II OSK 3115/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Robert Sawuła (spr.), Sędzia NSA Jerzy Stankowski, Sędzia WSA (del.) Jan Szuma, Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.F. i P.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 16/24 w sprawie ze skargi P.F. i P.K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 9 października 2023 r. nr DLI-II.7621.35.2022.BW.20(DLI-III) w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz P.F. i P.K. solidarnie kwotę 744 (siedemset czterdzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 27 maja 2024 r., VII SA/Wa 16/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie oddalił skargę P.F. oraz P.K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (MRiT) z 9 października 2023 r., znak: DLI-II.7621.35.2022.BW.20(DLI-III), w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji, w/w decyzją z 9 października 2023 r., znak: DLI-II.7621.35.2022.BW.20 (DLI-III), MRiT działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023, poz. 775 ze zm., K.p.a.), oraz art. 11g ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2023, poz. 162, specustawa drogowa), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody Małopolskiego (Wojewoda, organ I instancji) Nr 25/2022 z 1 sierpnia 2022 r., znak: WI-VI.7820.1.40.2021.AL, o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr 79" (decyzja I instancji, decyzja zrid): J.M., W.M., Stowarzyszenia [...], A.M., P.P., M.Z., K.B., K.K., P.F. i P.K. wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność pod nazwą: "[...]" s.c., A.P., L.B., S.B., M.B. i M.B., oraz po zapoznaniu się z odwołaniem innych osób szczegółowo wskazanych w w/w decyzji: - w pkt I. uchylił w części decyzję zrid w zakresie w niej wskazanym i orzekł co do istoty sprawy, - w pkt II. w pozostałej części decyzję I instancji utrzymał w mocy, - w pkt III. umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania szczegółowo wskazanych osób. 2.2. W wyroku przywołano obszernie motywy decyzji organu odwoławczego. Minister uznał, że projekt budowlany został wykonany i sprawdzony przez osoby spełniające warunki, o których mowa w art. 12 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2023, poz. 682, uPb), nadto jest zgodny z: - decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie (RDOŚ) z 28 października 2016 r., ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla tegoż przedsięwzięcia, - postanowieniem RDOŚ z 12 lipca 2022 r. uzgadniającym realizację przedmiotowego przedsięwzięcia i określającym warunki jego realizacji, - decyzją Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 8 grudnia 2021 r. nr 112/2021/KUZ, znak: KUZ.4210.41.2021, utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarstwa Wodnego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2021 r., w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, - postanowieniami Wojewody Małopolskiego w przedmiocie udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. 2.3. Dalej w wyroku VII SA/Wa 16/24 przywołano, że organ odwoławczy ocenił, że do wniosku o wydanie decyzji zrid inwestor dołączył również wymagane opinie, bądź dowody potwierdzające doręczenie wystąpień o ich wydanie w przypadku ich niewydania, co należało potraktować się jako brak zastrzeżeń do wniosku. Ponadto, inwestor dołączył również wymagane przepisami odrębnymi akty administracyjne. Minister uznał także, że wniosek inwestora zawiera elementy wskazane w art. 11b oraz art. 11d ust. 1 specustawy drogowej. W ocenie organu odwoławczego, Wojewoda Małopolski prawidłowo poinformował strony o wszczętym postępowaniu, możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Minister przypomniał, że z uwagi na obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wynikający z decyzji RDOŚ o środowiskowych uwarunkowaniach, działając na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2023, poz. 1094 ze zm., Uioś), Wojewoda Małopolski zwrócił się do RDOŚ o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia drogowego. Został zapewniony udział społeczeństwa w trybie art. 33-36 Uioś. Uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia, Wojewoda wydał decyzję z 1 sierpnia 2022 r., o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Ministra, decyzja zrid czyniła zadość wymogom przedstawionym w art. 11f ust. 1 specustawy drogowej. Minister wyjaśnił również, dlaczego w jego ocenie decyzja organu I instancji, wymagała dokonania w części korekty merytoryczno-reformacyjnej. W pozostałym zakresie Minister uznając, że decyzja Wojewody czyni zadość innym wymogom specustawy drogowej oraz, że brak było podstaw do zakwestionowania decyzji poza częścią uchyloną i ustaloną w punkcie I niniejszej decyzji, utrzymał w mocy decyzję zrid w pozostałym zakresie. Minister szczegółowo uzasadnił rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia postępowania odwoławczego w zakresie odwołań wniesionych przez wymienione w decyzji osoby z uwagi na to, że w ocenie Ministra, nie są one stronami niniejszego postępowania. Powoduje to bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego i konieczność jego umorzenia w odniesieniu do wskazanych osób. 2.4. W wyroku przywołano dalej, że Minister odnosząc się do odwołań wniesionych m. in. przez P.F. i P.K. wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność pod nazwą: "[...]" s.c., podkreślił, że organy obu instancji nie są uprawnione do korygowania trasy inwestycji drogowej, ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań projektowych. Odnosząc się do zarzutów odwołujących się będących właścicielami działki o nr [...] obręb [...] [...], gmina [...], podzielonej na działkę nr [...] (pod inwestycję) i na działkę [...], Minister ponownie podkreślił, że w przypadku realizacji przedsięwzięcia, jakim jest budowa drogi, organ administracji nie może dokonywać jakichkolwiek zmian np. w zakresie lokalizacji, przebiegu oraz planowanych parametrów technicznych konkretnej inwestycji. Organ wydający zezwolenie realizacyjne nie może w ramach tych przepisów uznaniowo modyfikować przebiegu linii rozgraniczających oraz linii podziału, jeżeli zaproponowane rozwiązanie projektowe nie narusza prawa. Rolą orzekającego w sprawie organu jest sprawdzenie kompletności wniosku w świetle wymogów ustawowych oraz tego, czy koncepcja składającego wniosek mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo. Minister odnosząc się do zarzutu likwidacji miejsc parkingowych na nieruchomości w/w odwołujących się, przychylił się do wyjaśnień inwestora, zawartych w piśmie z 8 listopada 2022 r., zgodnie z którymi decyzja RDOŚ o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana wyprzedzająco do ww. decyzji Starosty Krakowskiego o zatwierdzeniu projektu budowlanego dotyczącego budynku biurowego. Zgodnie z decyzją RDOŚ o środowiskowych uwarunkowaniach, działka nr [...], jak i znajdujący się na niej budynek, w całości znajdował się w obszarze oddziaływania inwestycji drogowej oraz częściowo na terenie objętym tą inwestycją. Przyjęte ostatecznie rozwiązania projektowe dla układu drogowego w rejonie działki nr [...], nie wykroczyły – zdaniem Ministra – poza teren wskazany w decyzji RDOŚ o środowiskowych uwarunkowaniach, na którym będzie realizowane to przedsięwzięcie. Znajdujące się przy budynku biurowym odwołujących się miejsca postojowe, w związku z bezpośrednią kolizją z projektowanym układem drogowym uległy likwidacji, jednakże inwestor wskazał, iż istniejące zagospodarowanie działki nr [...] nie wyklucza postoju pojazdów na pozostałej części działki, która pozostała własnością wspólników spółki cywilnej. Zdaniem Ministra, bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy był zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 uPb w zw. z § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022 r. poz. 1225, rozp. MI 2002). Minister wskazał, że w/w rozporządzenie nie ma zastosowania w sprawie o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej. W ocenie Ministra, decyzja Wojewody spełnia wymogi określone w art. 11f ust. 1 specustawy drogowej, w tym również dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. W pkt VI decyzji zrid organ I instancji odniósł się do kwestii określonej w art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej. Minister wskazał, że jeżeli w wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji odwołujący uważają, że doznają szkody to mogą skorzystać ze stosownego powództwa cywilnego i przedstawić dowody na okoliczność powstałej szkody i jej wielkości. Za nietrafny uznał Minister zarzut naruszenia art. 43 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2023, poz. 645, Udp). Brak jest również zdaniem Ministra podstaw do uznania za prawidłowe, że realizacja przedmiotowej inwestycji nie zapewni komunikacji w wokół budynku odwołujących się wspólników spółki cywilnej oraz, że jest to niezgodne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Odnośnie do kwestii braku zachowania komunikacji wokół budynku odwołujących się, Minister podkreślił, że inwestor w piśmie z 8 listopada 2022 r. poinformował, że projektant wprowadził w porozumieniu z właścicielem działki nr [...] rozwiązania projektowe, które umożliwiają zachowanie przejezdności w południowo-wschodnim narożniku działki. Jednocześnie inwestor wyjaśnił, że w związku ze zmianą geometrii wewnętrznego układu drogowego w obrębie przedmiotowej działki projektant dokonał analizy przejezdności, która wykazała, że inwestycja drogowa, jaką jest budowa obwodnicy [...], nie spowoduje braku możliwości poruszania się po terenie działki pojazdami osobowymi i dostawczymi. Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, bezskuteczny okazał się także w ocenie Ministra zarzut dotyczący braku zapewnienia bezpieczeństwa ruchu wobec zmniejszenia placu manewrowego po podziale działki nr [...]. Minister wyjaśnił również, że organ architektoniczno-budowlany, od 11 lipca 2003 r., nie ma uprawnień do merytorycznego badania projektu budowlanego i zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi (uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń rozwiązań projektowych w zakresie wynikającym z przepisów prawa należy do obowiązków projektanta). Organ orzekający w sprawie zezwolenia na realizację przedmiotowej inwestycji drogowej nie ma więc podstaw do zakwestionowania przyjętych przez inwestora rozwiązań technicznych. Minister za niezasadny uznał również zarzut naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. oraz 77 § 1 K.p.a. i art. 75 § 1 K.p.a. W ocenie organu odwoławczego, postępowanie przeprowadzane przez organ I instancji oraz wydana w jego wyniku decyzja Wojewody Małopolskiego spełniają wymagania wskazane w tych przepisach. Minister przyznał, że odwołujący się udzielili pełnomocnictwa r. pr. J.K. w dniu 25 listopada 2021 r. i pismem z 2 grudnia 2021 r. przesłali je do organu I instancji, jednak podkreślił, że ze względu na szczególny charakter rozwiązań prawnych przyjętych w specustawie drogowej i jednoznaczną treść art. 11f ust. 3 specustawy drogowej, wojewoda ma obowiązek wysłać zawiadomienie o wydaniu decyzji właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem na adres wskazany w katastrze nieruchomości, niezależnie od faktu ustanowienia w sprawie pełnomocnika. Podsumowując, organ odwoławczy uznał, że przebieg planowanej inwestycji i przyjęte rozwiązania są prawidłowe. Organ naczelny uznał racje przemawiające za ustaloną lokalizacją, które przedstawił inwestor w załączonej do wniosku dokumentacji. 3.1. Wyrokując w sprawie VII SA/Wa 16/24 kolejno wskazano, że P.F. i P.K.a wnieśli skargę na powyższą decyzję Ministra do WSA w Warszawie, której zarzucili naruszenie: a) art. 11f ust. 1 pkt 4) specustawy drogowej w zw. z § 18 ust. 1 i § 19 ust. 2 pkt 1 i 2) rozp. MI 2002, art. 5 i 6 uPb, polegające na braku poszanowania uzasadnionego interesu prawnego skarżących oraz naruszenie prawa polegające na trwałym pozbawieniu zabudowanej nieruchomości skarżących miejsc postojowych oraz bezpiecznego wjazdu do tej nieruchomości, b) art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 22 Konstytucji RP przez przyjęcie, że ingerencja w prawo własności skarżących dokonana decyzją zrid miała miejsce z zachowaniem zasady proporcjonalności i równości, a nadto nie naruszała prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżących (budynek jest przedmiotem najmu) oraz nie nadała w sposób nieuprawniony prymatu interesowi publicznemu nad interesem prywatnym, przy równoczesnej możliwości odsunięcia przebiegu inwestycji drogowej na południe, tak aby ograniczyć negatywne względem działki skarżących skutki realizacji inwestycji; skutki jakie dotykają skarżących w wyniku realizacji inwestycji są bardzo dotkliwe (pozbawienie miejsc postojowych oraz stworzenie trudnego wjazdu uniemożliwiającego bezpieczny wjazd i wyjazd pojazdów osobowych, a przede wszystkim ciężarowych), podczas gdy niewielkie przesunięcie pasa drogowego na południe znacznie ograniczyłoby te skutki; w ten sposób inwestycja w sposób niezwykle inwazyjny narusza interesy prawne skarżących, natomiast interesy prawne właścicieli nieruchomości znajdujących się po przeciwnej stronie planowanej drogi (a więc znajdujących się w zbliżonej sytuacji) w ogóle nie zostają ograniczone w prawie własności; c) art. 5 ust. 1 pkt 9 uPb w zw. z art. 11i ust. 1 i art. 11f ust. 4, art. 11c specustawy drogowej w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 10 "ust. 1" K.p.a., przez błędne uznanie przez organy obu instancji, że wniosek o wydanie decyzji nie narusza interesu prawnego strony w sposób niezgodny z prawem; d) art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej w zw. z art. 107 K.p.a., przez niewłaściwą ocenę uzasadnionych interesów skarżących, a właściwie całkowite ich zignorowanie, polegające na braku odniesienia się przez organ II instancji do zarzutu naruszenia § 18 rozp. MI 2002 (doprowadzenia przez decyzję zrid do stanu notorycznego, nie dającego się usunąć naruszenia prawa poprzez stworzenie sytuacji, w której budynek usługowy nie ma miejsc postojowych); skarżona decyzja nie zawiera żadnego logicznego uzasadnienia prawnego ani faktycznego zignorowania podniesionych zarzutów; e) art. 12 ust. 1 specustawy drogowej poprzez zatwierdzenie podziału nieruchomości skarżącej, tj. działki [...] w warunkach, kiedy nie istniała do tego podstawa, gdyż decyzja została wydana z naruszeniem praw osób trzecich, tj. skarżących, wobec czego podział nieruchomości prowadzący do wywłaszczenia części działki pod budowę drogi w ogóle nie powinien mieć miejsca, albo przebiegać inaczej (z mniejszą ingerencją w nieruchomość tak, aby umożliwić usytuowanie na niej miejsc postojowych); f) art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 K.p.a. w zw. z art. 11c specustawy drogowej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie wyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nierozpoznanie istoty sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a także podjęcie decyzji w warunkach wyraźnie wskazujących na zagrożenie naruszenia interesów osób trzecich, zaniechanie uzyskania opinii biegłego ds. budownictwa i projektowania drogowego i ograniczenie się do przyjęcia za wystarczające stanowiska pełnomocnika inwestora zainteresowanego korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem. 3.3. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji zrid, względnie uchylenie jej w zakresie dotyczącym działki [...], oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3.4. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. 4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie skargę oddalił. 4.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że Minister zasadnie skonstatował, że decyzja organu I instancji spełnia wymogi określone w art. 11f ust. 1 specustawy drogowej. Sąd ten wskazał, że zgodnie z przepisami specustawy drogowej, wojewoda jako organ architektoniczno-budowlany w procesie budowy drogi publicznej jest uprawniony wyłącznie do orzekania w przedmiocie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej. Przepisy specustawy drogowej nie upoważniają go do oceny racjonalności lub słuszności rozwiązań przyjętych we wniosku inwestora, ani też do zmiany przebiegu inwestycji. To inwestor jest kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji. Organ orzekający wyznacza jedynie dopuszczalne prawem granice tej kreacji, poprzez dokonywanie oceny prawnej, kończącej się aktem władztwa publicznego, zakreślającego te granice. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że zgodnie z decyzją RDOŚ z 28 października 2016 r., ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia, która wydana została wcześniej, niż skarżący uzyskali pozwolenie na budowę znajdującego się na nieruchomości obiektu biurowego, należąca do skarżących działka nr [...], jak i znajdujący się na niej budynek, w całości znajdowały się w obszarze oddziaływania inwestycji oraz częściowo na terenie objętym inwestycją. Przyjęte ostatecznie rozwiązania projektowe dla układu drogowego w rejonie działki nr [...] nie wykroczyły poza teren wskazany w decyzji RDOŚ o środowiskowych uwarunkowaniach, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie. Skarżący zatem mogli liczyć się z realizacją inwestycji i likwidacją miejsc parkingowych, ponieważ decyzja ta wydana została wcześniej niż pozwolenie na budowę budynku znajdującego się na przedmiotowej działce. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z argumentacją skarżących, że po przeciwnej stronie drogi istnieje techniczna możliwość przesunięcia pasa drogowego bez skutku w postaci tak daleko idącej ingerencji w prawo własności, ponieważ działki po przeciwnej stronie drogi nie są tak intensywnie zagospodarowane, jak ma to miejsce w tej linii zabudowy, w której usytuowany jest budynek skarżących. 4.3. Końcowo sąd a quo w zaskarżonym wyroku podkreślił, że w związku ze zmianą uPb wprowadzoną ustawą z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), wprowadzono zasadę wyłącznej odpowiedzialności za projekt architektoniczno-budowlany projektanta oraz osoby sprawdzającej projekt (art. 20 uPb). Wskazał, że sprawdzenie zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, zostało natomiast ograniczone dla organu administracji architektoniczno-budowlanej do projektu zagospodarowania działki (art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb). 5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli P.F. i P.K. – reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając to orzeczenie w całości. 5.2. Zgodnie z art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa – w skardze kasacyjnej przywołano nieaktualny publikator ustawy – uwaga Sądu) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego oraz materialnego mające istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, a to: 1) art. 91 § 2 w zw. z art. 34, art. 74a § 1 i art. 109 Ppsa - poprzez błędne zawiadomienie pełnomocnika skarżących o posiedzeniu WSA w Warszawie w dniu 27 maja 2024 r. i nieodroczenie rozprawy w związku z nieprawidłowym zawiadomieniem, czego konsekwencją było pozbawienie skarżących czynnego udziału w postępowaniu, co stanowi jeden z przypadków skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5) Ppsa; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 Ppsa w zw. z art. 11d ust. 1 pkt 3a w związku z art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej – poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez WSA w Warszawie, że udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nastąpiło w kształcie, który w adekwatny sposób ingerował w prawo własności działki nr [...] w [...] należącą do skarżących, a więc bez naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich, podczas gdy zawarty w art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej obowiązek uwzględnienia uzasadnionych interesów osób trzecich, należy interpretować w taki oto sposób, że chodzi tu o interesy obiektywnie uzasadnione; skarżący powoływali się na taki interes polegający na wynikającym z § 18 ust. 1 i § 19 ust. 2 pkt 1 i 2) rozp. MI 2002 w zw. z art. 5 i 6 uPb, obowiązku polegającym na zapewnieniu miejsc postojowych dla obsługi istniejącego na przedmiotowej działce nieruchomości oraz bezpiecznego wjazdu do tej nieruchomości pomimo, że prawidłowa interpretacja wymienionych przepisów powinna doprowadzić sąd do innych ustaleń i w konsekwencji do uchylenia zaskarżonych decyzji; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 Ppsa w zw. z art. 11 f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej w zw. z art. 29 ust. 2 Udp przy równoczesnym naruszeniu art. 140 Kodeksu cywilnego (przez nieuzasadnioną ingerencję w prawo właściciela do korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób i ograniczeń) poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu przez WSA w Warszawie, że organy administracji orzekając w niniejszej sprawie i zezwalając na realizację inwestycji drogowej nie naruszyły zasady proporcjonalności i nie dopuściły się nieuzasadnionej ingerencji w prawo właściciela do korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób i ograniczeń, podczas gdy zarówno akta postępowania administracyjnego, jak i sądowego nie dają podstaw do przyjęcia aby organy w jakikolwiek sposób zbadały i oceniły niezbędność realizacji celu inwestycji jako przesłanki ingerencji w prawo własności nieruchomości skarżących - pomimo istnienia po stronie organów takiego obowiązku; w ocenie skarżących warunkiem uprawnionej ingerencji w prawo własności jest dokonanie przez organ administracji wcześniejszej analizy, czy konkretne wywłaszczenie jest niezbędne dla osiągnięcia zakładanego użytecznego celu, rozważenie czy nie ma alternatywnych rozwiązań gwarantujących osiągnięcie tego samego celu przy mniej dotkliwej ingerencji; w szczególności chodzi o konieczność uwzględnienia przez organy uzasadnionych zastrzeżeń właścicieli działki nr [...] dotyczących ochrony ich własności w postaci istniejących na działce miejsc postojowych oraz możliwości przesunięcia przebiegu pasa drogowego w kierunku południowym, co pozwoliłoby uniknąć likwidacji tych miejsc, podczas gdy ani organy ani sąd I instancji takiej analizy nie przeprowadzili, przyjmując w sposób bezkrytyczny, że kształt zaprojektowanej przez inwestora trasy drogi jest nie podlega ani ocenie ani możliwości ingerencji ze strony organów sprawdzających i Sądu. W przypadku prawidłowego zastosowania wspomnianych przepisów doprowadziłoby do wydania przez sąd odmiennego orzeczenia; 4) art. 106 § 3 Ppsa poprzez oparcie wyroku na dowodzie, który nie stanowi dokumentu w rozumieniu art. 243¹ i nast. K.p.c. w zw. z art. 106 § 5 Ppsa, a to na analizie przejezdności sporządzonej przez projektanta oraz dołączonego do niej rysunku, który nie zawiera podpisu ewentualnego autora, podczas gdy pismo projektanta ma jedynie charakter stanowiska zainteresowanej wynikiem postępowania strony, nie jest dokumentem urzędowym odpowiednim dla poczynienia tego typu ustaleń, nadto zostało zakwestionowane przez skarżących jako sporządzone w sposób urągający zasadom dotyczącym uzyskiwania zmiany decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania terenu, tak co do formy, treści, jak i niezbędnych uprawnień, a w odniesieniu do załączonego do pisma planu sytuacyjnego – skarżący wskazali i nadal podnoszą, że rysunek ten nie jest dokumentem, ponieważ brak na nim podpisu (w szczególności projektanta odpowiedniej specjalności), a nadto, z uwagi na brak zatwierdzenia przez właściwy organ, brak weryfikacji pod względem chociażby odległości od granicy działki czy zgodności z "zapisami" obowiązującego dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik postępowania, na co wskazuje uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w którym sąd w kilku miejscach przywołuje przedmiotowe "dowody" dla poparcia braku (zdaniem WSA) zasadności zarzutów skarżących; 5) art. 232 K.p.c. w zw. z art. 106 § 5 Ppsa w zw. z art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, poprzez przerzucenie na skarżących przez WSA w Warszawie ciężaru dowodu okoliczności (nie)dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości skarżących, podczas gdy Konstytucja RP nakazuje traktować wywłaszczenie jako instrument prawny stosowany wyjątkowo i tylko wówczas, gdy jest ono konieczne, zaś w powiązaniu z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przyjmuje się, że dodatkową przesłanką dopuszczalności wywłaszczenia jest niezbędność jego dokonania; wszak to inwestor jest zainteresowany poprowadzeniem inwestycji po gruncie skarżących i to on zobowiązany był do wykazania, że nie jest możliwe ominięcie działki skarżących oraz że omijając nieruchomości po drugiej stronie jezdni nie naruszył zasady równości, o której mowa także w art. 32 ust. 1 i 64 ust. 2 Konstytucji RP; 6) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa poprzez oddalenie skargi skutkujące "utrzymaniem w mocy decyzji MRiT z 9.10.2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego nr 25/2022 z 1.08.2022 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. Budowa obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr 79" pomimo, iż zarzuty podniesione przez skarżących na etapie odwołania uzasadniały uchylenie decyzji, co obligowało WSA do wydania orzeczenia kasacyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 1) ppkt a) Ppsa, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby wzięto je pod uwagę, to sąd orzekłby o uchyleniu decyzji Ministra i poprzedzającej ją decyzji Wojewody w zaskarżonym zakresie (dot. dz. [...] w [...]); 7) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa poprzez oddalenie skargi skutkujące "utrzymaniem w mocy decyzji MRiT z 9.10.2023 r. utrzymującej w mocy decyzję zrid pomimo, że art. 16 K.p.a. stanowi o prawomocności decyzji, od której nie służy odwołanie, zaś skarżący legitymują się prawomocną, wcześniej wydaną i uzgadnianą z inwestorem (GDDKiA) decyzją Starosty Powiatu Krakowskiego z 6 lutego 2016 nr AB.IV.1.129.2017 dot. pozwolenia na budowę dla inwestycji pn. "Rozbudowa, przebudowa i nadbudowa wraz ze zmiana sposobu użytkowania z budynku mieszkalnego jednorodzinnego na budynek biurowy z częścią ekspozycyjną i magazynową wraz z instalacjami wewnętrznymi: elektryczna, wody zimnej i ciepłej, wody użytkowej, kanalizacji sanitarnej, c.o., gazowej. Rozbiórka budynku gospodarczego, komunikacją wewnętrzną (dojścia, dojazdy, miejsca postojowe) oraz infrastrukturą techniczną (wewnętrzna linia zasilająca), demontaż kolidującego przyłącza wody, likwidacja studni kopanej, likwidacja przyłącza gazowego, likwidacja przyłącza kanalizacji sanitarnej na dz. nr [...] w m. [...], gmina [...]" oraz decyzją o pozwoleniu na użytkowanie; utrzymując w mocy decyzję zrid w zaskarżonym zakresie dochodzi do sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonują dwie sprzeczne decyzje dotyczące tej samej nieruchomości, z punktu widzenia zasad państwa prawa taka sytuacja jest niedopuszczalna; 8) art. 3 § 1 i art. 151 Ppsa przejawiające się tym, że sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie dostrzegł naruszenia przepisów prawa procesowego i nie zastosował określonych w ustawie środków kontroli legalności, i w konsekwencji oddalił skargę, mimo zaistnienia przesłanek do uchylenia decyzji. 5.3. Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wnoszą o: a) rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie; b) dopuszczenie dowodu z decyzji Starosty Powiatu Krakowskiego z 6 lutego 2016 nr AB.IV.l.129.2017 dot. inwestycji pn. "Rozbudowa, przebudowa i nadbudowa wraz ze zmiana sposobu użytkowania z budynku mieszkalnego jednorodzinnego na budynek biurowy z częścią ekspozycyjną i magazynową wraz z instalacjami wewnętrznymi: elektryczna, wody zimnej i ciepłej, wody użytkowej, kanalizacji sanitarnej, c.o., gazowej. Rozbiórka budynku gospodarczego, komunikacją wewnętrzną (dojścia, dojazdy, miejsca postojowe) oraz infrastrukturą techniczną (wewnętrzna linia zasilająca), demontaż kolidującego przyłącza wody, likwidacja studni kopanej, likwidacja przyłącza gazowego, likwidacja przyłącza kanalizacji sanitarnej na dz. nr [...] w m. [...], gmina [...]" wraz z dokumentacją projektową, na fakt ich wydania, daty wydania, nieruchomości objętej decyzją, kolizji decyzji zrid z treścią decyzji z 6.02.2016 r., wnosząc o zwrócenie się do Starosty Powiatu Krakowskiego o przekazanie tych akt, na okoliczność sprzeczności decyzji zrid z decyzją dającą skarżącym prawo zabudowy działki [...] w [...]; c) dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci załącznika graficznego do decyzji RDOŚ z 28 października 2016 r. na okoliczność jego treści i braku zaznaczenia tak dalekiej ingerencji w działkę skarżących na tym etapie procedowania postępowania zrid; d) wstrzymanie wykonania decyzji zrid w zakresie, w jakim roboty budowlane miałyby być wykonywane na działce nr [...] w [...]; e) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o: f) uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji oraz decyzji zrid w zakresie, w jakim decyzje te dotyczą nieruchomości skarżących nr [...] (przed podziałem) w [...]; g) zasądzenie na rzecz skarżących kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictw. 5.4. Zdaniem skarżących kasacyjnie WSA w Warszawie dopuścił się znacznego uproszczenia zaniechując głębszej analizy kwestii: 1) istnienia dwóch decyzji dotyczących jednej nieruchomości przewidujących odmienne zagospodarowanie działki [...]; wskazano, że specustawa drogowa nie zawiera podstawy do wzruszania wcześniej wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę dla terenów objętych zakresem inwestycji drogowej; 2) pozbawienia budynku położonego na działce [...] w [...] miejsc postojowych (w tym dla osoby niepełnosprawnej) i tym samym doprowadzenie do sytuacji niezgodności użytkowania tego obiektu z treścią § 18 ust. 1 rozp. MI 2002. 3) powinności potraktowania problemu likwidacji miejsc postojowych jako uzasadnionego interesu osoby trzeciej, o której mowa w art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej. 5.5. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 26 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżących kasacyjnie popierał skargę kasacyjną w całości wraz z zarzutami i wnioskami w niej zawartymi. Na pytanie Sądu wyjaśnił, że skarżący zrealizowali zamierzenie, na które uzyskali pozwolenie na budowę decyzją Starosty Krakowskiego z 6 lutego 2017 r. Na kolejne pytanie Sądu potwierdził, że zwracał się z wnioskiem o udostępnienie akt przez system ePUAP, a system wymusił podanie nr PESEL pełnomocnika i podanie adresu elektronicznego. Dalej pełnomocnik wyjaśnił, że samą skargę składano zarówno w wersji papierowej, jak i elektronicznej za pośrednictwem ePUAP. Wydruk skargi złożonej za pośrednictwem ePUAP złożył do akt sprawy. 5.6. Pełnomocnik organu naczelnego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego artykułu. 6.2. W rozpoznawanej sprawie jeden z zarzutów skargi kasacyjnej jest oparty właśnie na zarzucie nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa, zgodnie z którym nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W dotychczasowym orzecznictwie podkreśla się, że do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 lutego 2006 r. II GSK 378/05; z 13 października 2005 r. FSK 2356/04; z 27 października 2020 r. II OSK 1697/20; wyroki Sądu Najwyższego z: 10 maja 1974 r. II CR 155/74, OSP 1975/3/66; 13 marca 1998 r. I CKN 561/97, LEX nr 949016; 13 lutego 2004 r. IV CK 61/03, LEX nr 151638). Nieważność postępowania z przyczyny, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (wyrok NSA z 9 listopada 2021 r., III FSK 2822/21, LEX nr 3274223). Spełnienie przesłanki określonej art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa może nastąpić także wówczas, gdy strona zostanie zawiadomiona o terminie posiedzenia, ale na skutek innych zaniechań sądu pierwszej instancji strona nie będzie w stanie zająć stanowiska w sprawie (wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., III OSK 4864/21, LEX nr 3287566). Podobnie w literaturze wskazuje się, że art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa powinien być rozumiany szerzej i obejmować również sytuacje, kiedy strona jest pozbawiona możności obrony swych praw z przyczyn leżących w samym charakterze danego unormowania procesowego, ponieważ w przeciwnym wypadku strona może być pozbawiona należnej jej ochrony prawnej (J. P. Tarno, teza 23 komentarza do art. 183 Ppsa, [w]: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Lex 2011). 6.3. Prawo do obrony swych prawa jako strony postępowania sądowego, to przede wszystkim prawo do bycia wysłuchanym przez sąd. Strona postępowania powinna mieć możliwość przedstawienia swoich racji przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego sprawę, a swoje stanowisko może prezentować zarówno w pismach procesowych, jak też bezpośrednio przed sądem na rozprawie (zob. wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., III FSK 4134/21, LEX nr 3506864). Należy przy tym podkreślić, że rozpoznawanie spraw na rozprawie jest regułą postępowania sądowoadministracyjnego (art. 10 i art. 90 § 1 Ppsa). Rozprawa jest zasadniczą fazą postępowania sądowoadministracyjnego, podczas której strony – najpierw skarżący, a potem organ – zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Na rozprawie strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków (art. 106 § 1 Ppsa). Przywołane przepisy stanowią realizację konstytucyjnej zasady jawności postępowania sądowego (art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). 6.4. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących kasacyjnie skargę datowaną na 24 listopada 2023 r. na decyzję MRiT składał w tym samym dniu (27 listopada 2024 r.) zarówno w wersji papierowej, jak i elektronicznej za pośrednictwem portalu ePUAP, a następnie w dniu 20 marca 2024 r. złożył pismo do WSA w Warszawie za pośrednictwem ePUAP zawierające wniosek o dostęp do akt za pośrednictwem portalu PASSA, co też zostało potwierdzone na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Odpowiedź sądu wojewódzkiego na powyższy wniosek nastąpiła w dniu 4 kwietnia 2024 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII WSA w Warszawie z 25 marca 2024 r. (k. 85 akt sądowych). W dniu 19 kwietnia 2024 r. odbyła się pierwsza rozprawa w sprawie, na której pełnomocnik skarżących stawił się (dowód: k. 168). Przedmiotowa rozprawa została odroczona z uwagi na brak doręczenia zawiadomienia o rozprawie kilku innym stronom. Kolejny termin rozprawy miał być wyznaczony z urzędu. Pełnomocnik skarżących wnosił wówczas o niewyznaczanie terminu rozprawy w lipcu i sierpniu, a wyznaczenie jej w czerwcu. Termin rozprawy został wyznaczony jednak na 27 maja 2024 r., zawiadomienia do pełnomocnika skarżących zostało wysłane pocztą tradycyjną, której to przesyłki pełnomocnik skarżących nie otrzymał. Akta w portalu PASSA, do którego miał dostęp pełnomocnik skarżących, miały nie być aktualizowane, aż do czasu interwencji pełnomocnika skarżących w sierpniu 2024 r. i nie zawierały informacji o rozprawie, ani wyroku. WSA w Warszawie nie dokonał zawiadomienia pełnomocnika za pośrednictwem portalu ePUAP pomimo, że zgodnie z art. 74a § 1 pkt 1 Ppsa doręczenia pism przez sąd następuje w takim przypadku (tj. wniesienia choćby jednego pisma za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej) za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (portal ePUAP). Brak realizacji tych obowiązków powoduje, że zawiadomienie z 25 kwietnia 2024 r. o terminie rozprawy nie mogło wywołać skutków prawnych. W tej sytuacji skarżący, jako osoby najbardziej zainteresowane wynikiem sprawy nie zostali o rozprawie powiadomieni i nie mogli w niej wziąć udziału. 6.5. Przedstawione powyżej okoliczność świadczą, że skarżący kasacyjnie zostali pozbawieni prawa do obrony, co skutkuje nieważnością postępowania sądowego, a więc koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Prawo do udziału w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji na rozprawie jest bowiem kluczowe dla obrony interesów stron postępowania. 6.6. Ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej na tym etapie postępowania byłaby przedwczesna. Stwierdzenie pozbawienia strony możności obrony jej praw w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stwarza sytuację, w której sąd odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA: z 21 lutego 2006 r., II GSK 378/05, LEX nr 193342; z 11 lipca 2017 r., II OSK 2024/16, LEX nr 2322666; z 28 listopada 2017 r., II GSK 1109/16, LEX nr 2414320). Z uwagi na charakter rozstrzygnięcia (stwierdzoną nieważność postępowania) sąd pierwszej instancji w całości raz jeszcze przeprowadzi kontrolę zaskarżonej decyzji. 7.1. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Ppsa, orzekł jak w pkt 1. sentencji. 7.2. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 Ppsa.