II OZ 946/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2499/24 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D.D. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 31 lipca 2024 r., znak DOZ-OAiK.650.486.2024.AR w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2499/24, odrzucił wniosek D.D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2025 r. w sprawie ze skargi D.D. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 31 lipca 2024 r., znak DOZ-OAiK.650.486.2024.AR w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. 24 marca 2025 r. D.D. złożył drogą elektroniczną wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku wraz ze skargą kasacyjną. Wskazał, że z uwagi na problemy z działaniem systemów ePUAP, mojeID oraz [...] MojeID na 3 skargi kasacyjne, które skarżący planował wnieść w sprawach sygn. akt VII SA/Wa 2497/24, sygn. akt VII SA/Wa 2498/24 i sygn. akt VII SA/Wa 2499/24 prawdopodobnie udało się złożyć tylko jedną w terminie, przez wysłanie nieedytowalnej wstępnej kopii roboczej skargi kasacyjnej, której treść ani forma graficzna nie była zgodna z zamiarem skarżącego. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał 14 marca 2025 r. Skarżący przygotował skargę kasacyjną w formie dokumentu, który po eksportowaniu do formatu PDF miał zamiar podpisać podpisem zaufanym i dołączyć do pisma przewodniego. Około godziny 23:00 pojawiły się jednak problemy z błędnym działaniem systemów – z logowaniem do systemu ePUAP, mojeID oraz [...] MojeID, które uniemożliwiły podpisanie dokumentu podpisem zaufanym i dodawanie załączników do pisma, co w konsekwencji uniemożliwiło złożenie skargi kasacyjnej w terminie. Skarżący dodał, że we Wrocławiu nie ma obecnie placówek działających całodobowo. D.D. wskazał też, że 16 marca 2025 r. system działał już w pełni poprawnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek podlega odrzuceniu. Sąd wyjaśnił, że D.D. otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 12 lutego 2025 r., termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał zatem z dniem 14 marca 2025 r. Jak wynika z urzędowego poświadczenia przedłożenia, skarżący wniósł skargę kasacyjną drogą elektroniczną w dniu 14 marca 2025 r. (o godzinie 23:59), a zatem skarga kasacyjna została wniesiona w terminie. Sąd podniósł, że instytucja przywrócenia terminu ma natomiast zastosowanie w przypadku, gdy strona nie dokonała czynności w terminie. Dopiero w razie stwierdzenia, że w sprawie doszło do uchybienia terminowi, Sąd może merytorycznie rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Sąd stwierdził, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu, w związku z czym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszym przypadku należało odrzucić. D.D., korzystający z uprawnień profesjonalnego pełnomocnika, złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadzie art. 192 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") i rozpoznanie sprawy na nowo, a w konsekwencji przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Uwzględnienie zażalenia i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, a także rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu na zasadzie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. (a w konsekwencji przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie) w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. A w przypadku uznania, że wymogi wskazane w art. 188 p.p.s.a. nie są spełnione, uwzględnienie zażalenia i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. naruszenie przez Sąd art. 18 § 1 pkt 6 i 6a p.p.s.a. oraz art. 21 p.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania na zasadzie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. z uwagi na branie w rozpoznaniu sprawy udziału sędziego wyłączonego z mocy ustawy w osobie Przewodniczącego sędziego WSA Włodzimierza Kowalczyka, który był sędzią sprawozdawcą w ramach 3 osobowego składu wydającego wyrok, którego dotyczy przedmiotowa skarga kasacyjna w przedmiocie której "wniosku przywrócenie terminu do wniesienia" rozstrzygał sędzia Włodzimierz Kowalczyk. Podczas gdy sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator oraz dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Niniejsza regulacja została wprowadzona, aby zachować faktyczną bezstronność składu orzekającego rozpoznającego daną sprawę. Jak wiadomo, zarówno wynagrodzenie jak i możliwość awansu jest warunkowana ilością uchylonych wyroków, w których składzie znajdował się dany sędzia (zwłaszcza – jako sprawozdawca), zatem sędzia Włodzimierz Kowalczyk jest bezpośrednio zainteresowany majątkowo oraz zawodowo tym, aby skarga kasacyjna w sprawie, w której jako sędzia WSA był sprawozdawcą, nie została poddana do rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jest to szczególnie istotne z uwagi na fakt, że w sprawie skargi (rozpatrywanej przez WSA) zostały dwukrotnie złożone wnioski o rozpoznanie sprawy na rozprawie – wnioski pozostały bez jakiegokolwiek rozpoznania, a także sam zaskarżony wyrok jest nie tylko sprzeczny z ustaloną linią orzeczniczą NSA, ale także sprzeczny z ustaloną linią orzeczniczą prezentowaną przez samego sędziego Włodzimierza Kowalczyka (więcej na s. 9 skargi kasacyjnej), co rodzi uzasadnione obawy co do zasadności i słuszności zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Już zatem sama literalna treść powołanego przepisu przesądza, że bezwzględną przesłanką jego zastosowania jest uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej. Innymi słowy wniosek o przywrócenie terminu można złożyć wyłącznie wtedy, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym (w niniejszym przypadku wniesienia skargi kasacyjnej). Skoro – jak zasadnie przyjął Wojewódzki Sąd – strona złożyła w terminie skargę kasacyjną, to brak jest podstaw do rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Odnosząc się natomiast do podnoszonej nieważności postępowania z uwagi na udział w rozpoznaniu sprawy sędziego wyłączonego z mocy ustawy stwierdzić należy, iż jest to okoliczność chybiona w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 23 maja 2005 r., sygn. akt I OPS 3/05 (ONSAiWSA 2005/6/110), zgodnie z którą sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną, nie jest wyłączony na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. od badania w trybie art. 178 tej ustawy, czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne, w tym także od udziału w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną. Natomiast podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach, takich jak: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, przyznanie prawa pomocy, czy rozstrzyganie w przedmiocie innych wniosków stron – mają charakter wpadkowy i nie sposób przyjąć, by podjęcie w tym przedmiocie decyzji przez sędziego sprawozdawcę godziło w prawo strony do bezstronnego sądu (por. postanowienia NSA z 19.10.2010 r., I FZ 369/10; z 6.03.2024 r., II OZ 109/24; podobnie też z 27.09.2022 r., I GZ 328/22; z 8.10.2014 r., II OZ 1042/14). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.