II OSK 740/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-04-27
Skład orzekający: Anna Łuczaj, Marek Stojanowski, Janina Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawomocne skazanie za przestępstwo gospodarcze, które spowodowało szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, uzasadnia obligatoryjne cofnięcie pozwolenia na broń, nawet jeśli nie jest to przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu w ścisłym tego słowa znaczeniu?Ratio decidendi
Prawomocne skazanie za przestępstwo gospodarcze, które spowodowało szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, może stanowić podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń, jeśli organ administracji wykaże, że istnieją uzasadnione obawy, iż posiadacz broni może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zwrot "w szczególności" w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni nie ogranicza katalogu przestępstw, a ocena cech osobowych posiadacza broni powinna uwzględniać całokształt okoliczności, w tym popełnione czyny i dotychczasowe postępowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową K. K. przez Komendanta Głównego Policji. Powodem było prawomocne skazanie za przestępstwo gospodarcze polegające na działaniu na szkodę spółki i wyrządzeniu szkody majątkowej w wielkich rozmiarach. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że przestępstwo to nie należy do kategorii przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, a organ nie ocenił wyczerpująco cech osobowych skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalając skargę, uznając, że przestępstwo gospodarcze może uzasadniać cofnięcie pozwolenia, jeśli organ wykaże uzasadnioną obawę użycia broni wbrew porządkowi publicznemu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, zasądza od K. K. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 460 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. NSA Janina Kosowska ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1572/09 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od K. K. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1572/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r., Nr [...], oraz zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Opisując stan faktyczny niniejszej sprawy, Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżoną decyzją, Komendant Główny Policji, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r., cofającą skarżącemu pozwolenie na broń palną bojową. W uzasadnieniu, organ odwoławczy podniósł, iż skarżący został prawomocnie skazany za przestępstwo polegające na działaniu na szkodę spółki, przyczyniając się tym do wyrządzenia szkody majątkowej w wielkich rozmiarach. W ocenie organu, takie przestępstwo wykazuje cechy wspólne wobec przestępstwa przeciwko mieniu, dlatego też w warunkach niniejszej sprawy można wnioskować o skutku obligatoryjnym w postaci cofnięcia pozwolenia na broń, opisanym w art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą o broni. Organ dodał, że popełnienie przedmiotowego czynu i to w celu osiągnięcia korzyści majątkowej świadczy o lekceważącym stosunku skarżącego do norm prawnych. To zaś rodzi obawę, iż może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. O lekceważącym stosunku do prawa świadczy też fakt popełnienia przez skarżącego dwóch wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu ruchu drogowego.
W skardze na decyzję organu odwoławczego, skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając organom administracji naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni przez dowolną i błędną wykładnię tego przepisu oraz art. 77 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kpa, przez jednostronne rozpatrzenie materiału dowodowego i niewzięcie pod uwagę oceny jego właściwości osobistych i dotychczasowego życia, jak również powołanie się na wykroczenia, które uległy zatarciu. W uzasadnieniu podniósł, iż przestępstwo za które został skazany nie należy do kategorii przestępstw przeciwko mieniu. Brak jest więc podstaw do obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń. Wskazał ponadto, iż organ nie wziął pod uwagę jego postępowania, polegającego m.in. na pracy od 1997 r. jako wolontariusz w szpitalnym oddziale ratunkowym wojskowego instytutu medycznego, uczestnictwa w turniejach sportowych organizowanych na rzecz Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Organ nie wziął też pod uwagę tego, iż uzyskał pozytywną opinię od spółki, na której szkodę działał i za co został skazany, a w której wciąż jest zatrudniony. Powyższe, zdaniem skarżącego, świadczy o posiadanych przez niego cechach charakteru, które dają rękojmię, iż będzie odpowiedzialnym posiadaczem broni.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając skargę za zasadną, uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie podniósł, iż w warunkach niniejszej sprawy istotne jest ustalenie, czy po stronie organu administracji istniały przesłanki ku temu, aby uznać, że skarżący nie daje rękojmi wykorzystywania posiadanej broni zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Mając na uwadze brzmienie przytoczonego przepisu wskazał, iż w pierwszej kolejności zbadać należy, czy przestępstwo za popełnienie którego skarżący został skazany, należy do wskazanego w tym przepisie katalogu. Gdyby bowiem taka okoliczność miała miejsce, spełniona byłaby przesłanka do obligatoryjnego pozbawienia go prawa do posiadania broni. Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, Sąd stwierdził jednak, iż przestępstwo popełnione przez skarżącego nie należy do kategorii przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Podkreślił, iż fakt, że przestępstwo to jest zbliżone do kategorii przestępstw przeciwko mieniu nie powoduje, wbrew stanowisku organu, konieczności obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń. Ustawodawca określił bowiem w ścisły sposób katalog przestępstw, których popełnienie powoduje swoisty automatyzm w przyjęciu, iż strona nie spełnia kryteriów umożliwiających jej posiadanie broni. Stąd, w razie popełnienia innego rodzaju przestępstw niż określone w omawianym przepisie, po stronie organu istnieje obowiązek wykazania, iż po stronie posiadacza broni istnieje uzasadniona obawa, iż użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Co zaś się tyczy tej okoliczności, to w ocenie Sądu organ nie dokonał dokładnego i całościowego rozważenia okoliczności, świadczących o cechach charakteru posiadanych przez skarżącego. Ograniczył się bowiem do przytoczenia okoliczności, które świadczyć miały o lekceważącym stosunku skarżącego do przepisów prawa, tj. faktu popełnienia przestępstwa, za które został skazany, oraz faktu dopuszczenia się wykroczeń w ruchu drogowym. Organ nie ocenił natomiast podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z wykonywaną przez niego pracą wolontariusza, czy działaniami mającymi na celu gromadzenie funduszy na cel społeczny. Te zaś okoliczności, są również pomocne w ustaleniu cech charakterologicznych skarżącego. Osoba działająca charytatywnie, z pobudek prospołecznych daje bowiem świadectwo temu, iż rozróżnia pojęcia dobra i zła. Taka działalność świadczy też o tym, iż dobro społeczne jest bliskie takiej osobie. To zaś sprawia, że maleje prawdopodobieństwo, iż osoba taka użyje broni w celu sprzecznym z interesem społecznym.
Sąd I instancji dodał, iż istotną okolicznością jest także wydanie skarżącemu przez zakład pracy pozytywnej opinii, gdyż przestępstwo, za które został skazany, dotyczyło właśnie działania na szkodę tego zakładu. Skoro jednak kierownictwo tego zakładu pracy, pomimo faktu skazania, nie utraciło zaufania do skarżącego, a nadto ocenia go w sposób pozytywny, to jest to także przesłanka przemawiająca na jego korzyść. Świadczy bowiem o tym, że osoby, które dobrze znają skarżącego, gdyż współpracują z nim wiele godzin dziennie, nie przejawiają obawy, iż dopuści się on ponownie popełnienia przestępstwa. To zaś stanowi przesłankę wskazującą na to, iż skarżący daje rękojmię właściwego, tj. zgodnego z prawem i dobrem społecznym, korzystania z wyjątkowego uprawnienia jakim jest posiadanie broni.
W świetle powyższych rozważań, Sąd I instancji uznał, że organy administracji nie rozpoznały w sposób wyczerpujący istoty niniejszej sprawy. Nie oceniły bowiem wszystkich przesłanek świadczących o cechach charakteru skarżącego i tym samym przedwcześnie wyciągnęły wniosek, iż istnieje uzasadniona obawa, że użyje on broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył organ odwoławczy. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W oparciu o treść skargi kasacyjnej przyjąć należy, iż oparta ona została na podstawie z art. 174 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, a mianowicie naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni przez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuwzględnieniu przez Sąd, że organ, mając na uwadze rodzaj, okoliczności, a także skutki popełnionego przez posiadacza broni czynu, może cofnąć pozwolenie na broń także w sytuacji, gdy popełnił on inne przestępstwo niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, a ponadto przez ich niewłaściwe zastosowanie (w istocie niezastosowanie) w wyniku nietrafnego przyjęcia, że organ dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa.
W uzasadnieniu podstawy kasacyjnej organ odwoławczy wskazał, iż wprawdzie przestępstwo, za które skazany został skarżący nie zostało przez ustawodawcę wymienione wprost w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, jednakże w myśl tego przepisu okolicznością decydującą o cofnięciu pozwolenia na broń jest wystąpienie obawy co do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wskazany w tym przepisie katalog przestępstw uzasadniających tę obawę nie jest natomiast zamknięty, co oznacza, że oprócz przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, które z woli ustawodawcy wprost świadczą o jej istnieniu, także inne okoliczności mogą ją uzasadniać, w tym skazanie lub podejrzenie, czy też oskarżenie o popełnienie innych rodzajów przestępstw lub negatywne cechy charakteru osoby posiadającej pozwolenie na broń. Organ odwoławczy zauważył tym samym, iż art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni nie stwarza dla organów Policji przeszkody dla dokonania oceny, że dopuszczenie się przez posiadacza broni innego przestępstwa niż z kategorii/grup przestępstw expressis verbis wymienionych w tym przepisie, może uzasadniać obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. O tej możliwości przesądza bowiem zastosowanie w przepisie sformułowania "w szczególności", które umożliwia rozszerzenie wyszczególnionych w nim kategorii/grup przestępstw, uzasadniających cofnięcie pozwolenia, na inne przestępstwa, których popełnienie, potwierdzone wyrokiem skazującym lub toczącym się postępowaniem karnym, omawianą obawę uzasadniają.
Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, iż prawo do posiadania broni nie jest jedną ze swobód obywatelskich gwarantowanych Konstytucją i Europejską Konwencją Praw Człowieka. Uprawnienie to jest wyjątkowe, a jego przyznanie jest ściśle reglamentowane i obwarowane spełnieniem szeregu warunków. Taki stan rzeczy podyktowany jest oczywistą okolicznością, iż z każdym posiadaniem broni wiążą się zagrożenia jej niewłaściwego użycia, a spełnienie warunków ustawowych ma te zagrożenia minimalizować. Z tych względów, chroniąc interes społeczny, ustawodawca dopuścił możliwość cofania broni osobom, co do których zapadł prawomocny wyrok skazujący. Osoby, które utraciły przymiot całkowitej nieskazitelności, gdyż zostały prawomocnie skazane nie powinny dysponować bronią, gdyż w tej sytuacji interes publiczny ma bezwzględny priorytet przed interesem posiadaczy broni.
Mając na uwadze powyższe, stwierdził, iż prawomocne skazanie zwłaszcza za przestępstwo, którego dopuścił się skarżący, skutkiem, którego było wyrządzenie szkody majątkowej, stwarza co do tej osoby wątpliwość, co do jej dotychczasowej nieskazitelności. Czyn ten nie jest wprawdzie stypizowany jako przestępstwo przeciwko mieniu, jednakże ma istotne znaczenie dla sfery stosunków społecznych i gospodarczych, które skarżący zlekceważył. Przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu jest ponadto bliskie przestępstwu przeciwko mieniu, szczególnie gdy wiąże się z wyrządzeniem szkody majątkowej w wielkich rozmiarach. W ocenie organu, pozwolenie na broń powinna posiadać co do zasady osoba o nieposzlakowanej opinii, co przejawia się przede wszystkim w przestrzeganiu prawa. W konsekwencji, na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mogły wpłynąć pozytywne opinie o skarżącym. Organ zauważył jednocześnie, iż organy Policji nie zostały zobowiązane przepisami ustawy o broni do udowodnienia, iż faktycznie posiadacz pozwolenia na broń posłużył się lub użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wystarczające jest bowiem samo domniemanie takiego zachowania, którego podstawą może być fakt skazania lub podejrzenia (oskarżenia) o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych, a zatem wykluczającego możliwość posiadania broni nawet, gdy jest ono jednorazowe, a inne zebrane w postępowaniu dowody korzystnie o takiej osobie świadczą. Organy Policji przyjęły więc, iż do przesłanek nie pozwalających przyznać prawa do broni, a poprzez dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 uba – nakazujących je cofnąć, należy zaliczyć, m.in. przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu. W niniejszej sprawie, skarżący popełnił czyny przeciwko obrotowi gospodarczemu, które bezpośrednio godziły w mienie. Niewątpliwie zatem, należy go zaliczyć do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni. Organ odwoławczy dodał, iż w ocenie tej utwierdza organy Policji fakt, że skarżący w przeszłości naruszył już porządek prawny, popełniając w 2006 r. dwa wykroczenia w ruchu drogowym, za co ukarano go mandatem karnym. Wprawdzie, zgodnie z dyspozycją art. 46 § 1 kw, ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary, jednak mając na względzie orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy stwierdził, że zatarcie skazania (i odpowiednio uznanie ukarania za wykroczenie za niebyłe) nie stanowi przeszkody do ustalenia w trybie art. 75 kpa, że osoba posiadająca pozwolenie na broń (lub ubiegająca się o takie uprawnienie) popełniła czyny, które same w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzą obawę, że użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zatarcie skazania (lub uznanie ukarania za wykroczenie za niebyłe) pozwala wprawdzie daną osobę uznać za niekaraną, jednakże przy ocenie osobowości posiadacza broni (lub osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń) ważny jest nie tyle fakt skazania/ukarania bądź niekarania, ale dotychczasowe życie i sposób postępowania tej osoby.
W świetle powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że nie jest trafne twierdzenie Sądu I instancji w przedmiocie naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa. W toku postępowania organy Policji, stojąc na straży praworządności, podjęły bowiem wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w decyzji oraz uzasadnieniu tej decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Przy czym, z uwagi na reglamentacyjny charakter prawa do posiadania broni oraz z uwagi na to, iż broń jest szczególnie niebezpiecznym narzędziem, interes obywatela musi ustąpić interesowi społecznemu, bowiem broń powinny posiadać osoby, co których nie zachodzą żadne wątpliwości w zakresie przestrzegania zasad porządku publicznego i bezpieczeństwa. W warunkach niniejszej sprawy, skarżący nie daje natomiast rękojmi, że nie użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 ppsa, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
W niniejszej sprawie, podstawę, na której oparta została skarga kasacyjna uznać należy za usprawiedliwioną, aczkolwiek nie wszystkie z podniesionych w jej ramach zarzuty zasługują na uwzględnienie, t.j zarzut przywołania w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji art. 7, art.77 § 1 kpa.
Uznanie natomiast podstawy kasacyjnej za usprawiedliwioną uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze. Względy ekonomii procesowej przemawiają jednocześnie za skorzystaniem w warunkach niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny z uprawnienia, o którym stanowi art. 188 ppsa.
W pierwszej kolejności, odnieść należy się do podstawy kasacyjnej opartej na zarzucie błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni. Wskazać należy, iż w świetle tych przepisów, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Mając na uwadze treść przytoczonych przepisów, stwierdzić należy, iż obowiązkiem organu Policji jest cofnięcie pozwolenia na broń w każdej sytuacji, gdy osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Obawa taka istnieje z woli ustawodawcy w każdym przypadku skazania osób posiadających broń prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo prowadzenia wobec nich postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 pkt 6 uba zwrotu "w szczególności". W takim też przypadku, organ Policji nie musi wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób dla organu wiążący. Pozwolenie na broń cofa się zatem osobom wymienionym po zwrocie "w szczególności", ale także innym osobom, co do których organ ustali z innych powodów okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Co do tych innych osób organ musi szczegółowo analizować i uzasadnić istnienie takiej obawy (zob. szerzej: uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, Lex Nr 527545).
W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż sam fakt oskarżenia posiadacza broni o popełnienie przestępstwa innego niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni lub skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za to przestępstwo, nie jest tożsamy z istnieniem uzasadnionej obawy, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Fakt ten, jak również charakter przestępstwa i okoliczności jego popełnienia, w powiązaniu z innymi ustaleniami poczynionymi w toku postępowania dowodowego może mieć jednak istotne znaczenie dla oceny spełnienia przesłanki, której ziszczenie zobowiązuje organ Policji do cofnięcia pozwolenia na broń. Podkreślić jednocześnie należy, iż obawa użycia broni musi być realna i uzasadniona indywidualnymi okolicznościami danej sprawy. Przyjąć należy, iż obawę tą może uzasadniać dotychczasowe postępowanie strony (np. popełnianie czynów nagannych, nadużywanie alkoholu), czy też ujemne cechy charakteru (np. nieopanowanie, konfliktowość, porywczość, niezrównoważenie). W toku postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń należy zatem wykazać, że co do konkretnej osoby, z konkretnej przyczyny, istnieje obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W każdym przypadku wymaga to wnikliwego rozpatrzenia całokształtu okoliczności wskazujących na jej cechy osobowościowe. Dla cofnięcia pozwolenia na broń konieczne jest tym samym wykazanie związku pomiędzy popełnionym przez stronę czynem, za który została skazana i cechami jej charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem, które mogłoby stworzyć obawy, że użyje ona broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 330/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie zaprezentowana wyżej wykładnia art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni jest w istocie zbieżna z wykładnią omawianych przepisów prawa materialnego przedstawioną zarówno przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jak i w skardze kasacyjnej przez organ odwoławczy. Zarówno Sąd, jak i organ odwoławczy, stoją bowiem na stanowisku, że cofnięcie pozwolenia na broń uzasadnia generalnie obawa użycia broni przez jej posiadacza w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, która to obawa może zrodzić się nie tylko w przypadkach skazania za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu lub trwania postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw. Sąd I instancji oraz organ odwoławczy reprezentują natomiast odmienne stanowisko co do istnienia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy uzasadnionej obawy, o której stanowi art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy i w konsekwencji istnienia podstaw do zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Zdaniem organów Policji, ocena dowodów zgromadzonych w toku postępowania dowodowego uzasadnia bowiem przyjęcie, że wobec skarżącego zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem Sądu natomiast, dokonana przez organy Policji ocena dowodów nosi znamiona dowolnej, gdyż pomija dowody świadczące na korzyść skarżącego, a związane z wykonywaną przez niego pracą wolontariusza, działaniami mającymi na celu gromadzenie funduszy na cel społeczny oraz pozytywną opinię zakładu pracy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji w tym względzie nie jest właściwe. W warunkach niniejszej sprawy, nie można przyjąć bowiem, że doszło do dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji nieprawidłowego przesądzenia o zasadności zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust 1 pkt 6 ustawy o broni. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy Policji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a w uzasadnianiu podjętych rozstrzygnięć wykazały, dlaczego w warunkach niniejszej sprawy skarżącego zaliczyć należy do kręgu osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, czyli osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dokonując oceny cech osobowych skarżącego, organy Policji uwzględniły nie tylko fakt popełnienia przez niego przestępstwa i jego charakter, ale również jego dotychczasową postawę życiową w zakresie zarówno jego stosunku do braku przestrzegania porządku prawnego, jak i zachowań prospołecznych. Mając zaś na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uznały, że okoliczności na które powołał się Sąd I instancji, a które mogłyby świadczyć pozytywnie o skarżącym, nie znoszą obawy użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stanowisko to uznać należy za słuszne.
Zauważyć należy, iż organ odwoławczy słusznie podkreślił, iż w świetle ustawy zasadniczej – Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela. Posiadanie i używanie broni palnej stanowi tradycyjnie w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego (zob. szerzej: uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, Lex Nr 201345). Z uwagi właśnie na potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, organy Policji powinny bardzo skrupulatnie analizować przypadki, w których bezprawne działanie, jakiego dopuściła się osoba posiadająca broń, czy też podejrzenie o takie działanie, może rodzić obawy, o których stanowi art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawa o broni. W przypadkach takich prawo jednostki musi ustąpić bowiem prawom ogółu społeczeństwa ze względu na obowiązek zapewnienia społeczeństwu bezpieczeństwa.
Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie skarżący nie został skazany za popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jednakże, co wskazano już wyżej, każde naruszenie prawa, a zwłaszcza prawa karnego, musi podlegać ocenie z punktu widzenia istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przy ocenie, czy osobie, która dopuściła się naruszenia prawa należy cofnąć pozwolenie na broń, nie można pominąć okoliczności popełnienia czynu oraz danych charakteryzujących osobowość takiej osoby. Dokonując tej oceny, organ Policji nie może pominąć również ustaleń w zakresie tego, czy posiadacz broni dopuszczał się także innych czynów stanowiących naruszenie porządku prawnego, a jeśli tak to jakiego rodzaju. Postępowanie strony, która lekceważy prawo świadczy bowiem o cechach jej charakteru, które w konkretnych okolicznościach mogą uzasadniać obawę, że może posłużyć się bronią w sposób, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni. Co do zasady, od osób uprawnionych do posiadania broni należy oczekiwać bowiem nieposzlakowanej opinii, przejawiającej się poszanowaniem prawa, jednakże z uwagi na to, że ustawodawca nie wprowadził generalnego zakazu posiadania broni przez wszystkie osoby, które weszły w konflikt z prawem, fakt ten wymaga każdorazowej oceny okoliczności konkretnego zdarzenia i jego znaczenia dla oceny cech charakteru strony.
W niniejszej sprawie, mając na uwadze charakter popełnionego przez skarżącego przestępstwa, jak również jego cechy osobowościowe, organy Policji słusznie uznały, że wystąpiła przesłanka, rodząca konieczność cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń. Okoliczność, że na przestrzeni kilku lat (od grudnia 1999 r. do sierpnia 2002 r.) skarżący, jako pracownik administracyjny spółki dopuścił się czynu zabronionego ( brał udział z innymi osobami w przestępstwie gospodarczym - przewożąc kilkadziesiąt razy za odpłatnością, duże kwoty pieniędzy – nie mniej niż łącznie 9.376.037,90 zł posiadając przy sobie broń palną), za popełnienie którego został skazany prawomocnym wyrokiem sądu, a które doprowadziło do wyrządzenia szkody majątkowej w wielkich rozmiarach, świadczy bowiem o świadomym, wieloletnim lekceważeniu prawa, a dopuszczenie się kolejnych naruszeń porządku prawnego w latach następnych (wykroczenia w ruchu drogowym) świadczy nie tylko o nieodpowiedzialnym zachowaniu, ale także potwierdza lekceważący stosunek do zasad panujących w państwie prawa. Świadczy zatem o cechach osobowych skarżącego, do którego trudno mieć zaufanie, a które rodzą uzasadnioną obawę użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Osoba o takich cechach nie daje pełnej gwarancji, że nie użyje broni w sposób nieodpowiedzialny. W tym też kontekście, ocena organów Policji zawarta w zaskarżonej decyzji, co do tego, że w warunkach niniejszej sprawy pozytywna opinia zakładu pracy, czy też podejmowane przez skarżącego działania prospołeczne nie znoszą tej obawy, jest słuszna.
W świetle powyższego, dokonaną przez Sąd I instancji ocenę zastosowania wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego przez organy Policji uznać należy za nieprawidłową, a w konsekwencji podstawę kasacyjną opartą na zarzucie naruszenia tych przepisów uznać za usprawiedliwioną. Jak bowiem wykazano wyżej, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istniały podstawy do zastosowania przez organy Policji art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni.
Z przytoczonych zatem względów należało uznać, że skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy, gdyż naruszone zostały przepisy prawa materialnego i dlatego mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 ppsa, w związku z art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło