II OZ 896/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K., K. P., R. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 listopada 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 174/24 o odrzuceniu zażalenia D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 września 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 174/24 w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie D. K.; 2. odrzucić zażalenie K. P., R. P. i D. K. Postanowieniem z 12 września 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 174/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej "WSA w Warszawie" na podstawie art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie z 17 lipca 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 174/24, odmawiające D. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. D. K. wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Postanowieniem z 8 listopada 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 174/24 WSA w Warszawie odrzucił zażalenie na postanowienie własne z 12 września 2024 r. Sąd I instancji podkreślił, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dopuszczają możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. Tym samym, zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Pismem z 4 grudnia 2024 r. D. K., K. P., R. P. i D. K. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania administracyjnego. Zakwestionowali oni rozstrzygnięcie o odmowie przyznania prawa pomocy. Pismem z 4 grudnia 2024 r. D. K. i K. P. wniosły kolejne zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając dodatkowo Sądowi I instancji m.in. pominięcie regulacji dotyczących prawa własności, tj. art. 21 i 64 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do NSA przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Ustawodawca, w powołanej wyżej ustawie w brzmieniu nadanym nowelizacją, która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego (art. 260 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wojewódzki sąd administracyjny działa bowiem jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 p.p.s.a. Odrzucenie zażalenia z przyczyn formalnych z uwagi na nieusuwalne przeszkody procesowe do jego rozpoznania nie pozwalało zarazem Sądowi dokonać oceny merytorycznych okoliczności wydania zaskarżonego aktu. Za prawidłowe zatem uznać należy przyjętą przez Sąd I instancji ocenę o niedopuszczalności zażalenia na wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a, postanowienie tego Sądu utrzymujące postanowienie referendarza sądowego, w przedmiocie prawa pomocy. W obowiązującym stanie prawnym, na postanowienie wydane po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego zażalenie nie przysługuje, a zatem wniesienie takiego zażalenia jest niedopuszczalne i skutkuje jego odrzuceniem (por. np. post. NSA z 9 lutego 2021 r., sygn. akt II OZ 401/21, CBOSA). W związku z powyższym, zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy zostało prawidłowo odrzucone przez Sąd I instancji z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia w aktualnym stanie prawnym. Odnosząc się zaś do zażalenia złożonego w niniejszej sprawie przez K. P., R. P. i D. K. wskazać trzeba, że jest ono niedopuszczalne, ponieważ nie byli oni adresatami zaskarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego rozstrzygnięcia – w tym przypadku wyłącznie D. K. Rozstrzygnięcia Sądu wydawane w postępowaniu wpadkowym wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy doręczane są bowiem wyłącznie stronie, której dotyczył ten wniosek (zob. postanowienie NSA z 26 października 2017 r. II OZ 1265/17, LEX nr 2391464). W tej sytuacji zażalenie wniesione przez K. P., R. P. i D. K. podlegało odrzuceniu. Z przedstawionych względów orzeczono jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz jak w pkt 2 sentencji w oparciu o art. 197 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a.