III FSK 1221/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, Protokolant Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Po 19/19 w sprawie ze skargi O.S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 17 października 2018 r. nr SKO.F.406.631.2018 w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 158/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę O. S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2017 r. nr SKO.F.406.217.2015 w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła Spółka zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 219 i art. 239b § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy organ nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Prezydenta Miasta Poznania nie zostanie przez Skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia. W ocenie Spółki organ podatkowy nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Prezydenta Miasta Poznania nie zostanie przez Skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia. Samo powołanie się na krótki okres przedawnienia (3 miesiące), nie jest wystarczające do nałożenia rygoru natychmiastowej wykonalności Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W dniu 6 grudnia 2022 r. pełnomocnik Spółki wniósł pismo procesowe, w którym wskazał, że rozpoznawanej sprawie zasadne są zarzuty podniesione w złożonej skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wbrew stanowisku Spółki organy podatkowe uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 O.p.), a Sąd I instancji zasadnie to stanowisko zaaprobował. W ocenie sądu pierwszej instancji organ wystarczająco uprawdopodobnił prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania wskazując, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, z uwagi na krótki odstęp czasu pomiędzy wydaniem decyzji a upływem terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Zatem jako obowiązującą zasadę przyjęto, że nie podlega wykonaniu decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z zaś z art. 239b § 1 O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości lub okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Przepis ten stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Jak wynika z omawianych regulacji muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki, aby można było nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności: musi zaistnieć co najmniej jeden z czterech warunków określonych w art. 239b § 1 O.p. oraz organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zatem do okoliczności świadczących o występowaniu ryzyka niewykonania tego zobowiązania niewątpliwie zaliczyć można: krótki okres do przedawnienia zobowiązania podatkowego, przewlekanie postępowania podatkowego przez skarżącą, wniesienie przez nią odwołania od decyzji nieostatecznej i czas niezbędny na jego rozpatrzenie, wreszcie niewykonanie przez skarżącą decyzji odnoszącej się do poprzedniego okresu podatkowego. Należy przy tym zauważyć, że wymieniony przepis nie kwalifikuje czynników świadczących o występowaniu ryzyka niewykonania zobowiązania podatkowego na zawinione przez podatnika względnie przez niego spowodowane, ale odnosi się ogólnie do czynników obiektywnie występujących w sprawie. Niezależnie zatem od tego, czy okoliczności te powstały wskutek skorzystania przez podatnika z przewidzianych prawem środków obrony jego interesów (jak wniesienie odwołania od decyzji nieostatecznej), czy też powstały w następstwie jego kwalifikowanego zachowania (niezasadne przedłużanie postępowania podatkowego oraz niewykonywanie decyzji dotyczących poprzednich okresów podatkowych), czy wreszcie okoliczności te maja charakter obiektywny (jak czas do upływu terminu przedawnienia), wystąpienie którejkolwiek z nich świadczy o możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji, a wykazanie wystąpienia takiej okoliczności – o uprawdopodobnieniu wystąpienia przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności w rozumieniu art. 239b § 2 O.p. Nie sposób więc zgodzić się z zarzutem, że przepis ten niewłaściwie zastosowano, skoro wykazano wystąpienie okoliczności warunkujących jego zastosowanie. Ponadto można zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA skoro do upływu terminu przedawnienia pozostał bardzo krótki okres, przez ustawodawcę wyznaczony na czas krótszy niż 3 miesiące, to w aspekcie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania podatkowego nie mają żadnego znaczenia okoliczności faktyczne dotyczące wielkości majątku podatnika, jego zasobów finansowych, czy dotychczasowej postawy w zakresie uiszczania danin publicznoprawnych. Nawet przy bardzo dużym majątku, przekraczającym wielokrotnie wartość zobowiązań podatkowych określonych w decyzji organu pierwszej instancji, zobowiązanie to nie zostanie wykonane bez nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, albowiem wygaśnie na skutek przedawnienia (por. wyrok NSA z dnia z 6 lutego 2019 r. sygn. akt I FSK 573/17, z 10 marca 2020 sygn. akt II FSK 1007/18, z 26 listopada 2019 r. sygn. akt I FSK 1527/17). Nie można także uznać zasadności zarzutu naruszenia – przytoczonych zbiorczo i bez należytego uzasadnienia - art. 217 § 2, art. 122, art. 187 § 1 i art. 219 O.p. Stwierdzając bezzasadność skargi wniesionej przez Spółkę - Sąd I instancji prawidłowo też zastosował art. 151 p.p.s.a. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski SWSA (del.) Alicja Polańska