II OSK 988/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1558/23 w sprawie ze skargi Ł. H. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 17 lipca 2023 r., nr SOVI.621.15.2023 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1558/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, dalej "WSA w Gliwicach/Sąd wojewódzki, Sąd I instancji" oddalił skargę Ł. H. na decyzję Wojewody Śląskiego, dalej "Wojewoda/organ II instancji" z 17 lipca 2023 r., nr SOVI.621.15.2023 w przedmiocie wymeldowania. Powyższą decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...], dalej: "organ I instancji" z 31 maja 2023 r., nr SSO.5343.3.2.2023.RK, orzekającą na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm.), dalej "u.e.l." o wymeldowaniu Ł. H. z adresu stałego zameldowania - [...], ul. [...] [...], ponieważ opuścił to miejsce bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. W skardze kasacyjnej Ł.H., dalej "skarżący kasacyjnie", zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucił mu: 1) naruszenie prawa materialnego: a) art. 35 u.e.l.- poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz bezzasadne przyjęcie, iż skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu, podczas gdy w rzeczywistości skarżący codziennie tam przebywał i do chwili obecnej posiada tam rzeczy osobiste, tym samym nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie wadliwego uzasadnienia orzeczenia, poprzez przedstawienie oceny stanu faktycznego sprawy w sposób wskazujący na ograniczenie kontroli legalności postępowania organu administracji publicznej jedynie do wybranych dowodów przeprowadzonych w tym postępowaniu, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę oceny zastosowania prawa materialnego, wobec wątpliwości co do zakresu rozpoznania okoliczności spornych, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7,8, 77 § 1 i 80 k.p.a. - przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, a przy tym nie uchylił decyzji administracyjnej Wojewody z 17 lipca 2023 r., mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy budził wątpliwości, a ponadto oceniony został w sposób wybiórczy, z pominięciem okoliczności świadczących na korzyść skarżącego, w szczególności, że nie opuścił on dobrowolnie lokalu przy ul. [...] [...] [...] i pozostawił rzeczy osobiste w lokalu. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Jednocześnie stosownie do wymogu z art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi jednak żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Według art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddala, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Jako najdalej idący zarzut wskazane zostało naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut ten nie został jednak rozwinięty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Wskazać należy, że naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych w tym przepisie elementów, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (zob. wyrok NSA z 6 października 2022 r., sygn. akt. I OSK 196/21, LEX nr 3432300 i orzeczenia tam wskazane). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku Sądu I instancji stanowi odzwierciedlenie toku badania danej sprawy, stanowisko sądu wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku wymaganej kontroli instancyjnej. Jednocześnie podkreślić trzeba, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku (zob. wyrok NSA: z 7 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1836/22, LEX nr 3757027, z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 5161/21, LEX nr 3821618). Niezasadnie zarzucono zatem, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, określonych tym przepisem wymogów. Za nietrafne uznać także należy zarzuty naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., a także art. 35 u.e.l. Zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy, właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wskazany przepis stanowi o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, a zatem miejsca, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, które stanowi zorganizowane centrum jej spraw życiowych. Jest to miejsce, w którym w szczególności osoba ta mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z innymi osobami, przyjmuje korespondencję itp. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba obiektywnie faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tak zwaną fikcję meldunkową i byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2208/22, LEX nr 3717734). Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje jednoznacznie, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem jego dotychczasowego miejsca stałego zameldowania. Fakt niezamieszkiwania potwierdził w wyjaśnieniach z 13 kwietnia 2023 r. (protokół przesłuchania skarżącego k.18 akta adm.). Również M. H., wnioskodawczyni o wymeldowanie, potwierdziła powyższe (protokół przesłuchania k.21 akt adm.). Skarżący 16 lutego 2022 r. dobrowolnie opuścił to miejsce, wyprowadził się i oddał klucze. Z pisma Komisariatu Policji w [...] z 2 kwietnia 2023 r. wynika, że skarżący pod tym adresem nie przebywa i nie odnotowano faktu utrudniania mu tam zamieszkiwania. Także oględziny dokonane 9 maja 2023 r. potwierdziły, że skarżący nie zajmuje w przedmiotowym lokalu żadnych pomieszczeń. Małżeństwo H. jest po rozwodzie, a nieruchomość należy do majątku osobistego żony. Skarżący wyprowadził się dobrowolnie, co sam przyznał w czasie przesłuchania wskazując "opuściłem miejsce stałego zameldowania dobrowolnie", nie podjął też żadnych kroków prawnych mających na celu przywrócenie posiadania. Na str. 5 decyzji Wojewody wskazano, że skarżący dobrowolne wymeldowanie uzależnia od spłaty majątku. Złożył on pozew w sprawie podziału majątku, zaznaczył w czasie przesłuchania, że bez podziału majątku się nie wymelduje. Klucze do budynku mieszkalnego oddał dobrowolnie ok. marca 2022 r. dla dobra córki. Wszystkie okoliczności sprawy zostały należycie ustalone i ocenione pod kątem zastosowanej przez organy wskazanej powyżej podstawy prawnej. W toku prowadzonego postępowania zabezpieczono zatem realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, jak również zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Skarżący kasacyjnie nie przedstawił argumentacji, ani dowodów pozwalających zakwestionować przyjęte przez organ ustalenia. Jednocześnie wskazać trzeba, że okoliczność, iż w uprzednio zajmowanym mieszkaniu pozostały rzeczy skarżącego nie może świadczyć o tym, że jest to jego stałe miejsce pobytu, a nie np. miejsce przechowywania rzeczy. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sam fakt przechowywania części rzeczy w lokalu czy budynku mieszkalnym nie wyłącza możliwości wymeldowania z pobytu stałego w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w art. 35 u.e.l.. Ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego, faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby w oznaczonym miejscu (także wyrok NSA z 7 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2208/22, LEX nr 3717734). W orzecznictwie utrwalił się także pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela, że opuszczenie lokalu powinno mieć charakter trwały i dobrowolny. Jeżeli chodzi o przesłankę dobrowolności, to występuje ona wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby (zob. wyrok NSA z 16 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 387/22, LEX nr 3572670). Jednocześnie wskazać trzeba, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (zob. wyrok NSA z 14 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2224/19, LEX nr 3392440). Skoro zatem skarżący kasacyjnie opuścił dobrowolnie przedmiotową nieruchomość, na co wskazuje wprost zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, to zaistniały przesłanki pozwalające na jego wymeldowanie. Faktu tego nie mogła zmienić także okoliczność, że przebywa on jak twierdzi w nieruchomości codziennie przez kilka godzin, aby karmić wspólne zwierzęta. Skarżący kasacyjnie winien też mieć na względzie, że wobec oddalenia skargi przez Sąd, w sprawie nie miał zastosowania art. 145 § 1 p.p.s.a. lecz art. 151 tej ustawy. Nie można więc Sądowi zarzucić naruszenia art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a., które nie miały zastosowania przy wydaniu zaskarżonego wyroku. W tym zakresie zarzut skargi jest nieprawidłowy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., jako że strona którą ją wniosła zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w czternastodniowym terminie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Jednocześnie z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. pismo skarżącego kasacyjnie z 18 marca 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej 20 marca 2025 r.), w którym cofa on skargę kasacyjną, uznać należy za bezprzedmiotowe.