II OZ 105/19

Dnia 20 lutego 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 310/15 o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Lublinie z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 310/15 umorzył postępowanie w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (LWINB) w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, w dniu 7 kwietnia 2015 r. D. B. złożył skargę do sądu wojewódzkiego na w/w postanowienie LWINB w [...] z [...] lutego 2015 r. wydane w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Postanowieniem z dnia 23 września 2015 r. sąd zawiesił postępowanie sądowe, na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas: t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; Ppsa) z uwagi na brak wskazania przez skarżącego aktualnych adresów zamieszkania uczestników – L. N. i S. N. (jak bowiem wynika z akt sprawy II SA/Lu 463/15 ich dotychczasowe adresy są nieaktualne, gdyż przesyłki sądowe zwrócono z adnotacjami: "adresat wyprowadził się"). Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania nie został zgłoszony w terminie trzech lat od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania, czyli do 23 września 2018 r., co wypełnia przesłanki umorzenia postępowania zawarte w art. 130 § 1 pkt 1 Ppsa. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył D. s., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzuca błędne ustalenie stanu faktycznego, co spowodowało naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 Ppsa oraz niewłaściwe zastosowanie art. 130 § 1 pkt 1 w zw. z art. 33 § 1 tej ustawy zamiast podjęcia postępowania, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazywany bowiem adres zamieszkania (pismami z dnia 16 lipca 2015 r. i z dnia 24 września 2015 r.) S. N. pozostaje zgodny ze stanem faktycznym oraz ujawnianymi przez niego danymi przy dokonywaniu wszelkich czynności prawnych. Dowód: kserokopia wypisu aktu notarialnego. Skarżący podnosi, że wskazany wyżej uczestnik, którego adres zgodnie ze znanym skarżącemu stanem wskazany został WSA w Lublinie – nie jest stroną niniejszego postępowania i z tej racji zasadnym jest podjęcie niniejszego postępowania. Wobec powyższego skarżący wnosi o uchylenie postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 125 § 1 pkt 3 Ppsa, sąd może zawiesić postępowanie jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu. Przepis ten odnosi się do adresu skarżącego, a nie innych stron lub uczestników postępowania. Stosowne zarządzenie sądu nie może w konsekwencji nakładać na stronę obowiązku ustalania adresu, czy miejsca zamieszkania innej strony (uczestnika) postępowania sądowoadministracyjnego, pod rygorem zawieszenia a następnie umorzenia postępowania (zob.: postanowienia NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1725/12, z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt II OZ 850/12; Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WK 2016, teza 6 do art. 125). Treścią takiego orzeczenia mogą być tylko takie nakazy, które wynikają z przepisów prawa i nie pozostają w sprzeczności z podstawowymi zasadami, choćby zasadą równości stron. Zobowiązywanie danej strony do podania adresu innej strony nieznanej z miejsca pobytu, może w skrajnych przypadkach prowadzić do pozbawienia prawa do sądu. Podkreślić jednocześnie należy, iż sąd może w uzasadniony sposób oczekiwać od strony, by ta współdziałała w wyjaśnieniu kwestii miejsca przebywania innej strony lub uczestnika, bądź też złożyła wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej - art. 78-79 Ppsa. Przepisy te wskazują na sytuacje, w których konieczne jest ustanowienie kuratora do doręczeń oraz określają postępowanie sądu w sprawie jego ustanowienia. Powołane przepisy wykluczają możliwość ustanawiania kuratora bez wniosku osoby zainteresowanej. W analizowanej sytuacji osobami, która będą mogły złożyć wniosek o ustanowienie kuratora, będą skarżący. Mając powyższe na uwadze sąd pierwszej instancji powinien był pouczyć skarżącego, niezależnie od tego czy jest reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego czy też nie, o trybie złożenia wniosku o ustanowienie kuratora, tak aby mógł on skorzystać z tej możliwości (postanowienie z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 277/10, LEX nr 619875). Takie pouczenia sąd pierwszej instancji nie wystosował. Zauważyć także należy, iż pomimo tego, że w trakcie zawieszenia postępowania, co do zasady nie są podejmowane żadne czynności merytoryczne, jednakże sąd zobowiązany jest podjąć działania, które mają na celu podjęcie zawieszonego postępowania, w tym ustalenie statusu ewentualnych uczestników i ich adresów (por. postanowienia NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1725/12, LEX nr 1225724). W przedmiotowej sprawie sąd pierwszej instancji takich czynności nie dokonał, przerzucając w całości obowiązek ustalenia adresu uczestnika na stronę skarżącą. Dlatego też powyższe uchybienia o charakterze procesowym powodują, że postanowienie o umorzeniu postępowania należało uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Lublinie powinien podjąć czynności zmierzające do ustalenia aktualnych adresów uczestników postępowania – L. N. i S. N., a gdyby to okazało się niemożliwe, ustanowienia kuratora dla nieobecnych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa.