II OW 242/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Pilskiego z 7 grudnia 2018 r. nr ŚR.6341.24.2012.VIII o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Pilskim a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Inowrocławiu – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie wykonania urządzenia wodnego bez pozwolenia wodnoprawnego postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie. Pismem z 7 grudnia 2018 r. Starosta Pilski wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu jako organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej wykonania urządzeń wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego. W uzasadnieniu wniosku Starosta Pilski wyjaśnił, że sprawa dotyczy wykonania bez pozwolenia wodnoprawnego urządzeń wodnych w zakresie zabudowy rowów melioracyjnych na działce nr [...], obręb [...] w gminie [...]. Starosta Pilski wyjaśnił, że postępowanie toczyło się na podstawie art. 64a ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne z 2001 r."). W dniu 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne z 2017 r."). Tym samym starosta utracił kompetencje do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, a więc i do wydania decyzji w trybie art. 64a Prawa wodnego z 2001 r. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w Inowrocławiu wniósł o wskazanie Starosty Pilskiego jako organu właściwego w sprawie. Wyjaśnił, że wszczęcie postępowania w tej sprawie nastąpiło przed 1 stycznia 2018 r., zastosowanie mają więc dotychczasowe przepisy Prawa wodnego z 2001 r. Organ powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2018 r. II OW 24/18. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Jak wynika z akt sprawy postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte 23 marca 2012 r. (k. 7 akt administracyjnych), a więc jeszcze podczas obowiązywania ustawy Prawo wodne z 2001 r. Przepisy prawa materialnego tej ustawy znajdą zatem zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15). Z tego też powodu w stanie faktycznym i prawnym tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska wyrażonego w powołanym przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Inowrocławiu postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2018 r. II OW 24/18. Zgodnie z art. 64a ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r., organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63, ustalając jednocześnie, w drodze postanowienia, wysokość opłaty legalizacyjnej, wynoszącą 10-krotność opłaty skarbowej za wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast stosownie do art. 64a ust. 5 Prawa wodnego z 2001 r., jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o jego legalizację lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do wydania decyzji na podstawie art. 64a ust. 2 oraz ust. 5 Prawa wodnego z 2001 r., ma wskazanie organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji rowu melioracyjnego na gruncie obowiązujących obecnie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Rów melioracyjny jest urządzeniem wodnym, którego wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r.). Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Organem właściwym w sprawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na wniosek podmiotu innego niż Wody Polskie, jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a), c) i d)). Ustawodawca szczegółowo przedstawił przypadki, w których organ ten jest kompetentny do wydania pozwolenia wodnoprawnego, ale żaden z tych przypadków nie dotyczy realizacji przedmiotowego rowu melioracyjnego. We wszystkich innych przypadkach organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, co wynika z art. 397 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) Prawa wodnego z 2017 r. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla rowu melioracyjnego, wobec którego ma zostać wydana jedna z decyzji, o których stanowi art. 64a Prawa wodnego z 2001 r., jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, a więc w tym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w Inowrocławiu. Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.