II OSK 849/12
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2012-06-27
Skład orzekający: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz, sędzia NSA Małgorzata Stahl, sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy Czerwonak posiada legitymację do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA stwierdzającego nieważność uchwały wyznaczającej obszar chronionego krajobrazu, po utracie kompetencji w tym zakresie na rzecz sejmiku województwa?Ratio decidendi
Rada Gminy Czerwonak nie posiada legitymacji do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA stwierdzającego nieważność uchwały wyznaczającej obszar chronionego krajobrazu, jeśli utraciła kompetencje w tym zakresie na rzecz sejmiku województwa. Legitymacja procesowa organu administracji publicznej jest wyznaczana przez jego ustawowe kompetencje, a ich utrata skutkuje brakiem możliwości zaskarżania orzeczeń dotyczących aktów wydanych na podstawie tych kompetencji.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Czerwonak z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Rada Gminy Czerwonak. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, jednak wątpliwość wzbudziła legitymacja Rady Gminy do jej wniesienia po utracie kompetencji w tym zakresie.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę kasacyjną Rady Gminy Czerwonak.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 czerwca 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Gminy Czerwonak od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 950/11 w sprawie ze skargi W. O. na uchwałę Rady Gminy Czerwonak z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną, 2. sprostować z urzędu punkt pierwszy zaskarżonego wyroku w ten sposób, ze w miejsce numeru uchwały "[...]" wpisać numer "[...]".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 950/11 po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. O. na uchwałę Rady Gminy Czerwonak z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu, w punkcie 1. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, w punkcie 2. określił, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, w punkcie 3. zasądził od Sejmiku Województwa Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 557 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżoną uchwałą Rada Gminy Czerwonak, na podstawie art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 18 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), wyznaczyła w § 1 ust. 1 obszar Chronionego Krajobrazu pod nazwą "[...]", położony w obrębie sołectw K. i K., obejmujący tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowy ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem oraz pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.
Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. W. O., właściciel nieruchomości objętej wyznaczonym obszarem chronionym (działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy P. [...] prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] i działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy P. [...] prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]), wezwał Sejmik Województwa Wielkopolskiego do usunięcia naruszenia prawa przez uchylenie uchwały z dnia [...] maja 2009 r. Wskazał, że uchwała ta wprowadziła ograniczenia w sposobie i zakresie wykorzystania terenu objętego jej zasięgiem, uniemożliwiając jakiekolwiek gospodarcze wykorzystanie działek stanowiących jego własność.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. O. wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały z [...] maja 2009 r., ewentualnie o orzeczenie jej niezgodności z prawem i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie:
- art. 7, art. 64 ust. 3 i art. 94 Konstytucji RP przez przekroczenie ustawowych uprawnień przez samorząd terytorialny,
- art. 140 k.c. przez naruszenie prawa własności skarżącego,
- art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przez przekroczenie ustawowych uprawnień przez samorząd terytorialny,
- art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody przez wprowadzenie zakazów wzajemnie się wykluczających.
Skarżący zwrócił uwagę, że dnia [...] lipca 2010 r. na posiedzeniu Rady Gminy Czerwonak podjęła uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnego M. P. z uwagi na naruszenie przez ww. radnego art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, która to okoliczność ma szczególnie istotne znaczenie dla niniejszej sprawy. Podczas sesji Rady Gminy w dniu [...] lipca 2009 r. ww. radny głosował za odrzuceniem uchwały uchylającej uchwałę Rady Gminy w sprawie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu na terenie sołectw K. i K. W głosowaniu brało udział 19 radnych. Owa uchwała została odrzucona 9 głosami przy 9 przeciw i 1 wstrzymującym się. Biorąc pod uwagę to, że radny M. P. nie powinien brać udziału w posiedzeniu Rady Gminy, wówczas uchwała w sprawie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu na terenie sołectw K. i K. byłaby uchylona.
Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że zaskarżoną uchwałą wprowadzono wszelkie możliwe zakazy wymienione w art. 24 ust. 1 ustawie o ochronie przyrody, czyniąc zawarte w niej postanowienia niezwykle restrykcyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie, ewentualnie umorzenie postępowania.
Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżący wskazał, że uchwała z [...] maja 2009 r. narusza interes prawny właścicieli wszystkich nieruchomości położonych w zasięgu działania uchwały. Przepisy uchwały uniemożliwiają wykonywanie na tych nieruchomościach, w tym nieruchomości skarżącego, prawa własności, w szczególności prawa do jej zabudowy lub prowadzenia działalności rolniczej. W takim przypadku nie jest konieczne wykazywanie, że uchwała uniemożliwia wykonywanie prawa własności w stanie faktycznym zaistniałym przed wezwaniem właściwego organu gminy do usunięcia naruszenia prawa, np. w przypadku odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. Nie jest również konieczne wykazywanie, że przed podjęciem uchwały nieruchomość była przeznaczona na cele budowlane. Istotna jest wyłącznie okoliczność, że skutkiem uchwały jest niemożność posadowienia na tej nieruchomości jakichkolwiek obiektów budowlanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skarga jest zasadna.
Na wstępie Sąd zaznaczył, że rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze, że postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 228/11, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Poznaniu z 4 listopada 2010 r., IV SA/Po 665/10 w sprawie ze skargi W. O. na uchwałę Rady Gminy Czerwonak z [...] maja 2009 r. i odrzucił skargę. NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wskazując, iż Sąd dokonał niewłaściwej oceny właściwości organu do złożenia przez skarżącego wniosku o usunięcie naruszenia prawa, w wyniku bowiem zmiany ustawy o ochronie przyrody w chwili składania tego wezwania właściwym organem nie była już Rada Gminy Czerwonak, ale Sejmik Województwa Wielkopolskiego.
Mając zatem na względzie powołany wyżej wyrok NSA, skarżący pismem z dnia [...] lipca 2011 r. skierował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa do Sejmiku Województwa Wielkopolskiego. Z uwagi na brak odpowiedzi Sejmiku, skarżący pismem z [...] września 2011 r. skierował skargę do WSA na uchwałę Rady Gminy z [...] maja 2009 r., wypełniając tym samym przesłanki do skutecznego złożenia skargi.
Ponadto Sąd podkreślił, że rozpoznając niniejszą sprawę miał na względzie, iż wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r., IV SA/Po 889/10, WSA oddalił skargę M. P. na uchwałę Rady Gminy z [...] lipca 2010 r., nr [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, wyrokiem zaś z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1083/11, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną od powyższego wyroku.
Przechodząc zatem do oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały z [...] maja 2009 r. Sąd uznał, że jej podjęcie narusza interes prawny skarżącego (art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), ponieważ obejmuje ona teren będący jego własnością, wprowadzając ograniczenia w sposobie i zakresie jego wykorzystania.
W świetle powyższego Sąd uznał, podzielając argumentację skarżącego, że w wyniku uchwalenia zaskarżonego aktu prawa miejscowego został naruszony jego interes prawny, naruszono jego prawo własności, a przyjęte rozwiązanie w § 2 ust. 4 uchwały z [...] maja 2009 r. w istocie uniemożliwia gospodarcze wykorzystanie nieruchomości, której jest właścicielem, prócz jej zalesienia.
Następnie Sąd wskazał, że art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody upoważniał radę gminy do wyznaczenia w drodze uchwały (w dacie jej uchwalania) obszaru chronionego krajobrazu w przypadku nie wyznaczenia takiego obszaru przez wojewodę. Delegacja ta nie oznacza jednak, że gmina mogła wyznaczyć obszar chronionego krajobrazu w sposób dowolny, na jakimkolwiek terenie, a z taką sytuacją mamy do czynienia w tym przypadku. Zaskarżona uchwała, będąca inicjatywą radnych gminy Czerwonak, została wprowadzona przez zmianę porządku obrad sesji Rady Gminy w dniu [...] maja 2009 r. Nie miały miejsca społeczne konsultacje, w szczególności z właścicielami działek objętych działaniem nowo utworzonej strefy chronionego krajobrazu, bezpośrednio zainteresowanymi w sprawie. Powstała zatem niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawa sytuacja, gdy właściciele nieruchomości z dnia na dzień zostali faktycznie pozbawieni możliwości wykonywania uprawnień właścicielskich. W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała eliminuje nie tylko możliwość realizacji przez właścicieli nieruchomości ich uprawnień przez wyłączenie budowy jakichkolwiek obiektów na tym terenie, ale również dalsze prowadzenie działalności rolniczej. Zaskarżona uchwała nie została ujęta w porządku obrad sesji Rady Gminy, co uniemożliwiło zainteresowanym przybycie na sesję i wyrażenie swego stanowiska odnośnie potrzeby wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu i związanych z tym szczegółowych uregulowań. Takie działanie w sposób oczywisty narusza obowiązującą procedurę, określającą formalne wymogi rozpatrywania spraw na sesji Rady Gminy, uzależniając rozpatrywanie spraw zgodnie z przyjętym porządkiem obrad.
Ponadto Sąd zauważył, że w zaskarżonej uchwale wprowadzone zostały wszelkie możliwe zakazy wymienione w art. 24 ust. 1 pkt 1-8 ustawy o ochronie przyrody, czyniąc zawarte w niej postanowienia niezwykle restrykcyjnymi. Jedyny zakaz, którego nie ustanowiono w sposób bezpośredni, to zakaz wynikający z art. 24 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, zgodnie z którym można zakazać lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 200 m od linii brzegów klifowych oraz w pasie technicznym brzegu morskiego (a to z uwagi na położenie Gminy Czerwonak w odległości nie mniejszej niż 240 kilometrów od linii brzegów klifowych i pasa technicznego brzegu morskiego Bałtyku; art. 106 § 4 ppsa). Przyjęcie w uchwale wszelkich możliwych zakazów ujętych w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, za wyjątkiem pkt 9 o którym mowa powyżej, rodzi skutek wewnętrznej sprzeczności między nimi. Zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 oraz zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegowej, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 8, pozostają w sprzeczności. Przestrzegając zapisów jednego z wymienionych zakazów można dopuścić się naruszenia drugiego z ww. zakazu. Honorowanie zakazu wymienionego w pkt 8 cytowanego przepisu oznacza de facto, że można lokalizować obiekty budowlane w każdym innym miejscu poza pasem 100 m od linii brzegowej, co jest w sposób oczywisty niespójne z zakazem wykonywania prac ziemnych, o których mowa w pkt 5 cytowanego przepisu. Efekt współistnienia obu zakazów jest taki, że adresat obu norm stawiany jest w niejasnej sytuacji prawnej, nie mogąc realizować swoich uprawnień właścicielskich.
W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała dotknięta jest również formalnymi ułomnościami stanowiącymi naruszenie uregulowań statutu Gminu Czerwonak, takimi jak: brak opinii wójta w procesie jej stanowienia, brak opinii radcy prawnego co do jej zgodności z prawem (odpowiednio - § 53 pkt 5 i 4 Statutu Gminy Czerwonak). Nadto – jak zauważył Sąd - sama Rada Gminy liczyła się z możliwością uchylenia zaskarżonej Uchwały, skoro do porządku obrad sesji Rady z dnia [...] lipca 2009 r. wprowadziła w pkt 4 dotyczący podjęcia uchwały w sprawie uchylenia Uchwały w sprawie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu na terenie sołectw K. i K.
Dokonując dalszej oceny Sąd wskazał, że zaskarżona uchwała zawiera w swej treści uregulowania niezgodne z brzmieniem ustawy o ochronie przyrody. W przedmiotowej ustawie zostały enumeratywnie wyliczone możliwości wyłączenia spod zakazów wprowadzonych na terenie obszaru chronionego krajobrazu działań określonych w art. 24 ust. 2 pkt 1-3 ustawy. Zapis taki, wprowadzający dodatkowe wyłączenie spod przedmiotowych zakazów, które nie są objęte treścią ustawy, a które dotyczą terenów przeznaczonych w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową lub ogrodnictwo jest – w ocenie Sądu - bezpodstawny. Tym samym organ stanowiący w sposób nieuprawniony wykroczył poza delegację ustawową określoną w przedmiotowej ustawie, naruszając tym samym art. 94 Konstytucji RP i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Wskazano również, że zaskarżona uchwała obejmuje swym zakresem obszar, dla którego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowanie przestrzennego, wprowadzony uchwałą nr [...] Rady Gminy Czerwonak z dnia [...] października 2002 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi K. (linie pomarańczowe – ukośne i linie zielone – poziome, wraz z legendą na mapie z dnia [...] stycznia 2012 r., załączonej do pisma z dnia [...] stycznia 2012 r., wraz z częścią graficzną obu powołanych uchwał). Wprowadzenie zatem tak daleko idących ograniczeń, bez zachowania procedury właściwej dla zmian planu zagospodarowania przestrzennego, rażąco naruszało art. 27 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Na marginesie Sąd wskazał, że uprawnienie rady gminy do ustanowienia w drodze uchwały obszaru chronionego krajobrazu zostało zniesione ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz.U. Nr 92, poz. 753), która miała wejść w życie 1 kwietnia 2009 r. Jednak wskutek wniosku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, złożonego w trybie art. 122 ust. 3 Konstytucji RP o zbadanie zgodności art. 21 pkt 1 ustawy nowelizującej z art. 5 Konstytucji, 13 maja 2009 r., Kp 2/09 (OTK-A 2009/5/66) Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok stwierdzający, że niezgodność nie zachodzi. Jednak w związku z postępowaniem przed Trybunałem został wyznaczony nowy termin wejścia w życie zmian w ustawie o ochronie przyrody - 1 sierpnia 2009 r. Natomiast Rada Gminy Czerwonak, 7 dni po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wprowadzając ad hoc pod obrady projekt uchwały o utworzeniu obszaru chronionego krajobrazu na terenie sołectw K. i K., podjęła uchwałę w tym zakresie, choć zgodnie z wolą ustawodawcy pozbawiona została prawa do jego ustanawiania.
Wskazując na powyższe Sąd I instancji uznał, że zaskarżona uchwała jest nieważna w całości, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiocie wykonalności uchwały orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy, o kosztach zaś Sąd orzekł w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Rada Gminy Czerwonak, reprezentowana przez radcę prawnego. Wyrok Sądu I instancji zaskarżono w całości opierając skargę kasacyjną na następujących podstawach:
I. naruszeniu prawa materialnego, to jest:
1) art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż:
- podstawą wezwania Sejmiku Województwa Wielkopolskiego skarżącego do usunięcia naruszenia interesu prawnego skarżącego oraz wniesienia skargi do sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym;
2) art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały (Dz.U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 ze zm.), to jest przed nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz.U. Nr 92, poz. 753 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na :
- przyjęciu ustawowego obowiązku przeprowadzenia przez radę gminy konsultacji społecznych w sprawie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu,
- przyjęciu braku podstaw prawnych do ustalenia zakazów właściwych dla części danego obszaru chronionego krajobrazu,
- przyjęciu, iż wyznaczenie obszaru krajobrazu chronionego na terenach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wymaga przeprowadzenia procedury właściwej dla zmian planu zagospodarowania przestrzennego,
- przyjęciu, iż w dacie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu organ stanowiący gminy pozbawiony był już prawa wyznaczenia tego obszaru chronionego krajobrazu;
3) art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały (Dz.U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 ze zm.), to jest przed nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz.U. Nr 92, poz. 753 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu wewnętrznej sprzeczności w katalogu ustawowych zakazów, które mogą być wprowadzone na obszarze chronionego krajobrazu;
4) art. 27 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu wymaga przeprowadzenia procedury planistycznej przewidzianej dla uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
II. naruszeniu przepisów postępowania, to jest art. 3 § 1 i art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uwzględnienie skargi mimo, że zaskarżona uchwała organu administracji nie była dotknięta wadami skutkującymi eliminacją z obrotu prawnego tej uchwały.
Wskazując na powyższe wniesiono o "uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi kasacyjnej", ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów poniesionych przed Sądem I instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. O., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie tej skargi i zasądzenie od organu oraz uczestnika postępowania kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Na gruncie rozpoznawanej sprawy zrodziła się wątpliwość w kwestii zasadniczej – czy Radzie Gminy Czerwonak służyła legitymacja do wniesienia skargi kasacyjnej od zaskarżonego wyroku. Już w postanowieniu z dnia 29 kwietnia 2011 r. (II OSK 228/11) Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2010 r. w sprawie ze skargi W. O. na uchwałę Rady Gminy Czerwonak z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] i odrzucając skargę W. O. stwierdził, że z dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, dokonanej ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz.U. Nr 92, poz. 753) z dniem 1 sierpnia 2009 r., zarówno rada gminy jak i wojewoda utracili dotychczasowe kompetencje w omawianym zakresie, które przeszły na sejmik województwa. W sytuacji, gdy w ustawie nowelizującej brak było przepisów przejściowych w tej materii, poza art. 35 stanowiącym w ust. 1, że do czasu wejścia w życie aktów prawa miejscowego wydanych na podstawie upoważnień zmienianych niniejszą ustawą zachowują moc dotychczasowe akty prawa miejscowego, należy przyjąć, że z dniem wejścia w życie tej nowelizacji Rada Gminy utraciła właściwość zarówno do wyznaczania w drodze uchwały obszaru chronionego krajobrazu, jak i do uchylania bądź zmiany uchwały wyznaczającej taki obszar.
Rada Gminy Czerwonak zdawała sobie zatem sprawę (potwierdzała to uchwała z [...] czerwca 2010 r. w odpowiedzi na wezwanie do jej uchylenia), że utraciła kompetencje w zakresie uchylenia własnej uchwały wyznaczającej obszar chronionego krajobrazu. Powodem odrzucenia skargi W. O. na przedmiotową uchwałę z [...] maja 2009 r. w przedmiocie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu było skierowania wezwania do niewłaściwego podmiotu.
W. O. wniósł zatem, zgodnie ze wskazaniem w uzasadnieniu postanowienia, wezwanie do usunięcia naruszenia do Sejmiku Województwa Wielkopolskiego a następnie, za pośrednictwem tego Sejmiku, ponowił skargę na wskazaną uchwałę. O terminie rozprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny powiadomił zarówno Sejmik jak i Radę Gminy Czerwonak a uwzględniając skargę i stwierdzając nieważność uchwały, obciążył kosztami postępowania na rzecz skarżącego - Sejmik Województwa Wielkopolskiego. Stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym są skarżący oraz organ, którego działanie jest przedmiotem skargi. W odniesieniu do organów administracji publicznej zakres ich uprawnień, w tym uprawnień procesowych, wyznaczają przede wszystkim ustawą określone kompetencje. W sytuacji zatem gdy rada gminy utraciła kompetencje do podejmowania (a w konsekwencji także prawo do uchylenia lub zmiany) uchwał określających obszar chronionego krajobrazu na rzecz innego podmiotu - w tym przypadku sejmiku województwa - stroną postępowania sądowoadministracyjnego staje się ten podmiot, na rzecz którego ustawa przeniosła te kompetencje i to jemu, a nie radzie która podjęła wcześniej zaskarżoną uchwałę, przysługuje prawo do wniesienia skargi kasacyjnej .
W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną wniosła Rada Gminy Czerwonak która – z uwagi na utratę prawem określonych kompetencji - utraciła już przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji Rada Gminy Czerwonak nie miała też legitymacji do wniesienia skargi kasacyjnej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy ani wyrok Sądu I instancji ani orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mają wpływu na jakiekolwiek prawa i obowiązki Rady Gminy Czerwonak (mimo że zaskarżona została jej uchwała). Zakres interesu prawnego podmiotów administracji publicznej wyznaczają ich ustawowo określone kompetencje. Pozbawienie takich kompetencji w wyniku zmian ustawowych skutkuje brakiem legitymacji skargowej do zaskarżania wyroków dotyczących aktów wydanych na podstawie tych kompetencji, legitymacja ta przechodzi na organy które taką kompetencję – w wyniku ustawowego przeniesienia – uzyskały.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 178 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło