II OSK 3579/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-06-23

Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Andrzej Jurkiewicz, Andrzej Wawrzyniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w przedmiocie legalizacji robót budowlanych może zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. z uwagi na toczące się postępowania cywilne dotyczące zniesienia współwłasności nieruchomości i zgody na rozporządzanie rzeczą wspólną, jeśli rozstrzygnięcie tych postępowań nie stanowi bezwzględnej przeszkody do wydania decyzji w sprawie administracyjnej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy nadzoru budowlanego błędnie zawiesiły postępowanie administracyjne. Sąd podkreślił, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a brak takiego rozstrzygnięcia stanowi bezwzględną przeszkodę do wydania decyzji. W niniejszej sprawie toczące się postępowania cywilne nie stanowiły takiej bezwzględnej przeszkody, a jedynie potencjalnie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, co nie uzasadnia zawieszenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budynku mieszkalnego, w którym wykonano roboty budowlane. Po decyzji PINB legalizującej roboty i utrzymaniu jej w mocy przez WINB, WSA uchylił decyzję WINB z uwagi na przedwczesne jej wydanie i nierozpatrzenie zarzutów skarżących. Następnie WINB zawiesił postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia postępowań cywilnych dotyczących zniesienia współwłasności i zgody na rozporządzanie rzeczą wspólną. Po wniosku o podjęcie postępowania, WINB odmówił jego podjęcia, co utrzymał w mocy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. WSA uchylił postanowienia organów obu instancji, uznając brak podstaw do zawieszenia postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną inwestorów od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. D. i R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 878/18 w sprawie ze skargi U. U. i P. U. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 878/18, po rozpoznaniu skargi U. U. i P. U. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], decyzją z dnia [...] marca 2015 r., znak [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) – dalej: "ustawa Prawo budowlane" orzekł, że nie zachodzi konieczność nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz, że wykonany zakres prac nie narusza obowiązujących przepisów, szczególnie w zakresie zgodności ich wykonania z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i warunkami techniczno- budowlanymi. Sprawa dotyczyła budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na terenie działek ewid. nr [...] przy ul. [...] w [...], którego inwestorami są T. D. i R. D. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli U. U. i P. U. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], [...] WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 588/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (na skutek skargi U. U. i P. U.), uchylił decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2015 r. Sąd uznał, że organ odwoławczy przedwcześnie wydał decyzję, nie zbadawszy wszelkich niezbędnych okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie. Sąd wskazał, że: "przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni przedstawioną ocenę prawną, przede wszystkim odniesie się do zarzutów skarżących dotyczących ograniczenia im czynnego udziału w oględzinach nieruchomości, a także wyjaśni czy istotnie skarżący złożyli opinię prywatną i odniesie się do niej jako do stanowiska strony, ewentualnie w przypadku wątpliwości zażąda uzupełniającej ekspertyzy lub inwentaryzacji od osób, które je wykonały albo przesłucha je na rozprawie. Ponadto organ zbada czy inwestorom aktualnie przysługuje prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane.". Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., znak [...], [...] WINB zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia odwołania U. U. i P. U. (od decyzji PINB w [...] z [...] marca 2015 r., znak: [...]), do czasu zakończenia postępowań sądowych dotyczących zniesienia współwłasności działek nr [...] przy ul. [...] w L., oraz o wydanie rozstrzygnięcia w zakresie zgody na rozporządzanie rzeczą wspólną w postaci ww. działek oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu. Pismem z dnia [...] października 2017 r. U. U. i P. U. wnieśli o podjęcie ww. zawieszonego postępowania odwoławczego. Jednocześnie wskazali, że Sąd Rejonowy [...] w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...] oddalił wniosek T. D. i R. D. (inwestorów) o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...], Lubuski WINB odmówił podjęcia zawieszonego postępowania odwoławczego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia U. U. i P. U. na ww. postanowienie [...] WINB – utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ wskazał, że art. 97 K.p.a. reguluje zawieszenie postępowania administracyjnego o charakterze obligatoryjnym. Wyjaśnił, że wystąpienie w toku postępowania jednej z okoliczności w nim wskazanych oznacza obowiązek zawieszenia postępowania przez organ administracji publicznej. Podniósł, że zagadnieniem wstępnym może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być przedmiotem odrębnego postępowania przed takim organem lub sądem (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), przy czym zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed organem właściwym lub w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne rozstrzygnięcie tej kwestii. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że musi istnieć zależność pomiędzy rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. W ocenie organu drugiej instancji tak rozumiany bezpośredni związek przyczynowy istnieje w związku z postępowaniem prowadzonym przed Sądem Rejonowym [...] w [...], w związku z wnioskami inwestora o zniesienie współwłasności - sygn. akt [...], oraz o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczą - sygn. akt [...]. Zdaniem GINB, od prawomocnego rezultatu tych postępowań zależy wynik postępowania prowadzonego przez [...] WINB w sprawie odwołania skarżących od decyzji PINB w [...] z dnia [...] marca 2015 r., z uwagi na istotne znaczenie zbadania prawa do dysponowania przedmiotowymi nieruchomościami na cele budowlane. Organ odwoławczy, powołując się na zgromadzony materiał dowodowy, zaznaczył, że oba ww. postępowania o sygn. akt [...] i [...], pozostają w toku. W konsekwencji, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za prawidłowe postanowienie [...] WINB z dnia [...] listopada 2017 r., w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania odwoławczego od decyzji PINB w [...] z [...] marca 2015 r. Skargę na postanowienie GINB z dnia [...] stycznia 2018 r. wnieśli U. U. i P. U. Zdaniem skarżących zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji jest nieprawidłowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za zasadną. Zaznaczył, że organ administracji publicznej przed zawieszeniem postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., obowiązany jest ustalić czy występuje związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a stwierdzonym zagadnieniem. W razie, gdy związek ten nie występuje, obowiązany jest przyjąć, że nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Sąd meriti podkreślił, że zawieszając postępowanie na podstawie ww. przepisu organ nie może kierować się przewidywaniami, co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 803/16 (LEX nr 2241989): "Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania". Sąd Wojewódzki uznał, że błędnie organy orzekające przyjęły, iż rozpoznanie odwołania od decyzji PINB w [...] z dnia [...] marca 2015 r., w przedmiocie stwierdzenia, że nie zachodzi konieczność nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz, że wykonany zakres prac nie narusza obowiązujących przepisów, nie jest możliwe z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego. Istnienia takiego zagadnienia organy administracji upatrywały w konieczności prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...] w [...], w związku z wnioskami inwestora o zniesienie współwłasności, sygn. akt [...], oraz o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczą, sygn. akt [...]. Zdaniem GINB, od prawomocnego rezultatu tych postępowań zależy wynik postępowania prowadzonego przez [...] WINB w sprawie odwołania skarżących od decyzji PINB w [...] z dnia [...] marca 2015 r., z uwagi na istotne znaczenie zbadania prawa do dysponowania przedmiotowymi nieruchomościami na cele budowlane. Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się Sąd pierwszej instancji. Zwrócił uwagę, że w wytycznych zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r., wskazano, iż [...] WINB ponownie rozpoznając odwołanie: "przede wszystkim odniesie się do zarzutów skarżących dotyczących ograniczenia im czynnego udziału w oględzinach nieruchomości, a także wyjaśni czy istotnie skarżący złożyli opinię prywatną i odniesienie się do niej jako do stanowiska strony, ewentualnie w przypadku wątpliwości zażąda uzupełniającej ekspertyzy lub inwentaryzacji od osób, które je wykonały albo przesłucha je na rozprawie. Ponadto organ zbada czy inwestorom aktualnie przysługuje prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane". Tym samym nie można stwierdzić, zdaniem Sądu meriti, aby w niniejszej sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania. Skoro bowiem organ otrzymał jasne zalecenia - zawarte w wyroku sądu administracyjnego - co do kierunku rozpoznania odwołania, (w tym ze wskazaniem kontroli aktualnego prawa inwestorów do nieruchomości na cele budowlane), tym samym zobowiązany jest zająć ostateczne stanowisko w stosownym akcie administracyjnym, w oparciu o ustalony stan faktyczny sprawy. W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli T. i R. D. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Sądu pierwszej instancji zarzucili: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 K.p.a., polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia na skutek przyjęcia, iż na etapie rozpatrywania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, ponownej ocenie podlega kwestia istnienia podstaw do zawieszenia postępowania oraz prawidłowość postanowienia o zawieszeniu postępowania, podczas gdy dokonywanie takiej oceny na tym etapie sprawy jest niedopuszczalne z uwagi na fakt, że postanowienie o zawieszeniu korzysta z atrybutu ostateczności i nie zostało nigdy zakwestionowane odpowiednim środkiem zaskarżenia; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2, art. 134 § 1 P.p.s.a i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 16 § 3 K.p.a.. poprzez poddanie kontroli legalności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. o zawieszeniu postępowania i uznanie tego postanowienia za naruszające prawo, mimo braku skargi na to postanowienie i mimo przysługującego mu atrybutu prawomocności, przy jednoczesnym niezastosowaniu wobec tego postanowienia środków przewidzianych ustawą, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji; 3) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia na skutek uznania, iż toczące się przed sądem cywilnym postępowania o zniesienie współwłasności oraz o dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną nie stanowią zagadnienia wstępnego w postępowaniu naprawczym z zakresu prawa budowlanego; 4) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 153 i art. 170 P.p.s.a., poprzez zignorowanie oceny prawnej i wytycznych co do dalszego sposobu postępowania, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 588/15, a w których sąd ten w sposób jednoznaczny wskazał na możliwość nabycia przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością poprzez roszczenie cywilnoprawne nawet jeśli dotychczas prawem tym nie dysponowali i na konieczność dokonania stosownych ustaleń w tym zakresie przez organy orzekające w sprawie, a w konsekwencji do sformułowania w zaskarżonym wyroku oceny prawnej i wytycznych co do dalszego sposobu postępowania, sprzecznych z wiążącym wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie na podstawie art. 188 P.p.s.a. zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i oddalenie skargi jako bezzasadnej, ewentualnie uchylenie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania; rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie na rzecz skarżących kasacyjnie od strony przeciwnej — U. i P. U. solidarnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazane wyżej zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw. W niniejszej sprawie ziściły się za to warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, bowiem pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie zrzekł się w jej imieniu rozprawy, a strona przeciwna w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 P.p.s.a.). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny zaistnienia, w toku prowadzonego, w oparciu o art. 51 ustawy Prawo budowlane, postępowania w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, przesłanki do jego zawieszenia wyrażonej w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Postępowanie administracyjne ulega zawieszeniu, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim jego rozstrzygnięciem. Ocena tego zagadnienia, gdyby samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Do zagadnienia wstępnego można klasyfikować tylko takie, których rozstrzygnięcie należy do kompetencji innego organu administracji publicznej lub sądu powszechnego. Z uwagi na to, że zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą jego bieg i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, nie należy przy interpretacji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stosować wykładni rozszerzającej (zob. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 377-378, nb 8). Innymi słowy, zagadnienie wstępne jest kwestią materialnoprawną pojawiającą się w toku sprawy administracyjnej, która uniemożliwia - bez uprzedniego jej rozstrzygnięcia - załatwienie istoty sprawy administracyjnej (wyroki NSA: z dnia 7 października 2010 r., sygn. II OSK 1543/09, LEX nr 746624 oraz z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. II GSK 1028/09, LEX nr 746031). W świetle powyższego należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że organy nadzoru budowlanego obu instancji błędnie postrzegają, jako zagadnienie wstępne, postępowania sądowe dotyczące zniesienia współwłasności działek nr [...] przy ul. [...] w L., oraz o wydanie rozstrzygnięcia w zakresie zgody na rozporządzanie rzeczą wspólną w postaci ww. działek oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu. Analizując związek prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego z toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniem o zniesienie współwłasności nieruchomości i wydanie zgody na rozporządzanie rzeczą wspólną, nie sposób uznać, aby rozstrzygnięcie ww. spraw cywilnych miało determinować rozpatrzenie i wydanie decyzji w niniejszym postępowaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zniesienie współwłasności nie jest sporem o własność, a stosowne orzeczenie sądu powszechnego w takiej sprawie ma charakter konstytutywny tj. kształtuje stosunki własnościowe na nowo i na przyszłość, ale między współwłaścicielami. Ci ostatni zaś są obecnie znani i uczestniczą w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ma zatem żadnych przeszkód tamujących to postępowanie, zaś ewentualna zmiana w zakresie struktury własnościowej obejmować będzie zmianę udziałów, nie będzie zaś dotyczyć zmiany podmiotowej. Ta ocena stanowi konsekwencję tego, iż sąd administracyjny ocenia stan faktyczny oraz prawny na dzień wydania zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Konsekwentnie należy zatem przyjąć, że wytoczenie w toku postępowania administracyjnego sprawy cywilnej, nie zawsze będzie przeszkodą tamującą bieg postępowania legalizacyjnego. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem aktu administracyjnego wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania rozstrzygnięcia w prowadzonej przez organ sprawie. W razie, gdy związek ten nie występuje lub jest jedynie hipotetyczny, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Podobnie, jeżeli chodzi o rozpoznanie sprawy przez organy administracji publicznej, które również biorą pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania aktu. Zatem przyjąć należy, że nie ma żadnych powodów, aby zwlekać z zakończeniem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie do czasu rozstrzygnięcia sporu o własność. Rację zatem należy przyznać Sądowi pierwszej instancji, że ewentualne rozstrzygnięcie sprawy o zniesienie współwłasności może jedynie potencjalnie wpłynąć na rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej. Nie można oczywiście wykluczyć, że zapadłe przed sądem powszechnym rozstrzygnięcie sprawy o zniesienie współwłasności nie pozostanie bez wpływu na przedmiot postępowania w postępowaniu toczącym się w oparciu o art. 51 ustawy Prawo budowlane. Rozstrzygnięcie takie może stać się podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego, co nie wpływa jednak na ocenę, iż podstawy zawieszenia postępowania administracyjnego wyrażone w art. 97 § 1 K.p.a. należy interpretować ścieśniająco, zaś samo pojęcie zagadnienia wstępnego immanentnie związane jest z uzależnieniem w sposób realny a nie hipotetyczny rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od rozstrzygnięcia tego zagadnienia. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. okazał się nieuzasadniony. Niezasadne są również zarzuty dotyczące postanowienia [...] WINB z dnia [...] października 2016 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie ponownego rozpatrzenia odwołania U. U. i P. U. (od decyzji PINB w [...] z [...] marca 2015 r.), do czasu zakończenia postępowań sądowych dotyczących zniesienia współwłasności działek nr [...] przy ul. [...] w [...], oraz o wydanie rozstrzygnięcia w zakresie zgody na rozporządzanie rzeczą wspólną w postaci ww. działek oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu. Postanowienie to, na skutek uchylenia przez Sąd pierwszej instancji postanowień organów obydwu instancji w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, nadal pozostaje w mocy. Konsekwencją orzeczenia Sądu pierwszej instancji będzie bowiem otwarcie drogi do ponownego rozpoznania pisma U. U. i P. U. z dnia [...] października 2017 r. o podjęcie ww. zawieszonego postępowania odwoławczego, z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji lub też do podjęcia zawieszonego postępowania z urzędu, zgodnie z art. 97 § 2 K.p.a. Podkreślić należy, że w sprawie brak było jakichkolwiek przeszkód do merytorycznego rozpoznania odwołania U. U. i P. U. od decyzji PINB w [...] z [...] marca 2015 r. Skutkuje to z kolei brakiem podstaw do zawieszenia prowadzonego w tym zakresie postępowania i oczekiwania - jak określiły to organy - na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez sądy powszechne. Z podanych względów rację ma Sąd pierwszej instancji, że organy nadzoru budowlanego wadliwie zastosowały, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, normę art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem organ administracji publicznej ma obowiązek podjąć zawieszone postępowanie, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania (art. 97 § 2 K.p.a.), to tym bardziej ma taki obowiązek, gdy w rzeczywistości nie było powodów jego zawieszenia. W sprawie będącej przedmiotem kontroli, jak wykazano wyżej, nie występowało zagadnienie wstępne powodujące konieczność zawieszenia postępowania. Tym samym nie było też podstaw do odmowy podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego, o co wystąpili z wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. U. U. i P. U. Nie mógł również podlegać uwzględnieniu zarzut zignorowanie oceny prawnej i wytycznych co do dalszego sposobu postępowania, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 588/15. Autorzy skargi kasacyjnej nie dostrzegli bowiem okoliczności, że ww. wyrok dotyczył merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej orzeczenia o braku konieczności nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, natomiast postepowanie niniejsze toczy się w zakresie sprawy wpadkowej dotyczącej odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Tym samym wytyczne zawarte w wyroku dotyczącym rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy nie mogą mieć zastosowania w kwestii dotyczącej postępowania wpadkowego o charakterze procesowym. Mając na względzie powyższe skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić na zasadzie art. 184 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło