II OSK 569/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia del WSA Mirosława Pindelska sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1586/11 w sprawie ze skargi W.J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W.J. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1586/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Komendant Wojewódzki Policji w L. odmówił W.J. wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celów łowieckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że przeciwko stronie toczy się przed Sądem Okręgowym w K. – Wdział XVI Karny postępowanie karne o czyn z art. 286 § 1 Kodeksu karnego i art. 273 Kodeksu karnego przy zastosowaniu art. 11 § 2 w zw. z art. 12 Kodeksu karnego, tj. o to, że w okresie od dnia [...] listopada 2000 r. do dnia [...] lutego 2001 r. w W., jako prezes zarządu [...] Sp. z o.o., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przyjął i wprowadził do ksiąg podatkowych Spółki fikcyjne faktury stwierdzające rzekome wykonanie opisanych w nich usług, czym wprowadził w błąd pracowników Urzędu Skarbowego w W. co do faktu wykonania tych usług i doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Skarbu Państwa w postaci zaniechania pobrania wskazanego naliczonego podatku od towarów i usług, obniżając podatek należny od Spółki oraz o czyn z art. 585 § 1 Kodeksu spółek handlowych przy zastosowaniu art. 12 Kodeksu karnego, tj. o to, że w tym samym okresie i miejscu, jako prezes zarządu powyżej określonej Spółki będąc zobowiązany na podstawie ustawy do zajmowania się jej sprawami, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, poprzez przyjęcie i zaksięgowanie w dokumentacji Spółki faktur poświadczających nieprawdę co do rzekomego wykonania opisanych w nich usług przez inny podmiot, spowodował powstanie po stronie Spółki nienależnego zobowiązania i wyrządził jej szkodę majątkową. Podniesiono także, że powyższe czyny należą do kategorii przestępstw przeciwko mieniu, a więc przestępstw, które zostały wprost wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). W tej sytuacji organ uznał, że W.J. należy do osób co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Na skutek wniesionego przez stronę odwołania Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wyczerpująco odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, odmawiając im trafności. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prowadząc postępowanie administracyjne przestrzegał jego zasad i w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zinterpretował art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Na powyższą decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W.J. Zakwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 138 § 1 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga winna zostać oddalona, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o jego prawną ocenę w świetle zastosowanych przepisów prawa. Wyjaśnione zostały przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Nadto Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż już w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o wydanie przedmiotowego pozwolenia, tj. w dniu [...] września 2010 r. Prokuratura Okręgowa w K. zakończyła aktem oskarżenia prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne. W ocenie Sądu sam fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o przestępstwo przeciwko mieniu ma decydujące znaczenie przy ocenie zgodności z prawem decyzji organów Policji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń. Dalej Sąd przytoczył przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i wskazał, że sformułowanie w nim zawarte, a odnoszące się do faktu skazania osób prawomocnym orzeczeniem sądu "za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw" ma charakter kwalifikowany. Oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest niejako w sposób bezwarunkowy nią związany, jako negatywną przesłanką dla odmowy udzielenia pozwolenia na broń i zarazem pozytywną dla wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. Użycie w przytoczonym przepisie wyrażenia "w szczególności" poprzedzającego wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu wskazuje bowiem, że odnośnie tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął o istnieniu po ich stronie obawy sprzecznego z prawem użycia broni. Co do tych osób organ nie musi więc przeprowadzać oceny czy obawa ta rzeczywiście istnieje, gdyż ustawodawca uczynił to w przepisie ustawy, łącząc skazanie lub podejrzenie popełnienia tych kategorii przestępstw z tą obawą. Wystarczy zatem w takiej sytuacji ustalenie faktu skazania lub prowadzenia postępowania o te przestępstwa, żeby cofnąć pozwolenie na broń (odpowiednio - odmówić wydania pozwolenia) osobie skazanej za ich popełnienie lub podejrzanej, gdyż są to dla organu okoliczności wiążące w sensie negatywnej przesłanki wydania pozwolenia oraz pozytywnej dla jego cofnięcia. Zatem zaliczenie skarżącego, wobec którego toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 i art. 273 Kodeksu karnego do kręgu osób, o których mowa w tym przepisie, w ocenie Sądu, nie nasuwa zastrzeżeń. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi Sąd uznał, że organ Policji miał podstawę do odmówienia skarżącemu wydania pozwolenia na broń bez badania okoliczności popełnienia zarzucanych mu w postępowaniu karnym czynów zabronionych, tym bardziej, że do dokonywania ustaleń w tym względzie nie był upoważniony, albowiem leżało to w gestii organów ścigania i prokuratury, a po wniesieniu aktu oskarżenia - sądu powszechnego. W sprawie administracyjnej liczył się wyłącznie sam fakt toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego o popełnienie zarzucanego mu przestępstwa. Zdaniem Sądu organy nie naruszyły zasad postępowania określonych w art. 6-8 K.p.a., jak również art. 77 § 1, 107 § 1 i art. 138 § 1 K.p.a. Nie jest również trafny zarzut naruszenia przez organ art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Organ prawidłowo bowiem zastosował ten przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 marca 2011 r. Obowiązek ten wynikał z art. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji (Dz. U. Nr 38, poz. 195). Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł W.J. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie skargi będącej przedmiotem zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w L., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jednocześnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 marca 2011 r. W motywach kasacji wskazano, że z brzmienia przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie wynika, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, że organ Policji powinien odmówić wydania pozwolenia na broń palną ze względu na sam fakt wszczęcia postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, bez powoływania dodatkowego uzasadnienia. Na poparcie powyższego wskazano na wyrok NSA z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 318/09. Dalej podniesiono, że przyjmując za podstawowe konstytucyjne zasady domniemania niewinności i proporcjonalności, należy uznać, że zaskarżony wyrok oddalający skargę na decyzję organu Policji o odmowie wydania pozwolenia na broń palną wydany został z naruszeniem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. O ile bowiem wydanie decyzji o odmowie wydania skarżącemu pozwolenia na broń pozostawałoby uzasadnione w przypadku wykazania przez organy Policji istnienia uzasadnionej obawy, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, to jednak sam fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego nie dowodzi automatycznie istnienia takiej obawy, a odmowy wydania pozwolenia na broń palną sam przez siebie nie uzasadnia. Zaskarżony wyrok akcentuje przy tym, że postępowanie organów Policji i będące jego wynikiem decyzje wydane zostały rzeczywiście tylko w oparciu o fakt, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne, bez odpowiedniego postępowania ustalającego. W ocenie autora skargi kasacyjnej sam fakt oskarżenia strony o popełnienie przestępstwa nie jest równoznaczny z istnieniem uzasadnionej obawy, o której mowa w przedmiotowym przepisie, co czyni poczynioną w zaskarżonym wyroku wykładnię tego przepisu za błędną, a rozstrzygnięcie nieuzasadnionym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie jako nieposiadającej usprawiedliwionych podstaw oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W związku z tym, że w niniejszej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania, enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu, nie zaistniała należało rozpoznać przedmiotowy środek odwoławczy w granicach podniesionych w jego treści zarzutów. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie podniósł jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego, a to przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195 ze zm.) wskazując, że w sprawie nie można przyjąć niemal automatycznie, co akcentuje zaskarżony wyrok, że organy Policji winny odmówić wydania pozwolenia na broń palną ze względu na sam fakt wszczęcia postępowania karnego o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, bez powoływania dodatkowego uzasadnienia. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. Nr 52 z 2004 r., poz. 525 ze zm.) pozwolenia na broń nie wydaje się osobom co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw Zatem, z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że owa uzasadniona obawa o której mowa w tym przepisie zachodzi zawsze w stosunku do osób, które zostały skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Taka uzasadniona obawa może zachodzić także w stosunku do innych osób, które wprawdzie nie zostały skazane za popełnienie czynów należących do ww. kategorii przestępstw, bądź przeciwko nim nie toczy się o te czyny postępowanie karne, ale co do których organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie tej obawy. Jednakże co do tych innych osób organ musi szczegółowo przeanalizować i uzasadnić istnienie przedmiotowej obawy. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, przed Sądem Okręgowym w K. przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne pod sygn. akt [...] o czyn z art. 286 § 1 Kodeksu karnego (przestępstwo przeciwko mieniu) i art. 273 Kodeksu Karnego (przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów) przy zastosowaniu art. 11 § 2 w zw. z art. 12 Kodeksu karnego oraz o czyn z art. 585 § 1 Kodeksu spółek handlowych przy zastosowaniu art. 12 Kodeksu karnego. Zatem niewątpliwie skarżący kasacyjnie jest oskarżony o popełnienie m. in. czynu przeciwko mieniu. W tej sytuacji podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że okoliczność ta, stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jest wystarczająca do odmowy wydania skarżącemu pozwolenia na broń. Prawo do posiadania broni z uwagi na ważny interes publiczny jest prawem ściśle reglamentowanym. Nie jest to prawo zagwarantowane każdemu, kto o to wnosi. Broń posiadać mogą tylko osoby legitymujące się stosownymi pozwoleniami, a warunki uzyskania pozwolenia i posiadania broni winny być badane w sposób restrykcyjny pod kątem zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa (porównaj: wyrok NSA z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 364/11, LEX nr 1219142). Zatem, mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że odmawiając wydania pozwolenia na broń z powodu tego, że przeciwko stronie toczy się – tak jak w niniejszej sprawie – postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, organy nie naruszają konstytucyjnych zasad domniemania niewinności i proporcjonalności. Zasada domniemania niewinności wyrażona w art. 42 ust. 3 Konstytucji rozumiana jako wyłączająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez prawomocnego wyroku sądu karnego, nie została w niniejszej sprawie naruszona. Bowiem ani Sąd I instancji, ani organy Policji nie przesądzili kwestii winy skarżącego, a jedynie wskazali na fakt toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego wiążąc z tym faktem określone konsekwencje. Zauważyć bowiem należy, że w sprawach dotyczących ubiegania się o wydanie pozwolenia na broń nie chodzi o sam fakt toczenia się postępowania karnego, ale o to, że w związku z toczącym się przeciwko danej stronie tego typu postępowaniem budzi się wątpliwość, czy strona ta daje rękojmię, że będzie prawidłowo obchodziła się z bronią. Jak bowiem wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawo do posiadania broni jest wyrazem zaufania państwa do osób, które takie prawo otrzymują. Zatem osoby te muszą prowadzić taki tryb życia, aby swoim postępowaniem nie wzbudzać wątpliwości i obaw związanych z faktem posiadania broni (porównaj: wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2039/10, niepubl. i wskazane tam orzecznictwo). Przyjęcie takiego sposobu rozumowania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest wymierzone przeciwko skarżącemu, ale ma na celu przede wszystkim szeroko pojętą ochronę obywateli i zapobieganie różnego rodzaju nadużyciom związanym z używaniem broni, do ochrony zdrowia, życia czy mienia włącznie. W niniejszej sprawie nie mogła zostać także naruszona konstytucyjna zasada proporcjonalności wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji, albowiem po pierwsze posiadanie broni nie należy do kategorii konstytucyjnych wolności i praw, a po wtóre o naruszeniu tej zasady można ewentualnie mówić w odniesieniu do pozwolenia na broń wówczas, gdy mamy do czynienia z kwestią odebrania już przyznanego prawa. A o tej ostatniej okoliczności była mowa w przytoczonych w treści skargi kasacyjnej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w tej konkretnej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Dlatego, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. Ponadto jedynie informacyjnie zauważyć należy, że w związku z informacją adw. J.S. o "wygaśnięciu pełnomocnictwa udzielonego przez powoda", które dotarło do Naczelnego Sądu Administracyjnego dzień przed terminem rozprawy (bo w dniu 22 kwietnia 2013 r.), stwierdzić należy, że brak było podstaw do odroczenia rozprawy, stąd też przeprowadzono rozprawę i wydano wyrok. Stosownie bowiem do treści art. 42 § 1 P.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do Sądu od dnia zawiadomienia go. Wobec tego dopóki zawiadomienie takie nie zostanie złożone, dotychczasowy pełnomocnik jest upoważniony do wszelkich czynności w granicach pełnomocnictwa ze skutkiem dla mocodawcy, bez względu na to, czy pełnomocnictwo w stosunku wewnętrznym między pełnomocnikiem, a mocodawcą już wygasło. Poza tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w takiej sytuacji jaka zaistniała w tej sprawie pełnomocnik skarżącego zobligowany był do działania za stronę jeszcze przez dwa tygodnie od daty powiadomienia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa (art. 42 § 2 P.p.s.a.).