II OZ 757/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. i A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 36/25 o odmowie przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 36/25 w sprawie ze sprzeciwu B. K. i A. K. od decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie postępowania dotyczącego legalności budowy budynku gospodarczego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 36/25, oddalił sprzeciw B. K. i A. K. od decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr [...], w przedmiocie postępowania dotyczącego legalności budowy budynku gospodarczego. Odpis sentencji ww. wyroku został doręczony zawodowego pełnomocnikowi skarżących w dniu 27 lutego 2025 r. (k. 36). Pismem z dnia 12 marca 2025 r. pełnomocnik skarżących zgłosił wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Wraz z wnioskiem pełnomocnik skarżących złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego zgłoszenia wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek choroby. Pełnomocnik skarżących załączył do wniosku zaświadczenie lekarskie. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie tego Sądu przedstawiona przez pełnomocnika skarżących okoliczność zaistnienia choroby nie implikuje niemożności dochowania terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w tej sprawie. Sąd meriti nie kwestionował przebywania pełnomocnika skarżących na zwolnieniu lekarskim we wskazanym w nim okresie i nie ingerował w zakres objęty wydanym orzeczeniem lekarskim. W ocenie tego Sądu okoliczność wskazanej w nim choroby, określonej przez lekarza kodem [...], tj. [...] nie jest jednak jednoznaczne z niemożnością podjęcia działania przez pełnomocnika w tej sprawie celem właściwego zabezpieczenia interesów mocodawcy. Kwestia przebywania przez adwokata na zwolnieniu lekarskim nie powoduje, zdaniem Sądu pierwszej instancji, braku istnienia możliwości należytego zabezpieczenia interesów klienta, z racji tego że, wobec niemożliwości osobistego działania, może on skorzystać z odpowiednich narzędzi prawem przewidzianych, tj. wyznaczenie pełnomocnika substytucyjnego (art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1564) - dalej: "p.a.", lub doprowadzenie do wszczęcia procedury wyznaczenia zastępcy (art. 26 p.a.). Ponadto w myśl art. 37a ust. 1 p.a. adwokat wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej oraz w spółkach, o których mowa w art. 4a ust. 1, obowiązany jest zapewnić zastępstwo w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Natomiast ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego ponosi jego mocodawca, zatem skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Sąd meriti uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do uchybienia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z winy pełnomocnika skarżących, zatem wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.". W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, o czym orzeczono jak w postanowieniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli B. K. i A. K., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów postępowania wskutek wadliwego zastosowania art 86 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. i wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżących wskazał przede wszystkim, że urzędowe stwierdzenie niezdolności do pracy jest wystarczającym uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu do wykonywania czynności procesowej i powinno skutkować uwzględnieniem wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W myśl art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Zaznaczyć także należy, że z uwagi na treść art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, na podstawie podniesionych w nim okoliczności faktycznych ocenia, czy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie uzasadnienie wniosku i ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144, z dnia 7 lutego 2000 r. sygn. akt I CKN 1261/99, LEX nr 40112). Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć i przezwyciężyć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Innymi słowy, chodzi wyłącznie o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W przypadku zaś, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie podwyższone jest kryterium staranności, ponieważ profesjonalny pełnomocnik posiada stosowne przygotowanie i znajomość procedur zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2017, sygn. I OZ 476/17, LEX nr 2254389). W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od pełnomocnika maksimum staranności. Profesjonalny pełnomocnik, dochowując należytej staranności, powinien był trzymać pieczę nad przedmiotową sprawą, jednak tego obowiązku nie dopełnił. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie ocenił, że okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej jaką było wystąpienie z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia zapadłego wyroku. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 czerwca 2008 r., sygn. II OZ 580/08, LEX nr 493607; 10 września 2010 r., sygn. II OZ 849/10, LEX nr 743939 oraz 7 lutego 2020 r., sygn. I OZ 9/20, LEX nr 2798868). Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, pomimo potwierdzonej choroby pełnomocnika skarżących - [...]- mógł on skorzystać z odpowiednich narzędzi prawem przewidzianych, tj. wyznaczyć pełnomocnika substytucyjnego (art. 25 ust. 3 p.a.), lub doprowadzić do wszczęcia procedury wyznaczenia zastępcy (art. 26 p.a.). Ponadto w myśl art. 37a ust. 1 p.a. adwokat wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej oraz w spółkach, o których mowa w art. 4a ust. 1, obowiązany jest zapewnić zastępstwo w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w kwestionowanym postanowieniu co do tego, że pełnomocnik skarżących w okolicznościach niniejszej sprawy nie wykazał, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie wyroku nastąpiło bez jego winy, a co za tym idzie bez winy skarżących. W sytuacji, gdy pełnomocnikowi skarżących, po otrzymaniu odpisu sentencji wyroku, znany był termin wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, brak podjęcia przez niego jakichkolwiek działań, należy ocenić jako niezachowanie należytej staranności przy prowadzeniu sprawy swoich mocodawców. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ust. 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.