III OSK 2696/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A.I. o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy N. z dnia 15 września 2021 r., nr AD.III.6236.1.2021.AW w sprawie ze skargi kasacyjnej A.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 83/22 w sprawie ze skargi A.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 22 listopada 2021 r., nr KO.602/22/21 w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy N. z dnia 15 września 2021 r., nr AD.III.6236.1.2021.AW. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: Sąd I instancji) wyrokiem z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 83/22 oddalił skargę A.I. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z 22 listopada 2021 r., nr KO.602/22/21 w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów. Skarżąca w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy N. z 15 września 2021 r., nr AD.III.6236.1.2021.AW utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z 22 listopada 2021 r., nr KO.602/22/21 z uwagi na treść zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Wskazano, że wniosek jest uzasadniony ze względu na konieczność przeprowadzenia dwuinstancyjnej sądowej kontroli wydanych decyzji, zaś odmowa wstrzymania wykonalności narazi stronę skarżącą na niepowetowaną szkodę wywołaną koniecznością trwałego i bezpowrotnego usunięcia z posesji – zutylizowania – drewnianych podkładów kolejowych, których dotyczy spór, w sytuacji gdy podniesione przez skarżącą zarzuty traktują o legalności jej działania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z cytowanego przepisu wynika zatem, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Podkreślić trzeba, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W judykaturze przyjęto, że wniosek o wstrzymanie wykonania w całości lub w części aktu lub czynności powinien zawierać odrębne uzasadnienie, gdyż sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zasadności skargi (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2006 r., sygn. akt I OZ 1381/06 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji w zasadzie nie został uzasadniony, podczas gdy to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania aktu w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. Ogólne stwierdzenie, że istnieje podstawa do wstrzymania wykonania decyzji z uwagi na niepowetowaną szkodę wywołaną koniecznością trwałego i bezpowrotnego usunięcia z posesji drewnianych podkładów kolejowych, których dotyczy spór, nie przemawia za udzieleniem skarżącej ochrony tymczasowej. Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu i powołanie się na szkodę majątkową, a tym bardziej samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04; z 3 października 2007 r., sygn. akt I OZ 707/07 i z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09). Jednocześnie należy pamiętać, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skoro to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, to skarżący zobowiązany jest przytoczyć istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest konieczne (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OZ 615/19 i powołane tam orzecznictwo). We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy N. z 15 września 2021 r., nr AD.III.6236.1.2021.AW nie uczyniono zadość wskazanym powyżej wymogom. Poza ogólnymi stwierdzeniami nie wskazano jakie konkretnie okoliczności przemawiają za wstrzymaniem wykonania ww. decyzji. Nie można bowiem zgodzić się z twierdzeniami skarżącej, że sama hipotetyczna możliwość wyegzekwowania od skarżącej obowiązku usunięcia odpadów jest wystarczająca dla przyjęcia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała zatem, że zachodzą przesłanki określone w powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniające uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżąca nie udokumentowała okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie podkreślić należy, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji sąd nie dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 33/04 i FZ 38/04). Argumentacja wskazująca na realną możliwość uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogła zatem odnieść zamierzonego skutku. Jej uwzględnienie oznaczałoby konieczność merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Stanowiłoby to niedopuszczalny "przedsąd" oraz wkroczenie w kompetencje składu rozpoznającego skargę kasacyjną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 432/10, z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I FZ 496/10). Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.