II OW 139/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Starosty Olsztyńskiego o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt II OW 98/13 w sprawie z wniosku Wójta Gminy Gietrzwałd z dnia 25 marca 2013 r. nr GN.6331.2.2012 o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Gietrzwałd a Starostą Olsztyńskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie przywrócenia sprawnego funkcjonowania instalacji melioracyjnej 1. oddala skargę o wznowienie postępowania, 2. zasądza od Starosty Olsztyńskiego na rzecz Wójta Gminy Gietrzwałd kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II OW 98/13 Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie z wniosku Wójta Gminy Gietrzwałd z dnia 25 marca 2013 r. nr GN.6331.8.2012 o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Gietrzwałd a Starostą Olsztyńskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie przywrócenia sprawnego funkcjonowania instalacji melioracyjnej, wskazał jako organ właściwy Starostę Olsztyńskiego. Starosta Olsztyński w dniu 10 października 2013 r. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem NSA. Organ wskazał, że w postępowaniu zakończonym ww. postanowieniem zaistniała przesłanka nieważności, o której mowa w art. 271 pkt 2 P.p.s.a., ponieważ Starosta Olsztyński w przedmiotowym postępowaniu był nienależycie reprezentowany w skutek naruszenia art. 35 § 2 P.p.s.a. Mając na uwadze zaistniałą przesłankę Starosta Olsztyński wniósł o: wznowienie ww. postępowania sądowoadministracyjnego, zmianę ww. postanowienia i wskazanie, iż właściwym organem do rozpatrzenia sprawy objętej negatywnym sporem kompetencyjnym jest Wójt Gminy Gietrzwałd, zasądzenie na rzecz skarżącego od uczestniczącego w sporze organu zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Dyrektor Wydziału Gospodarowania Środowiskiem W. B. posiada pełnomocnictwo do prowadzenia spraw administracyjnych udzielone przez Starostę, nie posiada natomiast, żadnego pełnomocnictwa do występowania przed sądami. W sprawie toczącej się przed NSA (sygn. akt II OW 38/13) pracownik działał bez wymaganego przepisami prawa upoważnienia Starosty. Oznacza to, że Starosta (strona postępowania sądowo administracyjnego) nie był należycie reprezentowany. Przepis art. 271 pkt 2 ustawy P.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie była należycie reprezentowana. Równocześnie z art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że nieważność postępowania zachodzi w sytuacji gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. W przedmiotowej sprawie pracownik biorący udział w postępowaniu przed NSA nie posiadał pełnomocnictwa do reprezentowania Starosty Olsztyńskiego. Ponadto wskazał, że art. 77 prawa wodnego nie daje kompetencji Staroście do nałożenia na podmiot, który dokonał zniszczenia (uszkodzenia) urządzeń wodnych, obowiązku do ich naprawy bądź odbudowy w sytuacji, gdy ich brak powoduje zalewanie nieruchomości przyległych. Ponadto podniósł, że odbudowa instalacji wymaga pozwolenia wodnoprawnego, które wydawane jest w całkowicie innym trybie na wniosek właściciela i na podstawie innych przepisów ustawy prawo wodne. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie jest wydanie takiego pozwolenia tylko żądanie właściciela gruntu o przywrócenie stanu, w którym jego nieruchomości nie będą zalewane wodami opadowymi z działek przyległych. Stosownie do treści art. 29 prawa wodnego organem, który posiada kompetencje do nałożenie tego typu obowiązków, zdaniem Starosty, jest Wójt. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych. Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. II OW 98/13 o rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego. Istota zarzutów zawartych w skardze o wznowienie postępowania, sprowadza się do tego, że zdaniem jej autora, w postępowaniu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Gietrzwałd a Starostą Olsztyńskim o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie przywrócenia sprawnego funkcjonowania instalacji melioracyjnej, ten ostatni nie był należycie reprezentowany. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów na wstępie wymaga podkreślenia, że instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o reasumpcję wadliwego postępowania i zastąpienie zapadłego orzeczenia orzeczeniem nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że przywrócenie stanu sprzed zamknięcia ulegającemu wznowieniu postępowania sądowoadministracyjnego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Nadzwyczajny charakter tego środka zaskarżenia powoduje konieczność zwężającej wykładni regulujących go przepisów i restrykcyjnej oceny w tym względzie. istotnym dla stwierdzenia czy zachodzi uzasadniona przesłanka wznowienia przewidziana w art. 271–273 P.p.s.a. jest okoliczność, czy wskazywana przesłanka wznowienia jest następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowoadministracyjnym, czy też w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną. Jeżeli przesłanki wznowienia są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu administracyjnym, wówczas to postępowanie powinno być wznowione, o ile sprawa administracyjna została ostatecznie zakończona. Natomiast, gdy przesłanki wznowienia są następstwem faktów mających miejsce w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to wtedy można mówić o wznowieniu tego ostatniego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. II GSK 501/10, [w:] CBOSA). Strona skarżąca, jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazała przesłankę przewidzianą w art. 271 pkt 2 P.p.s.a., tj. okoliczność, że wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania w sprawie prowadzonej pod sygn. II OW 98/13. W związku z tym należy zauważyć, że podstawa wznowienia związana z pozbawieniem strony możności działania powinna być rozumiana podobnie jak przyczyna nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., z tym jednakże wyjątkiem, że art. 271 pkt 2 P.p.s.a. wprowadza dodatkowy warunek w postaci związku pomiędzy naruszeniem przepisów prawa a pozbawieniem strony możności działania. To strona musi wykazać, że została pozbawiona możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. Jak podkreślono w orzecznictwie sądowym "brak możności działania" jako przesłanka wznowienia postępowania jest wyrazem naruszenia procedury, polegającego na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu, lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2003 r., sygn. akt II SAB 18/03, opubl. ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 69). W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego Starosta Olsztyński nie został pozbawiony możliwości działania wskutek naruszenia przepisów o postępowaniu przed sądem administracyjnym. Z materiału aktowego jednoznacznie wynika, że w piśmie procesowym z dnia 9 maja 2013 r., z upoważnienia Starosty Olsztyńskiego, Dyrektor Wydziału Gospodarowania Środowiskiem W. B., ustosunkował się do wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, wskazując Wójta Gminy Gietrzwałd, jako organ właściwy w sprawie. Sąd wyznaczył rozprawę na dzień 11 lipca 2013 r., o czym zawiadomił wnoszącego wniosek: Wójta Gminy Gietrzwałd oraz stronę przeciwną: Starostę Olsztyńskiego. Z treści protokołu wynika, że na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. nie był obecny ani wnioskodawca ani strona przeciwna. W świetle poczynionych rozważań stanowisko i argumentacja strony skarżącej jest całkowicie bezzasadna. Starosta Olsztyński nie został pozbawiony możliwości działania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego w dniu 11 lipca 2013 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, na podstawie art. 184 P.p.s.a., jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 P.p.s.a. Zgodnie z art. 208 P.p.s.a.: "Niezależnie od wyników spraw, o których mowa w art. 200, 203, 204 i 207, Sąd może nałożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów - w całości lub w części - wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem." Sąd stosuje art. 208 z urzędu, czyli niezależnie od tego, czy strona zgłosiła wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i niezależnie od treści tego wniosku. Jak wskazuje orzecznictwo, "niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie" dotyczy zachowania strony w trakcie postępowania sądowego (wyrok SN z dnia 25 sierpnia 1967 r. sygn. akt II PR 53/67, OSPiKA 1968, nr 6, poz. 120; postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. II FSK 262/10, Lex nr 663277). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszym postępowaniu, zachodzą przesłanki objęte dyspozycją tego przepisu. Pełnomocnik strony skarżącej wykazał się, bowiem niesumiennością zarówno w ocenie materiału aktowego w sprawie II OW 98/13, jak i w prezentacji, na rozprawie, zarzutów i argumentów dotyczących podstaw wznowienia postępowania, co miało wpływ na przebieg tego postępowania.