II OZ 1808/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.P. i K.P., D.K. i D.K1. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2277/24 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K.P. i R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2024 r. nr 806/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie R.P., 2. odrzucić zażalenie K.P., D.K. i D.K1. R. P. i K. P. (dalej jako Skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2024 r. nr 806/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Skarga K. P. została prawomocnie odrzucona (postanowienie NSA z 29 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 1363/25). Wraz z wniesieniem skargi R. i K. P. wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek K. P. został oddalony albowiem zachodziła oczywista bezzasadność skargi (brak przymiotu strony). Natomiast wniosek R. P. został prawomocnie pozostawiony bez rozpoznania postanowieniem WSA w Warszawie z 5 lutego 2025 r. sygn. akt VII SPP 606/24. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało odrzucone jako niedopuszczalne – postanowienie NSA z 9 lipca 2025 r. sygn. akt II OZ 1000/25. Wobec tego, że skarga nie została opłacona przez R. P. zarządzeniem z 5 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2277/24 (k. 16 akt) Przewodniczący Wydziału wezwał go do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. R. P. i K. P., D. K. i D.K1. wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie (k. 27 akt). Zarzucają zarządzeniu brak wskazania orzeczenia procesowego, brak wskazania kto jest autorem zarządzenia. Wskazują na narzucenie olbrzymich kosztów sądowych z chwytem procesowym dzielenia jednej sprawy na 365 i dalej na 4 co łącznie daje 1460 spraw. Doliczając łączone sprawy daje to ok. 1750 spraw, od których żąda się od skarżących po 100 zł wpisu, co daje łączną kwotę 175.000 zł. Ponadto zarzucają brak dostępu do akt sprawy i odsunięcie ich pełnomocnika od sprawy a Sąd nie chce nawet ustalić strony art. 28 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie R. P. nie zasługuje na uwzględnienie, zażalenie K. P., D. K. i D.K1. podlega zaś odrzuceniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznając zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi nie bada powodów dlaczego skarżący nie uiścił wpisu np. ilości toczących się z jego inicjatywy postępowań sądowych czy administracyjnych. Ocena Sądu dotyczy tego czy w konkretnej sprawie wywołanej skargą skarżący zgodnie z przepisami powinien uiścić wpis sądowy i czy powinien to zrobić w takiej wysokości, jak wskazał to Przewodniczący Wydziału w skierowanym do niego wezwaniu. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia, legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, NSA sprawdza jedynie, czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od skargi i w jakiej wysokości. Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy obowiązek uiszczenia przez R. P. wpisu od skargi istniał i wysokość tego wpisu została określona w zaskarżonym zarządzeniu prawidłowo. Analiza akt sprawy potwierdza, że wnosząc skargę skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i wniosek ten został prawomocnie rozpatrzony poprzez pozostawienie go bez rozpoznania - postanowienie WSA w Warszawie z 5 lutego 2025 r. sygn. akt VII SPP 606/24, którym utrzymano w mocy zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku skarżącego o prawo pomocy bez rozpoznania. Ponadto wniesione przez m.in. skarżącego zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone przez NSA postanowieniem z 9 lipca 2025 r. sygn. akt II OZ 1000/25. Wbrew zarzutom zażalenia zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wskazuje czyjej skargi i na jaki akt organu dotyczy oraz podaje podstawy prawne sformułowania wezwania jak i określenia wysokości wpisu (art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zarządzenie jest podpisane przez Sędziego WSA. Skarżący nie został zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych bowiem jak wynika z akt sprawy jego wniosek o prawo pomocy został prawomocnie pozostawiony bez rozpoznania. Nie uzyskał prawa pomocy albowiem nie doszło do merytorycznego rozpoznania wniosku, gdyż nie dopełnił on warunku złożenia formularza PPF na wezwanie Sądu. Jak wynika z akt sprawy kwestia prawa pomocy została prawomocnie zakończona i wobec tego należało wezwać skarżącego do uiszczenia wpisu od wniesionej wcześniej skargi, co uczyniono kierując do niego zaskarżone zarządzenie. Odnosząc się do kwestii prawidłowości wysokości określonego w zarządzeniu wpisu, NSA stwierdza, że wskazana w nim kwota 500 złotych jest prawidłowa bowiem skarga dotyczy decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, którego przedmiot stanowiła decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy nr IIWT/180/2023 z 19 września 2023 r. znak PINB.IIIOT.5141.47.2023.IC, wstrzymująca budowę obiektu budowlanego nietrwale połączonego z gruntem na nieruchomości przy ul. [...] w W., na którą wniesiono zażalenie z uchybieniem terminu. Jak wynika z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stały w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu budownictwa i architektury wynosi 500 zł. Nie ulega wątpliwości, że sprawa umorzenia postępowania odwoławczego przez MWINB w sprawie wstrzymania budowy obiektu budowlanego zaskarżoną decyzją, jest sprawą z zakresu budownictwa. W ocenie NSA, argumentacja zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem skarżonego zarządzenia. Kwestia prawa pomocy została wyjaśniona przed wezwaniem do uiszczenia wpisu. Okoliczność, że skarżący jest inicjatorem (współautorem skarg) wielu postępowań sądowoadministracyjnych, które łącznie obligują do ponoszenia wielu wpisów sądowych na łączną kwotę przewyższającą jego zdolności finansowe nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy bowiem Sąd oceniał wyłącznie prawidłowość wezwania do uiszczenia wpisu na potrzeby tej konkretnej skargi. Ponadto nic nie stało na przeszkodzie by skarżący skorzystał z prawa pomocy, przedstawił swoją rzeczywistą sytuację finansową i wykazał, że przy łącznej kwocie należnych i zapłaconych już wpisów sądowych w innych sprawach aktualnie nie jest w stanie ponieść kosztów kolejnego wpisu w wysokości 500 zł bez uszczerbku dla utrzymania swego i rodziny. Obowiązek uiszczenia wpisu istniał ponieważ skarżący nie uzyskał zwolnienia od kosztów sądowych z powodów ustawowych wskazanych w art. 239 § 1 i 2 P.p.s.a., w szczególności nie uzyskał prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, do których zaliczyć należy wpis sądowy. Obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi wynikał z zestawienia art. 214 § 1 P.p.s.a., art. 220 § 1 P.p.s.a. i art. 230 P.p.s.a. Zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jak stanowi art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. Przewodniczący Wydziału wzywa stronę wnoszącą skargę do opłacenia należnego od niej wpisu w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Wobec powyższego skarżący powinien był skargę opłacić. Wobec tego Przewodniczący Wydziału słusznie wezwał go zaskarżonym zarządzeniem do uiszczenia wpisu. Dla prawidłowości wezwania nie ma znaczenia to w ilu jeszcze innych sprawach skarżący wniósł skargi i jest zobligowany do uiszczenia od nich przewidzianych prawem wpisów sądowych. W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału VII zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. mając na uwadze, że wnosząc skargę Skarżący nie uiścił wymaganego przepisami wpisu sądowego od skargi oraz nie uzyskał ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, postąpił zgodnie z prawem wzywając go do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. W ocenie NSA, nie było zatem podstaw do zakwestionowania przedmiotowego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Zażalenie wniesione zaś przez K. P., D. K. i D.K1. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 198 P.p.s.a. przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Zatem w sprawach zażaleń na zarządzenie Przewodniczącego wydziału stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez K. P., D. K. i D.K1. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu R. P. do uiszczenia wpisu od skargi jest niedopuszczalne, ponieważ nie byli oni adresatem tego zarządzenia o wpisie. Był nim wyłącznie R. P. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia K. P., D. K. i D. K1. W związku z powyższym NSA na podstawie, art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.