II OZ 195/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na zarządzenie Przewodniczącego – sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 580/13 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 580/13, referendarz sądowy w Wojewódzki Sądzie Administracyjny we Wrocławiu pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej S.J. o zwolnienie z wpisu sądowego od zażalenia, w sprawie ze skargi ww. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Od powyższego zarządzenia skarżąca wniosła sprzeciw. Zarządzeniem z dnia 6 lutego 2015 r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2014 r. odrzucające zażalenie na postanowienie z dnia 13 maja 2014 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano na przepis art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a następnie wyjaśniono że warunkiem skuteczności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest jego złożenie na urzędowym formularzu, według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Jednakże wniosku o przyznanie prawa pomocy w takiej formie skarżąca nie złożyła, zatem na podstawie art. 257 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek taki należało pozostawić bez rozpoznania. Nadto dodano, że to już trzeci wniosek skarżącej w tej sprawie, który nie został złożony na urzędowym formularzu. Dwa poprzednie także zostały pozostawione bez rozpoznania, a skarżąca nadal uparcie odmawia złożenia wniosku na wymaganym formularzu. Zaznaczono także, że argumentacja skarżącej, iż nie może tego uczynić jest nieprzekonująca, albowiem do akt sprawy wciąż wpływają kolejne pisma skarżącej. A zatem może się podpisać i może skorzystać z pomocy innych osób przy ich wysyłce. Zatem uznano, że nie istnieją przeszkody, które uniemożliwiły skarżącej przesłanie do sądu wniosku w wymaganej formie. Na powyższe orzeczenie zażalenie wniosła skarżąca podnosząc, że się z nim nie zgadza. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności wskazać należy, że gdy pozostawienie wniosku bez rozpoznania następuje w drodze zarządzenia referendarza (art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a".), na które został wniesiony sprzeciw, to zarządzenie takie traci moc i jak wynika z art. 260 zd. pierwsze P.p.s.a., wówczas sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 260 zd. drugie P.p.s.a. na postanowienie przysługuje zażalenie. Treść regulacji zawartej w art. 260 P.p.s.a. wskazuje, że po złożeniu sprzeciwu, bez względu na to czy dotyczy on zarządzenia, czy postanowienia, rozstrzygnięcia te tracą moc, a sąd rozpoznając sprawę wskutek złożonego sprzeciwu wydaje postanowienie. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę w trybie przewidzianym w art. 260 P.p.s.a. zastosował wadliwą formę rozstrzygnięcia, błędnie określając wydane postanowienie jako zarządzenie. To uchybienie Sądu nie miało jednak wpływu na rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wniesionego przez stronę środka zaskarżenia, prawidłowo określonego jako zażalenie, a także na ostateczny wynik sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia. Z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika bowiem, że zostało ono wydane w istocie przez Sąd orzekający w składzie jednoosobowym po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, a przedmiotem rozstrzygnięcia był wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego braki nie zostały pomimo stosownego wezwania uzupełnione. Zatem nadanie przez Sąd wydanemu na posiedzeniu niejawnym rozstrzygnięciu wadliwej formy zarządzenia nie może podważyć zasady, że rozstrzygnięcie to w istocie rzeczy jest postanowieniem sądu, o jakim mowa w art. 260 P.p.s.a. (porównaj: postanowienie NSA z dnia 11.12.2012 r., sygn. akt II FZ 954/12; postanowienie NSA z dnia 18.11.2011 r., sygn. akt II OZ 1121/11). Oceniając zaś merytorycznie zaskarżone orzeczenie wskazać należy, co następuje: Zgodnie z treścią art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Niezachowanie określonego w art. 252 § 2 P.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r., nr 5, poz. 74). Zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w formie pisemnej, ale nie na urzędowym formularzu. W związku z powyższym przesłano skarżącej formularz odpowiedniego wniosku celem jego wypełnienia i odesłania. Mimo tego skarżąca nie nadesłała Sądowi wniosku na urzędowym formularzu. W związku z powyższym przyjąć należy, w świetle art. 257 P.p.s.a., że orzeczenie Sądu pierwszej instancji o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, jest prawidłowe. Skarżąca bowiem nie uczyniła zadość ustawowemu obowiązkowi złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. A brak ten skutkuje niemożliwością merytorycznego rozpoznania takiego wniosku. Tym samym wniesione zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W tym miejscu podnieść należy, że w tej sprawie w takich samych okolicznościach – wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania, bo nie został złożony na urzędowym formularzu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już dwukrotnie. Postanowieniami z dnia 10 grudnia 2013 r. II OZ 1156/13 i z dnia 4 listopada 2014 r. II OZ 1147/14 oddalono zażalenia skarżącej na postanowienia Sądu pierwszej instancji o pozostawieniu jej wniosków o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.