II OZ 316/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 1018/16 o odrzuceniu skargi A. T. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wglądu w akta sprawy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 1018/16 odrzucił skargę A. T. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wglądu w akta sprawy (pkt 1) i zwrócił skarżącej uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 28 listopada 2016 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie 1 odpisu skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłkę zawierającą m.in. niniejsze wezwanie doręczono skarżącej 16 grudnia 2016 r. W wyznaczonym terminie, który upłynął z dniem 23 grudnia 2016 r., skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi, toteż Sąd skargę jej odrzucił. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji: – błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że nie uzupełniła ona we wskazanym terminie braków formalnych skargi i nie dołączyła do akt odpisu skargi, w sytuacji, gdy Sąd nie uwzględnił, że nie zostało jej doręczone zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia odpisu skargi, co zostało przez skarżąca podniesione także we wniosku z 6 lutego 2017 r. o przywrócenie terminu do złożenia odpisu skargi, zatem w ogóle nie wiedziała, że poza uiszczeniem opłaty od skargi ma wykonać jeszcze jedno zobowiązanie Sądu, – błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że zostało jej doręczone wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sytuacji, gdy takie wezwanie nie zostało do niej skierowane i nigdy takiego wezwania nie otrzymała. Wskazując na powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie odpisu skargi. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wyjaśniła, że zapoznając się z aktami sprawy 3 lutego 2017 r. w sekretariacie wydziału dowiedziała się, że postępowanie zostało zakończone odrzuceniem skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi, tj. niedołączenia jednego odpisu skargi. Od pracowników sekretariatu dowiedziała się, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało jej doręczone wraz z zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Oświadczyła, że po złożeniu skargi otrzymała z Sądu jedynie jedną przesyłkę zawierającą odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Wskazała, że przedmiotowe wezwanie wykonała w terminie uiszczając wpis sądowy. Zdaniem skarżącej nie może ona ponosić negatywnych skutków tego, że najprawdopodobniej omyłkowo nie wysłano do niej wezwania do usunięcia braku formalnego skargi. Podniosła, że Sąd w żaden sposób nie poinformował jej, że w kierowanej do niej korespondencji znajdują się dwa zobowiązania. Gdyby zaś to uczynił, to skarżąca od razu powiadomiłaby Sąd, że takiego wezwania nie otrzymała, dowiedziałaby się o jego treści i je wykonała. W ocenie skarżącej ponoszenie przez nią konsekwencji błędnego wezwania przez Sąd i ewentualnej pomyłki osób wysyłających pocztę stanowi rażące naruszenie przysługującego jej prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 57 § 1 w zw. z art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) do skargi należy dołączyć odpis jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Niezłożenie odpisów skargi jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Konsekwencją nieuzupełnienia wskazanego braku formalnego skargi jest jej odrzucenie, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Warunkiem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest bezskuteczny upływ ustawowego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Oczywistym jest, że termin siedmiodniowy, o którym stanowi art. 49 § 1 p.p.s.a., rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą skutecznego doręczenia stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma. W przypadku, gdy stronie nie doręczono skutecznie wezwania, nie może w stosunku do niej rozpocząć biegu termin do uzupełnienia braków formalnych pisma, a w konsekwencji nie jest możliwe uchybienie terminowi, który nie rozpoczął się. Stosując rygor odrzucenia skargi, jaki ustawa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wiąże z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, Sąd winien wykazać, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do odrzucenia skargi, a więc również fakt, że strona, mimo prawidłowego wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie uzupełniła ich w wyznaczonym terminie, a argumentacja ta powinna znaleźć potwierdzenie w aktach sprawy. W niniejszej sprawie skarżąca konsekwentnie (zarówno w obecnie rozpoznawanym zażaleniu, jak i w odrębnym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi) zarzuca Sądowi pierwszej instancji, że wbrew jego twierdzeniom nie otrzymała ona wezwania do nadesłania odpisu skargi, bowiem w przesyłce otrzymanej po wniesieniu skargi było tylko jedno wezwanie - do uiszczenia wpisu sądowego, które wykonała. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że twierdzenie Sądu, jakoby skarżąca została skutecznie wezwana do nadesłania odpisu skargi, nie znajduje potwierdzenia w aktach sądowych. W aktach tych rzeczywiście znajdują się odpisy dwóch wezwań skierowanych do skarżącej z dnia 28 listopada 2016 r.: jednego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie odpisu skargi (k. 16) i drugiego dotyczącego doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 17). Na obu tych pismach widnieje adnotacja pracownika sądu, że pismo przekazano do Biura Podawczego w dniu 28 listopada 2016 r. Z kserokopii pocztowej książki nadawczej (k. 23-24) wynika, że w dniu 29 listopada 2016 r. wysłano do A. T. tylko jedną przesyłkę dotyczącą sprawy o sygn. akt IV SA/Po 1018/16. Kluczowe znaczenie ma jednak fakt, że w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia obioru przesyłki skierowanej do skarżącej. Zamiast tego w aktach znajduje się pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego L. k. K. z dnia 11 stycznia 2017 r. (k. 22) wydane w związku z reklamacją przesyłki pocztowej. W piśmie tym wskazano, że przesyłka polecona nadana 28 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 1018/16 o stosownym numerze nadawczym adresowana do A. T. została wydana w Urzędzie Pocztowym 16 grudnia 2016 r. przez J. T. jako pełnomocnika pocztowego. Pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego wprawdzie potwierdza, że przesyłka pocztowa adresowana do skarżącej została odebrana przez osobę uprawnioną do jej odbioru w dniu 16 grudnia 2016 r., natomiast nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie na tej podstawie, jaka była zawartość przedmiotowej przesyłki. Zasadą jest, że pisma wysyłane przez sąd doręcza się adresatom za zwrotnym poświadczeniem odbioru sporządzonym na ustalonym formularzu. Na formularzu tym, stosowanym także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wskazuje się m.in. rodzaj przesyłki. Praktyka sądów administracyjnych pokazuje, że informację o zawartości przesyłki zamieszcza się w formie adnotacji w pełnej lub skróconej formie, która pozwala zidentyfikować rodzaj wysyłanego pisma, a jeśli jest ich w kopercie kilka - każdego z nich (np. odpis postanowienia z uzasadnieniem ze wskazaniem daty wydania, odpis zażalenia, odpis wezwania z określeniem jego przedmiotu). Podkreślić należy, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który potwierdza fakt i datę doręczenia wskazanych pism. Oznacza to, że stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. postanowienia NSA: z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1001/16 i z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OZ 404/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że skarżąca w jednej przesyłce otrzymała rzeczywiście dwa wezwania: do uiszczenia wpisu sądowego i do uzupełnienia braków formalnych skargi, a w związku z tym, że bezskutecznie upłynął jej termin do nadesłania odpisu skargi, mogłoby potwierdzać zwrotne potwierdzenie odbioru przedmiotowej przesyłki (zakładając, że wskazano w nim, że przesyłka zawiera dwa wezwania), którym Sąd jednak nie dysponuje. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że oba wezwania z dnia 28 listopada 2016 r. sporządzone zostały na odrębnych drukach i nie sporządzano pisma przewodniego wymieniającego zawartość przesyłki, co, w związku z twierdzeniem skarżącej o nieotrzymaniu jednego z nich, nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie o nadesłanie odpisu skargi. Powyższe rodzi zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca faktycznie otrzymała wezwanie do nadesłania odpisu skargi - tym bardziej, że wykonała drugie zobowiązanie nałożone na nią zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jeżeli zaś istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenie zarządzenia nakładającego na stronę obowiązek wykonania określonych czynności procesowych pod rygorem odrzucenia skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego zbadania skargi (por. postanowienia NSA: z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 i z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odrzucenie jej bowiem ze wskazanych przyczyn stanowiłoby - co słusznie podniosła skarżąca - nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dodatkowo uwzględnić należało fakt, że skarżąca do pisma z dnia 6 lutego 2017 r. załączyła brakujący odpis skargi. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.