II OSK 752/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-26
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Leszek Kamiński, Mariola Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, rozpatrując odwołanie od decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia projektu zamiennego, powinien ustalić, czy podmiot wnoszący odwołanie posiada interes prawny do udziału w postępowaniu, nawet jeśli nieruchomość tego podmiotu nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji, a jedynie znajduje się po drugiej stronie drogi?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że organ nadzoru budowlanego miał obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym ustalenia, czy inwestycja oddziałuje na nieruchomość podmiotu wnoszącego odwołanie, nawet jeśli znajduje się ona po drugiej stronie drogi. Brak takiego wyjaśnienia, w świetle wiążących wskazań poprzedniego wyroku sądu, stanowił podstawę do uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Spółka z o.o. wniosła odwołanie od decyzji nakładającej na inwestora obowiązek sporządzenia projektu zamiennego robót budowlanych. Spółka twierdziła, że posiada interes prawny do udziału w postępowaniu, wywodząc go z przepisów prawa cywilnego, budowlanego i technicznych, wskazując na negatywne oddziaływanie inwestycji na jej nieruchomość. Organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że spółce nie przysługuje interes prawny. WSA uchylił tę decyzję, wskazując na niewłaściwe ustalenia organu i naruszenie wiążących wskazań poprzedniego wyroku sądu. NSA rozpoznał skargę kasacyjną inwestora od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant starszy inspektor sądowy Wioletta Lasota po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 507/13 w sprawie ze skargi "[...]" sp. z o. o. z siedzibą w G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. II SA/Gd 507/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w wyniku rozpoznania skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., uchylił decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. wstrzymał roboty budowlane przy realizacji budynku mieszkalnego na terenie działki nr [...] przy ul. K. [...] w G. wykonywane przez inwestora J. S. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę udzielonego decyzją z [...] sierpnia 2009 r. i przepisach oraz w sposób mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego przedmiotowego budynku, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w terminie do 30 października 2012 r.
W terminie otwartym do wniesienia odwołania dla stron biorących udział w postępowaniu spółka [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2013 r., poz. 267). W swoim piśmie odwołała się do treści skierowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego pisma z dnia [...] lipca 2012 r., w którym zwróciła się do organu I instancji o rozważenie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Odnosząc się do zarzutu braku wykazania interesu prawnego do udziału w postępowaniu, spółka wyjaśniła, że swój interes prawny wywodzi nie tylko z przepisów Kodeksu cywilnego i art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane, ale także z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) oraz z przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalenia geotechnicznych warunków posadowienia obiektów budowlanych (Dz. U. z 2012 r., poz. 463). Dokonane przez inwestora naruszenia oddziałują na sposób zagospodarowania i korzystania z nieruchomości położonej przy ul. K. [...] w G. stanowiącej własność spółki, m.in. doprowadziły do naruszenia substancji budynku.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., decyzją z dnia [...] września 2012 r. umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem spółki [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G. z dnia [...] lipca 2013 r., stwierdzając, że spółce nie przysługuje interes prawny do udziału w postępowaniu.
W wyniku rozpoznania skargi spółki [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. II SA/Gd 683/12, uchylił decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r., stwierdzając, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Sąd wyjaśnił, że legitymacja procesowa w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę została uregulowana przez ustawodawcę w sposób szczególny. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Regulacja ta ma charakter szczególny i jest późniejsza wobec regulacji art. 28 k.p.a., wyłączone jest zatem stosowanie w sprawach dotyczących pozwoleń na budowę regulacji kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie. Podkreślić jednak należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, zawężający katalog stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, odnosi się tylko do postępowań w sprawie ich wydania, a wobec tego nie może on mieć zastosowania w innych postępowaniach nawet wówczas, gdy jest to postępowanie do niego zbliżone. Powyższe oznacza, że w analizowanym stanie faktycznym organ odwoławczy wprawdzie prawidłowo ocenił legitymację procesową skarżącej w postępowaniu naprawczym, opartym na art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, przez pryzmat przesłanek z art. 28 k.p.a., jednakże niewłaściwie zastosował tę normę. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji w żaden sposób bowiem nie wynika, z jakich przyczyn skarżącej odmówiono statusu strony w tymże postępowaniu. Organ odwoławczy nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych odnośnie do położenia nieruchomości skarżącej, jej charakteru, czy też wpływu inwestycji na tę nieruchomość, mimo że skarżąca wskazywała na konkretne oddziaływania inwestycji, będącej przedmiotem postępowania na jej nieruchomość (zacienienie, niewłaściwe posadowienie budynku). W ponownym postępowaniu organ odwoławczy powinien ustalić gdzie konkretnie znajduje się nieruchomość skarżącej, a następnie stwierdzić czy podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z naruszeniem przez inwestora warunków zatwierdzonego projektu budowlanego oraz przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisów technicznych z zakresu prawa budowlanego będą oddziaływać na jej nieruchomość, jeżeli tak - skarżąca powinna mieć status strony postępowania, niezależnie od tego czy oddziaływanie to mieści się w granicach norm czy też przekracza obowiązujące normy.
Ponownie rozpatrując odwołanie spółki [...], Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. orzekł o umorzeniu w stosunku do spółki postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że nieruchomość należąca do spółki leży po przeciwnej stronie ul. K., zatem nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji. Budynek należący do skarżącej położony jest w odległości większej niż 6 m od ul. K. i jest oddalony od inwestycji o ponad 12 m. Wysokość planowanego budynku wynosząca 7,90 m jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Planowana inwestycja z uwagi na wysokość budynku nie doprowadzi do zacienienia nieruchomości skarżącej, położonej w odległości przekraczającej 12 m. Stwierdzone w toku inwestycji odstępstwa robót budowlanych od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę nie powodują jej niezgodności z przepisami prawa ani postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że nie może być mowy o negatywnym oddziaływaniu inwestycji na nieruchomość skarżącej. Wskazano ponadto, że w trakcie oględzin nie stwierdzono żadnych negatywnych skutków oddziaływania inwestycji na teren znajdujący się w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Skarg w tym zakresie nie zgłaszali również właściciele nieruchomości graniczących z działką inwestora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę spółki [...], uchylając decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2013 r. Sąd I instancji w pierwszym rzędzie zauważył, że kierunek postępowania sądowego wyznacza treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że Sąd nie posiada swobody w zakresie oceny prawnej, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wydanym uprzednio prawomocnym wyroku z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. II SA/Gd 683/12. Oceniając zaskarżoną decyzję ponownie rozpoznającą odwołanie [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie spełnia ona wymogów określonych przepisami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ani też nie realizuje prawidłowo wskazań zawartych w wiążącym wyroku z dnia 23 stycznia 2013 r. Ustalenia dokonane przez organ odwoławczy w odniesieniu do zarzutu braku stabilności gruntu od strony ulicy K., wskutek czego, jak konsekwentnie w odwołaniu i skardze twierdzi [...], spękania na podjeździe i ścianach podjazdu dotknęły nieruchomość skarżącej, nie znajdują oparcia w materiale dowodowym. Oględziny przed organem pierwszej instancji, na które powołał się organ odwoławczy i które jakoby nie stwierdzały negatywnych skutków oddziaływania przedmiotowej budowy na teren znajdujący się w bezpośrednim sąsiedztwie, odbyły się w ramach kontroli budowy (dokonanej w dniu 8 maja 2012 r.), a ich skutkiem było wstrzymanie robót budowlanych i nałożenie na inwestora obowiązków wynikających z ustalenia prowadzenia robót budowlanych niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Oględziny w ramach kontroli odbyły się bez udziału właścicieli nieruchomości sąsiednich, w tym bez udziału [...], a przedmiotem badania była jedynie działka inwestora i wykonywane na niej roboty budowlane. Nieuprawnione jest zatem i niczym niepotwierdzone stanowisko organu odwoławczego negujące wpływ przedmiotowej budowy na działkę skarżącej spółki, skoro nie przeprowadzono w tym kierunku ustaleń w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, a ocena organu odwoławczego wynika z błędnych ustaleń własnych i wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd zwrócił uwagę, że to nie [...] miała dowodzić w ramach wykazywania interesu prawnego w rozumieniu 28 k.p.a., że nastąpił negatywny wpływ robót budowlanych wykonywanych przez inwestora z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego na działce nr [...] przy ul. K. [...], lecz organ nadzoru budowlanego w świetle zarzutów odwołania i przywołanych pism skarżącej spółki powinien był dowieść ponad wszelką wątpliwość, że sytuacja taka nie miała miejsca. Tym samym wskazania zawarte w wiążącym organy wyroku z dnia 23 stycznia 2013 r. w istocie nie zostały wykonane. W wyroku tym Sąd jednoznacznie bowiem wyjaśnił, że sąsiadowanie z inwestowaną działką przez drogę nie stanowi przeszkody w uznaniu skarżącej spółki za stronę postępowania. W tej kwestii, mimo wskazań sądu, dopiero w odpowiedzi na niniejszą skargę organ odwoławczy podał odległość od granicy działki nr [...] (na której budowa odbywa się przy jej granicy z działką drogową) do granicy z nieruchomością spółki – 4,74 m do 4,86 m, w zaskarżonej decyzji podano natomiast odległość od inwestycji do nieruchomości spółki jako wynoszącą ponad 12m. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w przedstawionym zakresie zawiera błędy i nieścisłości w istotnych ustaleniach, narusza zatem w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, również art. 107 § 3 k.p.a. Wyprowadzone przez organ wnioski wskutek wadliwych ustaleń są również błędne, przez co naruszają obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Skoro nie byłoby przeszkodą w niniejszym postępowaniu, dla uznania przymiotu strony, sąsiadowanie z nieruchomością inwestowaną przez wąską lokalną działkę drogową – ulicę K. (a nie może umknąć organowi lokalizacja przedmiotowych nieruchomości na obszarze K. w G.), to brak ustaleń odnośnie do prowadzenia budowy w sposób naruszający stabilność gruntu na działkach sąsiednich i działce skarżącej spółki nie może przemawiać za kategoryczną oceną braku przymiotu strony postępowania (w rozumieniu art. 28 k.p.a.) dla [...]. Jeśli zaś w tym względzie istnieje wątpliwość, której organ odwoławczy bezsprzecznie nie wyjaśnił, tłumaczyć ją trzeba na korzyść skarżącej spółki i przyjąć, że posiada interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu naprawczym dotyczącym robót budowlanych na działce nr [...] w charakterze strony.
Za błędny Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał pogląd zawarty w zaskarżonej decyzji odnośnie do tego, że stronami postępowania naprawczego są podmioty pozostające w obszarze oddziaływania inwestycji. Obszar oddziaływania inwestycji ustalany jest na potrzeby ustalenia kręgu stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane) i ponownie organ odwoławczy mimo jednoznacznej oceny prawnej wynikającej z wiążącego wyroku z dnia 23 stycznia 2013 r. analizuje sytuację prawną skarżącej spółki w związku z wykonywanymi robotami budowlanymi, ograniczając się do ustalenia braku negatywnego oddziaływania na jej nieruchomość, w sytuacji, gdy wystarczający w rozumieniu art. 28 k.p.a. byłby możliwy wpływ na jej nieruchomość, niezależnie od tego, czy oddziaływanie to mieści się w granicach norm, czy też przekracza obowiązujące normy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
1) art. 28 ust. 2 i art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane w zw. z art. 28 k.p.a. polegające na tym, iż Sąd uwzględniając skargę, błędnie nie zastosował art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane i nieprawidłowo przyjął, że ocena przysługiwania skarżącej przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane powinna być dokonana na podstawie art. 28 k.p.a., podczas gdy katalog osób, którym przysługuje status strony ww. postępowania został wyczerpująco uregulowany w art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2006 r. sygn. II OSK 94/06);
2) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, polegające na tym, iż Sąd bezzasadnie uznał, iż skarżącej przysługuje interes prawny do występowania w ww. postępowaniu naprawczym w charakterze strony na podstawie art. 28 k.p.a., podczas gdy skarżąca nie wykazała należycie, że przysługuje jej interes prawny do występowania w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, a jej twierdzenia w zakresie posiadania interesu prawnego nie zostały potwierdzone przez organ wydający decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego;
II. naruszenie przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej niesłusznie uwzględnił skargę i uznał, iż organ w zaskarżonej decyzji nie wykazał w wystarczającym stopniu, iż skarżącej nie przysługuje interes prawny do udziału w postępowaniu w charakterze strony na podstawie art. 28 k.p.a., podczas gdy organ w sposób zupełny i wyczerpujący uzasadnił, iż skarżąca nie posiada interesu prawnego do występowania w charakterze strony w ww. postępowaniu;
2) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej niesłusznie uwzględnił skargę i uznał, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera błędy i nieścisłości w istotnych ustaleniach dotyczących wzajemnych odległości nieruchomości skarżącej i uczestnika, podczas gdy organ prawidłowo ustalił i wskazał wszystkie istotne okoliczności faktyczne w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w tym w szczególności prawidłowo rozróżnił odległość granic działek oraz odległość pomiędzy budynkami, co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie;
3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 p.p.s.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej niesłusznie uwzględnił skargę i uznał, iż organ nie wykonał wiążących wskazań zawartych w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2013 r., podczas gdy organ prawidłowo rozpatrzył i uzasadnił brak interesu prawnego skarżącej do występowania w charakterze strony w ww. postępowaniu zgodnie z tymi wytycznymi;
4) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności organów działalności administracji publicznej niesłusznie uwzględnił skargę i uznał, iż to na organie ciąży obowiązek udowodnienia, iż skarżącej nie przysługuje interes prawny do działania w charakterze strony, podczas gdy uznać należy, że to skarżąca winna wykazać istnienie po jej stronie interesu prawnego, a nie jedynie twierdzić, że takowy posiada.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] wniosło o jej oddalenie jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Nie znajduje uzasadnienia zarzut dokonania przez Sąd I instancji niewłaściwej kontroli legalności decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2013 r., albowiem Sąd ten prawidłowo rozważył kwestię wywiązania się przez organ odwoławczy z zobowiązania polegającego na ustaleniu interesu prawnego skarżącej spółki w postępowaniu w sposób wynikający z oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. II SA/Gd 683/12. Przyznać należy rację Sądowi I instancji w zakresie, w jakim wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że ustalenia przyjęte przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego pozostawały w sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd w ww. wyroku odnośnie do wymogu ustalenia zakresu oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość należącą do skarżącej spółki (art. 153 p.p.s.a.). Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.), wnoszący skargę kasacyjną podjął próbę podważenia stanowiska zajętego w tym zakresie przez Sąd I instancji, niemniej działanie to nie mogło zostać uznane za skuteczne, skoro opierało się wyłącznie na konstatacji, że wynik postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ odwoławczy dowodził, że wizja lokalna na budowie wskazywała, iż budowa nie wywiera jakiegokolwiek negatywnego oddziaływania na teren znajdujący się w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Tymczasem, Sąd I instancji, poddając ocenie tenże "wynik postępowania wyjaśniającego", trafnie dostrzegł, że ustalenie tego rodzaju nie mogło stanowić podstawy ustaleń faktycznych przyjmowanych w sprawie przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, ponieważ oparte było na oględzinach przeprowadzonych na terenie budowy przez organ I instancji w dniu 8 maja 2012 r. Oznaczało to, że tenże środek dowodowy z punktu widzenia celu postępowania wyznaczonego wskazaniami wynikającymi z wyroku z dnia 23 stycznia 2013 r. obarczony był wadliwością zarówno o charakterze podmiotowym, jak i przedmiotowym, albowiem oględziny przeprowadzone zostały, jak zauważył Sąd, bez udziału strony skarżącej, jak również jej przedmiotem była jedynie działka inwestora i wykonywane na niej roboty budowlane. Z tego punktu widzenia wskazane oględziny, jak zasadnie przyjął Sąd I instancji, powinny zostać zdyskwalifikowane jako dowód stwierdzenia przez organ tego, czy inwestycja wywiera określone oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie, w szczególności czy zgłaszane przez stronę skarżącą zarzuty "niestabilności gruntu" znajdują potwierdzenia w rzeczywistości. Stwierdzenie powyższej okoliczności było obowiązkiem organu wynikającym z konieczności podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy celem ustalenia stron postępowania (art. 7 k.p.a.), którego nie da się przerzucić na stronę skarżącą, tak jak chce tego wnoszący skargę kasacyjną, w oparciu o zasadę, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na podmiocie wywodzącym z tego faktu skutki prawne. W postępowaniu administracyjnym reguła wywodzona z art. 6 k.c. nie obowiązuje, jej zastosowanie w odniesieniu do określonych czynności wyjaśniających jest możliwe zaś wyłącznie wtedy, gdy przepisy procesowe, jako przepisy szczególne regulujące procedurę rozpoznawania danej sprawy administracyjnej, przewidują, że na stronie ciąży obowiązek udowodnienia przedstawianych przez siebie faktów. W innym przypadku, w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada ogólna wywodzona z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nakazująca organowi, niezależnie od inicjatywy stron postępowania, podejmować z urzędu wszystkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia. Tak formułowany obowiązek organu nie podważa oczywiście przyznanego organowi uprawnienia do zobowiązania strony do przedstawienia niezbędnych wyjaśnień.
Wbrew stanowisku wnoszącego skargę kasacyjną, nie można Sądowi I instancji przypisać naruszenia przepisów postępowania, łączonego z niezasadnym przyjęciem przez Sąd, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera błędy i nieścisłości w istotnych ustaleniach dotyczących wzajemnych odległości nieruchomości skarżącej i uczestnika. Jest to spowodowane tym, że w uzasadnieniu wyroku Sąd nie tyle podważył prawidłowość wyników dokonanych pomiarów odległości, ale użytą przez organ metodologię wskazywania norm odległościowych, które miałyby potencjalnie potwierdzać brak istnienia oddziaływań na nieruchomość należącą do spółki [...]. W świetle powyższego trudno zarzucić Sądowi wadliwość prowadzącą do bezzasadnego uwzględnienia skargi, skoro jak trafnie przyjął Sąd, w uzasadnieniu decyzji organ oparł się wyłącznie na wskazaniu odległości pomiędzy budynkiem spółki a prowadzoną inwestycją (12 m), jak też odległości pomiędzy budynkiem a ul. K., pomijając rzeczywistą odległość dzielącą obydwie nieruchomości (4,74 do 4,86 m).
W tych warunkach postawiony Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł zasługiwać na uwzględnienie, skoro podstawę uchylenia decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku stanowiło uznanie, że organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, które - odpowiadając zobowiązaniu wynikającemu z art. 153 p.p.s.a. - w sposób prawidłowy pozwalałoby stwierdzić istnienie po stronie podmiotu odwołującego się interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. W kontekście zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 28 ust. 2 i art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane zaznaczenia jedynie wymaga, że niedopuszczalność odwołania się do treści art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przy określeniu tego, czy skarżącej spółce przysługuje status strony wynika jednoznacznie z wiążącej oceny prawnej sformułowanej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2013 r., stąd próba podważenia tego stanowiska interpretacyjnego w złożonej skardze kasacyjnej połączona z szeroka analizą jego wadliwości musi zostać odrzucona jako oczywiście sprzeczna z treścią art. 153 p.p.s.a.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło