II OZ 425/25

Dnia 26 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. i K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 946/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. M. i K. M. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 października 2024 r. nr P.7721.110.2024 11 KL w przedmiocie rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB" w Mrągowie z dnia 9 września 2024 r., Nr 228/2024, nakazującą skarżącym rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego – przyczepy typu holenderska na działce nr [...] obr. L., gm. P. wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe, wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozwala na ocenę, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący w żaden inny sposób – prócz lakonicznego twierdzenia, że grozi im nieodwracalna szkoda w postaci poniesienia kosztów związanych z demontażem przyłączy do przyczepy oraz drewnianego ganku stojącego przed przyczepą – nie uprawdopodobnili, że wykonanie decyzji może spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z zaistnieniem którejkolwiek przesłanki określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżących nie wykazał, aby wykonanie decyzji, tj. wykonanie nakazu rozbiórki przyczepy holenderskiej, spowodowało znaczną szkodę, nie przedstawił bowiem w uzasadnieniu wniosku ani sytuacji majątkowej skarżących, ani szacunkowych kosztów wykonania decyzji. Jak zaś sam pełnomocnik wskazał w treści skargi "wskazaną przyczepę można przenieść w inne miejsce, zaś czynność ta nie stanowiłaby żadnego utrudnienia ani ze względu na czas, ani na sposób demontażu przyczepy i rzeczonych bloczków, na których jest posadowiona", wobec czego nie można w sprawie również mówić o trudnych do odwrócenia skutkach. Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli skarżący. W zażaleniu sformułowano zarzut dotyczący naruszenia prawa procesowego, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że w niniejszej sprawie przy demontażu przyczepy typu holenderskiego oraz bloczków, na których jest posadowiona brak jest trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy rozbiórka wskazanego tymczasowego obiektu budowlanego wiąże się z istotną lub trwałą zmianą rzeczywistości, pociągającą za sobą znaczne nakłady finansowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Nie jest więc rolą sądu administracyjnego na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji. W tej zaś sprawie ma rację Sąd I instancji, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o nakazie rozbiórki nie zawiera takiego uzasadnienia, które przemawiałoby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Formułując wniosek skarżący nie przytoczyli okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie wskazali, że grozi im nieodwracalna szkoda w postaci poniesienia kosztów związanych z demontażem przyłączy do przyczepy oraz drewnianego ganku stojącego przed przyczepą. Oceny tej nie niweczy argumentacja zażalenia odwołująca się do charakteru decyzji o nakazie rozbiórki, a mianowicie, że rozbiórka wskazanego tymczasowego obiektu budowlanego, skutkuje istotną lub trwałą zmianą rzeczywistości, wobec czego niesie za sobą szereg negatywnych konsekwencji dla skarżących, w szczególności w zakresie finansowym, i że ze względu na okoliczności niniejszej sprawy zasadnym byłoby, w ocenie skarżących, wstrzymanie wykonania decyzji, aby uniknąć kosztów, które mogą okazać się niepotrzebne. W tym miejscu wyjaśnienia stronie skarżącej wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2014 r., II FZ 1741/14). Ponadto skutek w postaci rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego nie ma przesądzającego znaczenia dla oceny z punktu widzenia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia fakt, że proces budowlany jest działalnością, która z zasady może łączyć się z możliwością wystąpienia okoliczności i skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tym bardziej jeżeli mamy do czynienia z nakazem rozbiórki (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2014 r., II OZ 232/14; z 17 września 2013 r., II OZ 746/13; z 8 lutego 2013 r., II OZ 70/13), nawet jeżeli potencjalnie sąd administracyjny może uchylić decyzję o nakazie rozbiórki. W innym wypadku niezależnie od przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. możliwe byłoby wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej w każdej sprawie jeżeli tylko strona skarżąca złożyłaby do sądu administracyjnego wniosek w tym przedmiocie (por. postanowienie NSA: z 30 stycznia 2018 r., II OZ 24/18). Dlatego niezależnie od przedmiotu sprawy zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagane jest wykazanie istnienia dwóch przesłanek, tj. trudnych do odwrócenia skutków lub powstania znacznej szkody. Co prawda, orzeczenie rozbiórki zawsze łączy się z poniesieniem określonych kosztów jej dokonania. Wobec tego, faktu poniesienia kosztów rozbiórki nie należy rozpatrywać w kategoriach znacznej szkody skoro koszt jest związany z istotą tej decyzji. Charakter znacznej szkody ma taka szkoda, która niesie ze sobą skutki odmienne od tych, które decyzja z reguły wywołuje. Poniesienie kosztów rozbiórki budynku należy zaliczyć do normalnych skutków takiej decyzji (por. postanowienia NSA: z 4 marca 2020 r., II OZ 218/20; z 22 maja 2020 r., II OSK 1422/19; z 9 czerwca 2021 r., II OZ 364/21). W takiej sytuacji trudno zatem z automatu uznać, że w stosunku do takiego podmiotu nakaz rozbiórki spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. W okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący nie uzasadnili zatem, że wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej jest uzasadnione, a brak wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w okolicznościach tej sprawy, przy uwzględnieniu jej przedmiotu, tj. rozbiórki obiektu budowlanego, jest decydujący dla odmowy wstrzymania ww. decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.