz § 15 ust. 1 pkt 2 lit d) planu miejscowego nie wprowadzającym na obszarze jego obowiązywania ograniczeń w zakresie rozwoju infrastruktury telekomunikacyjnej oraz dopuszczającym budowę infrastruktury technicznej;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego. tj.:
a) art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 oraz art. 3 ust. 20 ustawy Prawo budowlane w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia [...] października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów prowadzenia dotrzymania tych poziomów (Dz. U. z 2003 r., Nr 192, poz. 1883) poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd I instancji, iż wystarczającym dla przyznania skarżącym przymiotu strony na potrzeby postępowania wznowieniowego jest wykazanie przez nich interesu prawnego wymaganego art. 28 k.p.a. rozumianego błędnie jako jakiekolwiek wątpliwości odnośnie poziomu pól elektromagnetycznych na obszarze należących do nich nieruchomości, podczas gdy w świetle przeważającej linii orzeczniczej przymiot strony we wznowionym postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę posiadają wyłącznie podmioty wskazane w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane a ww. przepis utożsamia obszar oddziaływania inwestycji wyłącznie z ponadnormatywnym oddziaływaniem inwestycji, co w rezultacie doprowadziło Sąd I instancji do błędnego ustalenia, że skarżący posiadali interes prawny we wznowieniu postępowania, nawet jeśli na terenie należących do nich nieruchomości nie wystąpią ponadnormatywne uciążliwości w zakresie emisji pól elektromagnetycznych,
b) art. 29 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz w zw. z § 2 ust. 1 pkt 7, § 3 ust. 1 pkt 8 oraz § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie uznanie, że organ I instancji powinien dalej prowadzić postępowanie wznowieniowe w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji tak, jakby stanowiła ona przedsięwzięcie zaliczane do kategorii przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i w związku z tym wymagające uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas gdy z treści § 2 ust. 1 pkt 7 oraz § 3 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia oraz przedłożonej przez inwestora a znajdującej się w aktach sprawy kwalifikacji inwestycji uwzględniającej wymóg "sumowania" parametrów anten pracujących na tych samych azymutach i tiltach wynika, że przedmiotowa stacja bazowa nie stanowi tego typu przedsięwzięcia, uzyskiwanie przez skarżącą kasacyjnie decyzji środowiskowej nie było wymagane, a więc wydanie przez organy I i II instancji decyzji o odmowie uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji o pozwoleniu na budowę było zasadne i konieczne;
c) § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez błędną wykładnię polegającą na wskazaniu konieczności uwzględniania zjawiska "sumowania czyli tzw. kumulacji mocy anten" dotyczącego wszystkich anten zaplanowanych na stacji bazowej BT 16292, podczas gdy w świetle przywołanego w skardze kasacyjnej orzecznictwa sumowaniu podlegają wyłącznie anteny pracujące na tych samych azymutach i tiltach, a nadto nie sumuje się parametrów przedsięwzięć, do których tytuł prawny przysługuje różnym podmiotom (m.in. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 624/14; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 708/15; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 767/15), a jednocześnie zgodnie ze wskazaniami orzecznictwa (m.in. wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2907/12) oraz wykładni Najwyższej Izby Kontroli, Ministra Środowiska, Ministra Infrastruktury oraz Ministra Zdrowia, jego zastosowanie w rozumieniu przyjętym przez Sąd I instancji jest niezasadne w odniesieniu do inwestycji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego, ponad zakres, w jakim ww. sumowanie zostało już zastosowane na potrzeby kwalifikacji środowiskowej inwestycji;
d) § 6 ust. 8 pkt 1, § 15 ust. 1 pkt 2 lit. d) oraz § 15 ust. 3 pkt 2 planu miejscowego w zw. z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że postanowienia planu miejscowego nie pozwalają na lokalizowanie na terenie obowiązywania planu miejscowego przedsięwzięć stanowiących elementy infrastruktury technicznej będące "inwestycją celu publicznego z zakresu łączności publicznej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami", nawet jeśli "są zgodne z przepisami odrębnymi" z zakresu ochrony środowiska — jeżeli tylko należą one do kategorii przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - podczas gdy wobec postanowień planu miejscowego i konieczności ich interpretacji zgodnej z ww. przepisami ustawy o wspieraniu, jak również usytuowania przedmiotowej inwestycji na terenie zabudowy usługowej, wniosek Sądu I instancji jest całkowicie błędny i nieuprawniony, wobec dopuszczalności lokalizowania ww. inwestycji — ewentualnie po przeprowadzeniu postępowania środowiskowego;
Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...], powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podniosło, że skarżący mieli prawo do zakwestionowania decyzji wydanej z naruszenia prawa i tym samym zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Stanowisko skarżącej Spółki nie zasługuje na aprobatę, gdyż dokonano próby obejścia przepisów prawa celem uniknięcia procedury środowiskowej.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem administracyjnym G. H. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej podkreślając, że jej dom jest usytuowany ok. 60m od anteny, a dom W. K. ok. 40m. Oświadczyła także, że w kwietniu 2018r. została dołożona druga platforma i kolejne anteny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia, a to z poniższych względów.
Po pierwsze, przypomnieć należy, iż w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym. Stronami tego postępowania są podmioty, które uczestniczyły w tym postępowaniu zwykłym jak i podmioty, które powinny uczestniczyć, lecz nie brały w nim udziału.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Starosty [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej – t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujący się w obszarze oddziaływania obiektu. W myśl art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego, na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Powyższy przepis nie definiuje zatem wprost pojęcia obszaru oddziaływania obiektu wprost, lecz poprzez odesłanie do licznych regulacji, przewidujących m. in. szczegółowe wymogi dla odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu. W sytuacji, gdy z przepisów tych wynikają ograniczenia w zagospodarowaniu, a zatem również w zabudowie sąsiednich nieruchomości, należy uznać, że dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Takimi przepisami są m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. z 2003 r. Nr 192, poz. 1883) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko ( Dz. U. Nr 213r., poz. 1397 ze zm.).
Oznacza to, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tejże działki jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa. Z uprawnienia strony do czynnego udziału w postępowaniu wynika konieczność zapewnienia jej możliwości składania wyjaśnień i wniosków a w przypadku niezadowolenia z wydanej decyzji - odwołania. Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji musi mieć możliwość sprawdzenia, czy faktycznie ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone. Zaznaczyć przy tym należy, iż przy ocenie czy podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, nie ma znaczenie czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługiwał.
Pamiętać należy, iż zgodnie z art. 140 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. W granicach określonych przez społeczno- gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią - art. 143 zdanie 1 k.c. Dla ustalenia miary przestrzennego zasięgu własności gruntu - we wnętrzu ziemi i w przestrzeni powietrznej tj. pionowego zasięgu własności nieruchomości gruntowej - zastosowano funkcjonalne kryterium społeczno-gospodarczego przeznaczenia gruntu. O przestrzennych granicach konkretnego gruntu przesądzają uzasadnione potrzeby jej właściciela, zależne od rodzaju i przeznaczenia jego nieruchomości. Pamiętać przy tym należy, iż społeczno- gospodarczego przeznaczenia nieruchomości nie wyznacza sposób, w jaki z gruntu dotychczas korzystano, lecz wyznacza sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie może zgodnie ze swoją wolą z gruntu korzystać ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2005 r., III CK 129/04, Prok. i Pr. 2005, nr 7-8, s. 52). Aktywne wykorzystanie przez właściciela gruntu przestrzeni powietrznej następuje najczęściej w toku inwestycyjnej działalności budowlanej i późniejszej eksploatacji obiektów budowlanych. Skoro według wskazań art. 143 k.c. własność gruntu rozciąga się również na przestrzeń nad powierzchnią gruntu, to wyłącznie właściciel nieruchomości gruntowej jest uprawniony do korzystania z przestrzeni powietrznej nad jego gruntem. Wobec wyłączności uprawnień właściciela należy wykluczyć ingerencję sąsiadów oraz innych osób trzecich, jak chodzi o korzystanie z przestrzeni powietrznej nad cudzym gruntem. W stosunkach sąsiedzkich chodzi głównie o unikanie niedozwolonych immisji (art. 144 k.c.) ( por. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze, 2001. – komentarz do art. 140 – 144 ). Negatywne oddziaływanie pola elektromagnetycznego występującego w przestrzeni nad gruntem nie może naruszać granic nieruchomości innej niż ta, na terenie której jest wytwarzane i do której inwestor posiada tytuł prawny. Jak już bowiem wyżej podkreślono społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości wyznacza sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie może zgodnie ze swoją wolą korzystać z przysługującej mu własności gruntu rozciągającej się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią ( tzw. pionowy zasięg własności nieruchomości gruntowej). To zaś oznacza, że inwestor przez realizację zamierzeń inwestycyjnych na własnej nieruchomości nie może ograniczać bądź pozbawiać właścicieli nieruchomości sąsiednich możliwości korzystania z przysługującej im własności gruntu. Dotyczy to tak dotychczasowego korzystania jak i przyszłego korzystania z gruntu, oczywiście w granicach przysługującego prawa własności i obowiązującego systemu prawa. Podkreślić należy, że ustawodawca mówiąc o miejscach dostępnych dla ludzi, nie zastrzega, że chodzi o miejsca dostępne dla ludzi w danym momencie, w tej chwili, w dacie składania przez inwestora wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. A jeśli przepis nie określa cezury czasowej dla dokonania oceny, czy dane miejsce jest miejscem dostępnym dla ludności, to należy przyjąć, że mówiąc o miejscach dostępnych dla ludności należy mieć na uwadze nie tylko miejsca dostępne dla ludzi w dacie składania przez inwestora wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę czy też wydania decyzji przez właściwy organ, ale także w przyszłości - przy uwzględnieniu obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jak również istniejących w obrocie prawnym decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lokalizacji inwestycji dla terenów, dla których brak jest miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (dalej: m.p.z.p.). Mając na uwadze powyższe rozważania przyjąć należy, iż przez oddziaływanie pól elektromagnetycznych na środowisko należy rozumieć oddziaływanie pól elektromagnetycznych zarówno na tereny, na których istnieje legalnie wzniesiona zabudowa z przeznaczeniem na pobyt ludzi, jak i na tereny, na których taka zabudowa może być wznoszona zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2011r., sygn. akt II OSK 1485/10; z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1581/08; z dnia 31 maja 2010r. sygn. akt II OSK 719/09 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). A zatem, organ administracji publicznej obowiązany jest do badania i uwzględniania ewentualnej wysokościowej zabudowy działek leżących w pobliżu projektowanej stacji bazowej. Z punktu widzenia istnienia miejsc dostępnych dla ludności istotna jest bowiem okoliczność do jakiej wysokości na terenie będącym w zakresie oddziaływania planowanej stacji bazowej mogą sięgać budynki, w tym czy wydano decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, które określałyby parametry tej zabudowy.
Z powyższych względów w rozważanej sprawie G. H. i W. K. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę. Podkreślić też należy, iż budynki stanowiące własność G. H. (właścicielka działki nr [...]) i W. K. (właściciel działki nr [...]) znajdują się w bliskiej odległości od przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej i mają oni interes prawny w uczestniczeniu w tym postępowaniu, składania uwag i wniosków dowodowych, celem sprawdzenia, czy projektowana inwestycja nie naruszy ich uzasadnionych interesów i czy zostanie przeprowadzone przez organy postępowanie wymagane obowiązującymi przepisami prawa. Zauważyć należy, iż istotną kwestią w tej sprawie jest także przybliżenie inwestycji do ulicy [...], a tym samym do zabudowań G. H. i W. K.. Nadto, ze znajdującego się w aktach sprawy rysunku 2a – Przewidywane rozkłady PEM o gęstości mocy ≥ 0,1W/m2 wytwarzane przez zainstalowanie anteny SB pokazane w płaszczyźnie poziomej wynika, że przebiegają one nad działką nr [...]. Ponadto, jak zasadnie podniósł Sąd pierwszej instancji, w toku postępowania nie wyjaśniono, czy moc anten planowanych do zainstalowania w ramach tego przedsięwzięcia nie kumuluje się wzajemnie.
Z powyższych względów chybione są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) oraz § 2 w zw. z art. 151, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a także dotyczące naruszenia art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów prowadzenia dotrzymania tych poziomów.
Z uwagi na zarzuty skargi kasacyjnej wskazać należy, iż z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 - wynika, że do parametrów technicznych stacji bazowej telefonii komórkowej decydujących o wpływie na środowisko należą: rodzaj anteny (instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne, radiolokacyjne); liczba anten; moc promieniowania poszczególnych anten; emisja pola elektromagnetycznego przez poszczególne anteny; odległość instalacji od miejsc dostępnych dla ludzi; występowanie na obiekcie realizowanej lub zrealizowanej innej instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej lub radiolokacyjnej. Dopiero określenie tych poszczególnych parametrów technicznych inwestycji pozwala na dokonanie jej kwalifikacji i charakteru (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2706/13; z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 104/13 - CBOSA).
Jak wskazano wyżej, jednym z podstawowych parametrów inwestycji polegającej na budowie instalacji radiotelekomunikacyjnej (tj. m.in. stacji bazowej telefonii komórkowej) jest ilość i moc anten. Dla poczynienia prawidłowych ustaleń, w jaki sposób dana inwestycja wpłynie na środowisko, niezbędne jest określenie nie tylko mocy poszczególnych anten, ale i rozważenia ewentualnego nakładania się (nachodzenia) wiązek promieniowania emitowanych przez poszczególne anteny. Nie można bowiem wykluczyć, że ich ewentualne nakładanie bądź nachodzenie się spowoduje, że moc promieniowania znacznie przekroczy wartości dopuszczalne.
Z powyższych względów niezbędne jest – dla prawidłowej oceny, czy dana inwestycja może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – dokładne określenie parametrów zarówno poszczególnych anten jak i całego przedsięwzięcia (por. wyroki NSA: z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2706/13; z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt II OSK 139/14 - CBOSA) - czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Podkreślić należy, iż wykładnia systemowa § 3 ust. 1 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy było wskazanie inwestycji, które potencjalnie znacząco mogą oddziaływać na środowisko, co oznacza, że rolą organów powołanych do ochrony środowiska jest ustalenie, w jaki sposób inwestycja (a nie poszczególne anteny) wpłynie na środowisko. Dla oceny oddziaływania inwestycji na środowisko istotne znaczenie może mieć wyjaśnienie kwestii, czy moc anten planowanych do zainstalowania w ramach zamierzonego przedsięwzięcia nie kumuluje się wzajemnie lub z innymi urządzeniami wytwarzającymi pole elektromagnetyczne. Stosownie bowiem do § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się również przedsięwzięcia nieosiągające progów określonych w ust. 1, jeżeli po zsumowaniu parametrów charakteryzujących to przedsięwzięcie z parametrami realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia tego samego rodzaju znajdującego się na terenie jednego zakładu lub obiektu osiągną progi określone w ust. 1. Przepis ten jednoznacznie przewiduje sumowanie parametrów przedsięwzięcia, którego dotyczy postępowanie administracyjne.
Przepisu § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia nie należy mylić z § 3 ust. 1 pkt 8 tegoż rozporządzenia, gdzie jest mowa o wyznaczaniu równoważnej mocy promieniowania izotropowo dla pojedynczej anteny. Przepis § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia (sumowanie parametrów planowanego przedsięwzięcia i parametrów realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia tego samego rodzaju) wchodzi w grę, gdy planowane przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko nie osiąga progów określonych w ustępie 1 § 3 rozporządzenia.
A zatem, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni § 3 ust. 2 pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r.
Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie konieczne jest ustalenie, czy planowana inwestycja należy, czy też nie należy, do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko bądź przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu odpowiednio § 2 ust. 1 pkt 7 bądź § 3 ust. 1 pkt 8 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.). Jest to istotne, gdyż od kwalifikacji zamierzonego przedsięwzięcia zależy tryb postępowania, jaki organ winien przyjąć w związku ze złożonym przez inwestora wnioskiem o udzielenie mu pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 tej ustawy.
Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się zatem naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane w zw. z art. 59 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 3 października 2008 r. i w zw. z § 2 ust. 1 pkt 7, § 3 ust. 1 pkt 8 oraz § 3 ust. 2 pkt 3 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r.
Rację ma też Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie organy nie dokonały badania "sumowania", czyli tzw. kumulacji mocy anten. Materiał dowodowy sprawy winien dawać odpowiedź na pytanie, czy w danej sprawie może znaleźć zastosowanie przepis § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia. Wbrew stanowisku wnoszącej skargę kasacyjną Spółki w rozważanej sprawie nie dokonano sumowania, o jakim mowa w przepisie § 3 ust. 2 pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia. Wynika to jednoznacznie z "Kwalifikacji przedsięwzięcia" wykonanej we wrześniu 2015r. – z punktu 2 "Przewidywane wielkości emisji anten sektorowych, wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia – Równoważna moc promieniowania izotropowo" i zawartej w tym punkcie tabeli. W tabeli podano całkowitą moc równoważną emitowaną przez poszczególne anteny. Jednocześnie nie sposób nie zauważyć, że wszystkie anteny będą zawieszone na tej samej wysokości n.p.t. Część anten typu K742266V02 będzie pracowała na azymucie 40 (GSM900, WCDMA900, LTE1800), część na azymucie 145 (GSM900, WCDMA900, LTE1800) i część na azymucie 300 (GSM900, WCDMA900, LTE1800); podobnie część anten typu K80010306V02 będzie pracowała na azymucie 40 (LTE1800), część na azymucie 145 (LTE800) i część na azymucie 300 (LTE800). W tabeli podano całkowitą równoważną izotropowo moc zastępczą na wyjściu anten dla jednego sektora. Nie dokonano sumowania parametrów charakteryzujących całe przedsięwzięcie i nie rozważono jaki wpływ ma to przedsięwzięcie jako całość na tereny w pobliżu których planowana jest stacja bazowa, w tym nieruchomości G. H. i W. K..
W tej sytuacji nieusprawiedliwione są zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 7, 8 oraz 77 § 1 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a.
Powyższe kwestie mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy także z tej przyczyny, że przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej badaniu organów podlegała również kwestia oceny zgodności tej inwestycji z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dalej: m.p.z.p. Organy uznały, że przedmiotowa inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania terenu przestrzennego zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] części północnej wsi [...] (Dz. Urz. Woj[...]Nr [...]z dnia [...] czerwca 2011r., poz. [...]) przyjmując, że projektowana stacja bazowa nie została zaliczona do przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a m.p.z.p. nie zakazuje lokalizacji stacji bazowych telefonii komórkowej.
Tymczasem, jeśli zgodnie z ustaleniami m.p.z.p. (w § 15 ust. 3 pkt 2) zakazano realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, z wyłączeniem uzbrojenia terenu, to istotne w tej sprawie było sprawdzenie, czy projektowana stacja bazowa należy czy też nie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Z tą kwestią wiążą się bowiem inne istotne kwestie, np. czy planowana inwestycja wymagała, czy też nie wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Przypomnieć należy, iż uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008r.
Zgodnie z art. 63 ust.1 ustawy z dnia 3 października 2008r. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie m.in. następujące uwarunkowania: rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, wykorzystywania zasobów naturalnych, emisji i występowania innych uciążliwości (art. 63 ust.1 pkt 1 tej ustawy ). Zaznaczyć też należy, iż postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.
Przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji organ winien zbadać charakter planowanej inwestycji, poddając wnikliwej analizie parametry techniczne i użytkowe planowanego urządzenia, w tym złożoną dokumentację. Bez prawidłowego ustalenia tych parametrów nie sposób bowiem rozstrzygnąć o charakterze planowanej inwestycji. Wyniki zaś dokonania przez organ takiej analizy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Skoro zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem (m.in.) decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, to organ wydający takie decyzje ma obowiązek sprawdzić, czy przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, inwestor nie powinien uzyskać decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a w przypadku wątpliwości w tym zakresie wskazać na potrzebę wyjaśnienia tej kwestii przez właściwy organ. Organ właściwy do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę nie jest bowiem właściwy do rozstrzygnięcia kwestii unormowanych w Dziale V – "Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000" ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i nie może wkraczać w kompetencje przysługujące organom właściwym w tych sprawach ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2015r., sygn. akt II OSK 323/14 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W okolicznościach niniejszej sprawy nie można zatem skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia § 15 ust. 3 pkt 2 m.p.z.p., a nadto przedwczesna jest ocena kwestii objętych przepisem art. 46 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych.
Nie można także podzielić zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny. Odrębną kwestię stanowi zasadność stanowiska wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji. Okoliczność, że strona nie zgadza się ze stanowiskiem i argumentami Sądu pierwszej instancji stanowi podstawę do postawienia innych zarzutów kasacyjnych niż oparte na art. 141 § 4 p.p.s.a. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło