III OSK 4667/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-05
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Przemysław Szustakiewicz, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, wszczętego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), biegnie od daty fikcji doręczenia decyzji w trybie art. 49 k.p.a., czy od daty faktycznego dowiedzenia się przez stronę o decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od daty faktycznego dowiedzenia się przez stronę o decyzji, a nie od daty fikcji doręczenia wynikającej z art. 49 k.p.a. Fikcja doręczenia nie jest tożsama z faktycznym dowiedzeniem się o decyzji. Organy administracyjne nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia faktycznej daty dowiedzenia się przez skarżących o decyzji, co stanowiło naruszenie podstawowych zasad procesowych.Stan faktyczny
Strony złożyły wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, wskazując, że dowiedziały się o niej w dniu 4 listopada 2019 r. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu, ponieważ decyzja została doręczona w trybie publicznego obwieszczenia (art. 49 k.p.a.), co skutkowało fikcją doręczenia z dniem 14 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów obu instancji, uznając, że organy błędnie zrównały fikcję doręczenia z faktycznym dowiedzeniem się o decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 804/20 w sprawie ze skargi U.S., K.Z., A.S., G.S., R.B., P.B., E.G., A.G., N.M., M.C., M.G., U.L., M.D., R.M., A.L., R.B. i M.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 maja 2020 r. nr SKO.OŚ/1470/141/2020 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia I. Oddala skargę kasacyjną, II. Zasądza od B. S.A. na rzecz U.S., K.Z., A.S., G.S., R.B., P.B., N.M., A.L., R.B. solidarnie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, III. Oddala wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej V. w K. o zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokiem z 13 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 804/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skarg: U.S., K.Z., A.S., G.S., R.B., P.B., E.G., A.G., N.M., M.C., M.G., U.L., M.D., R.M., A.L., R.B. i M.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 18 maja 2020 r., nr SKO.OŚ/4170/141/2020 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia:
- w punkcie I odrzucił skargi: E.G., A.G., M.C., M.G., U.L., M.D., R.M. i M.F.;
- w punkcie II wyroku, w uwzględnieniu skarg: U.S., K.Z., A.S., G.S., R.B., P.B., N.M., A.L. i R.B., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu l instancji;
- w punkcie III wyroku orzekł o kosztach postępowania.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że wyżej wymienieni w dniu 18 listopada
2019 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 14 marca 2019 r. nr WS-04.6220.44.2018.LP dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami i usługowego wraz z garażami podziemnymi i naziemnymi parkingami samochodowymi na działkach [...], [...], [...], [...] (obecnie [...], [...], [...], [...]) wraz z towarzyszącym im zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną na działkach nr [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...] (obecnie [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) obr. [...] Ś. przy ul P. i al. L. w K.". Wnioskodawcy wskazali, że o wydanej decyzji dowiedzieli się w dniu 4 listopada 2019 r. "gdy jedna ze współwłaścicielek nieruchomości zapoznała się z aktami postępowania (stosowny protokół został sporządzony i zalegać powinien w aktach postępowania)". Postanowieniem z dnia 7 lutego 2020 r Prezydent Miasta K. odmówił wznowienia postępowania, wskazując, iż obwieszczeniem zamieszczonym na tablicy ogłoszeń UMK i BIP na stronie internetowej UMK w dniu 14 marca 2019 r oraz na tablicach ogłoszeń Rady Dzielnicy wnoszący podanie zostali poinformowani o wydaniu decyzji, zgodnie z art. 85 ust 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r o udostępnianiu informacji o środowisku (...). Złożenie wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a.
Postanowieniem z 18 maja 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, na podstawie art. 49, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 147, art. 149 § 3 i § 4 w zw. z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. Organ II instancji ocenił stanowisko organu I instancji jako prawidłowe, przy czym uznał, że powoływanie się przez organ I instancji na art. 85 ust 3 ustawy środowiskowej nie jest trafne. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została bowiem doręczona stronom w trybie art. 74 ust. 3 ww. ustawy w zw. z art. 49 k.p.a., w drodze publicznego obwieszczenia. Organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 49 § 2 k.p.a. wprowadza tzw. fikcję doręczenia, a skuteczność doręczenia nie jest warunkowana faktycznym dotarciem ogłaszanej treści do adresata. Wprowadzenie fikcji doręczenia czynności prowadzi do tego, że zupływem terminu określonego w przepisie następuje wskazany w ustawie skutek, w takim wypadku doręczenie decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, termin do złożenia podania nie został zachowany, bowiem wniosek o wznowienie postępowania złożono w dniu 18 listopada 2019 r. z uchybieniem terminu.
Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli U.S., K.Z., A.S., G.S., R.B., P.B., E.G., A.G., N.M., M.C., M.G., U.L., M.D., R.M., A.L., R.B. i M.F. zarzucając naruszenie przepisów procedury, tj. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 i § 2a k.p.a., art. 148 § 2 k.p.a. oraz art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji w zw. z art. 49 § 1 k.p.a. i w efekcie błędne przyjęcie, że uchybili terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w wyniku rozpoznania skargi, doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają przepisy postępowania, w sposób mający wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.
Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd I instancji wskazał, że powołaną przez wnioskodawców podstawą wznowienia był art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., i okoliczność, że strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu, a zatem zastosowanie znajduje art. 148 § 2 k.p.a. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że "dowiedzenie się o decyzji" w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania (wyrok NSA z 18 września 2014 r., sygn. II OSK 674/13).
Zdaniem Sądu I instancji, w hipotezie art. 148 § 2 k.p.a. nie ma mowy o doręczeniu decyzji lub zawiadomieniu strony o decyzji, w rozumieniu art. 49 k.p.a. Wprowadzone przepisem art. 49 k.p.a. rozwiązanie w postaci "fikcji doręczenia" nie może być uznawane za tożsame z dowiedzeniem się przez stronę o decyzji,
w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. Z upływem tego terminu organ może uznać, że decyzja została doręczona bądź, że strony zostały zawiadomione o czynnościach organu. Natomiast późniejszy, ewentualny wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zobowiązuje właściwy organ do dokonania oceny, czy w danej, konkretnej sprawie administracyjnej, upływ terminu z art. 49 k.p.a. spowodował skutek nie tylko w postaci doręczenia decyzji, ale również dowiedzenia się o niej przez podmiot występujący z podaniem o wznowienie postępowania.
Sąd Wojewódzki podkreślił, że dla oceny dopuszczalności wznowienia ustalenie daty, w której strona dowiedziała się o decyzji ma znaczenie kluczowe. Skarżący wskazali we wniosku o wznowienie, że dowiedzieli się o istnieniu i treści decyzji w dniu 4 listopada 2019 r. "gdy jedna ze współwłaścicielek nieruchomości zapoznała się z aktami postępowania WS-04.6220.44 2018 LP".
Sąd stwierdził, że istotnie w aktach administracyjnych organu I instancji znajduje się protokół z 4 listopada 2019 r., z którego wynika, że stawił się T.B. pełnomocnik J.W., któremu udostępniono akta sprawy do wglądu i sporządzenia fotografii oraz w formie elektronicznej. Do wniosku o wznowienie postępowania nie dołączono żadnych dodatkowych dokumentów, bądź wniosków dowodowych na wykazanie okoliczności zachowania terminu. Organy administracyjne nie prowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego w tym względzie (art. 7 k.p.a.). Zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania musi zostać udowodnione przez stronę (to na niej spoczywa ciężar dowodu), a organ administracyjny swobodnie ocenia okoliczności na które powołuje się strona. Tak więc oświadczenie strony o dacie, w której dowiedziała się o decyzji, w sprawie, w której domaga się wznowienia postępowania podlega swobodnej ocenie organu właściwego do rozpoznania wniosku o wznowienie. Jednakże, zdaniem Sądu, ocena dokonana w niniejszej sprawie nie była swobodna, lecz dowolna, bowiem zastąpiona wyłącznie powołaniem się na treść art. 49 § 2 k.p.a. To wszystko sprawia, że przy rozpoznaniu sprawy w postępowaniu administracyjnym naruszono ogólne zasady procedowania, określone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Sąd Wojewódzki zaznaczył, że w przypadku wątpliwości, co do dochowania przez skarżących terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ winien wezwać skarżących do dokładnego wskazania okoliczności jego dochowania w kontekście wymogów art. 148 § 2 k.p.a. Organ może domagać się od strony wyjaśnień dotyczących daty dowiedzenia się o decyzji. Można również przeprowadzić inne dowody dotyczące tej okoliczności np. dowody osobowe. W żadnym wypadku nie można przyjąć, że tzw. fikcja doręczenia (art. 49 § 2 k.p.a.) jest równoznaczna z faktycznym dowiedzeniem się strony o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Strona ma prawo wykazywać, że o decyzji dowiedziała się nie w ciągu 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia, lecz w terminie późniejszym.
Sąd I instancji zalecił, że w ponownie prowadzonym postępowaniu należy przeprowadzić wnikliwe postępowanie dowodowe w zakresie daty dowiedzenia się przez skarżących o decyzji, w sprawie w której domagają się wznowienia postępowania.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną wniosła B. S.A. w K., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie punktu II i III. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie:
I. art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej określanej jako "p.p.s.a.") i zarzucie naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 1 § 1 i 2 u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach odziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283 ze zm.) w zw. z art. 49 k.p.a., poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że termin podania do publicznej wiadomości informacji o wydaniu decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych lub najpóźniej dzień nastąpienia fikcji doręczenia tej decyzji nie stanowi wskazywanego w art. 148 § 2 k.p.a. dnia powzięcia przez strony wiedzy o wydaniu decyzji, a w konsekwencji błędne ustalenie, że skarżący nie uchybili terminowi do złożenia podania o wznowienie;
b) art. 1 § 1 i 2 u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uchylenie prawidłowych postanowień organów obu instancji, w wyniku błędnego przyjęcia, iż organy administracyjne nie wyjaśniły w sposób dostateczny wszelkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, podczas gdy organy te prawidłowo i rzetelnie przeprowadziły postępowanie w sprawie, a w tym rozpatrzyły w sposób wystarczający materiał dowodowy, w szczególności wzięły pod uwagę, że termin podania do publicznej informacji o wydaniu decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych lub najpóźniej dzień nastąpienia fikcji doręczenia stanowi wskazywany w art. 148 § 2 k.p.a. dzień powzięcia przez strony wiedzy o wydaniu decyzji;
c) art. 1 § 1 i 2 u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 i § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi na decyzję i uchylenie prawidłowych postanowień organów obu instancji, w wyniku błędnego przyjęcia, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. wynikający z powołanej w niniejszej sprawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy liczyć od daty innej niż data nastąpienia tzw. fikcji doręczenia decyzji w trybie art. 49 k.p.a. lub daty upublicznienia informacji o wydaniu decyzji;
d) art. 1 § 1 i 2 u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na niewystarczającym wskazaniu i rozwinięciu motywów jakimi kierował się Sąd uznając, że termin, o którym mowa w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. należy liczyć od daty innej niż od data nastąpienia tzw. fikcji doręczenia decyzji w trybie art. 49 k.p.a. lub data upublicznienia informacji o wydaniu decyzji.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżących przedstawił ich stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
W piśmie z 2 marca 2022 r. pełnomocnik skarżących oświadczył, że cofa skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W tej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która w niniejszej sprawie oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa procesowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, przy orzekaniu przez Sąd I instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania zgłoszonych w pkt I lit. a-c petitum skargi kasacyjnej w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu Wojewódzkiego było postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, zainicjowanego wnioskiem skarżących o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z 14 marca 2019 r., wniesionym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w dniu 18 listopada 2019 r.
Zgodnie art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach odziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm. określanej dalej jako "ustawa środowiskowa"), jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 k.p.a.
Stosownie do art. 49 § 1 k.p.a., jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej.
Dzień, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej wskazuje się w treści tego obwieszczenia, ogłoszenia lub w Biuletynie Informacji Publicznej. Zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej (§ 2).
W myśl art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z kolei, wniesienie podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
Jak wynika z podanych regulacji, termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest ściśle określony, a jego zachowanie determinuje możliwość wznowienia postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotne jest ustalenie daty rzeczywistego dowiedzenia się przez stronę o wydanej decyzji, w stopniu, który pozwala na wniesienie podania o wznowienie postępowania. Trafnie zauważył Sąd Wojewódzki, że przepis art. 148 § 2 k.p.a. nie odwołuje się do doręczenia decyzji lub zawiadomienia strony o decyzji, w rozumieniu art. 49 k.p.a.
Rację ma zatem Sąd I instancji, iż w rozpatrywanej sprawie, organ II instancji błędnie przyjął, że termin określony w art. 148 § 2 k.p.a. należy liczyć od daty, z którą przyjmuje się domniemanie doręczenia decyzji w trybie powołanego powyżej art. 49 k.p.a.
W orzecznictwie za dominujący uznać należy pogląd, że w hipotezie art. 148 § 2 k.p.a. nie ma mowy o doręczeniu decyzji lub zawiadomieniu strony o decyzji, w rozumieniu art. 49 k.p.a. Faktem pociągającym za sobą określone skutki prawne jest dowiedzenie się przez stronę o decyzji. Wprowadzone przepisem art. 49 k.p.a. rozwiązanie w postaci "fikcji doręczenia" nie może być więc uznawane za tożsame z dowiedzeniem się przez stronę o decyzji, w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. Kwestia zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie może być oceniana wyłącznie przez pryzmat regulacji art. 49 k.p.a., uznającej obwieszczenie o decyzji za równoznaczne z jej doręczeniem (wyrok NSA z 15 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 481/18). Przyjęcie, zgodnie z art. 49 in fine k.p.a., doręczenia stronie decyzji ze skutkiem prawnym nie jest tożsame z dowiedzeniem się przez stronę o decyzji – art. 148 § 2 k.p.a., czy też z dowiedzeniem się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania – art. 148 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 4 marca 2015 r. sygn. akt II OSK 1686/13, wyrok NSA z 16 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 503/20).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela tę linię orzeczniczą, według której, miesięczny termin przewidziany w art. 148 § 2 k.p.a. biegnie od chwili, gdy strona faktycznie dowiedziała się o decyzji, a nie od chwili gdy zaistniała fikcja prawna doręczenia tej decyzji przez publiczne obwieszczenie (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 308/21). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 27 lutego 2017 r., sygn. akt II OPS 2/16 wskazał, że "Potwierdzenie odbioru pisma, jak też zaistnienie innych zdarzeń,
z którymi przepisy wiążą uznanie pisma za doręczone, nie stanowią dowodu zapoznania się przez adresata pisma z treścią komunikowanej mu decyzji procesowej organu, ile są wyłącznie dowodem wywiązania się przez organ z ciążącego na nim obowiązku procesowego, tj. umożliwienia poznania treści podjętej czynności procesowej".
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęcie koncepcji skarżącej kasacyjnie, że termin, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. należy liczyć od daty nastąpienia tzw. fikcji doręczenia decyzji, w trybie art. 49 k.p.a. lub daty upublicznienia informacji o wydaniu decyzji, doprowadziłoby do nieusprawiedliwionego ograniczenia możliwości dochodzenia przez strony swych praw w drodze instytucji wznowienia. Ocena terminowości podania o wznowienie postępowania wyłącznie przez pryzmat regulacji art. 49 k.p.a., w istocie pozbawiłaby stronę możliwości wykazywania, że o decyzji rzeczywiście dowiedziała się później niż w ciągu 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Odmowa wznowienia postępowania kończy definitywnie postępowanie, zamykając stronie możliwość wykazania, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki właściwie przyjął, że w ramach postępowania o wznowienie postępowania opartego na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy ustalić datę dowiedzenia się przez wnioskodawców o wydaniu decyzji środowiskowej, a datą tą nie jest data domniemanego doręczenia decyzji stronom, w oparciu o art. 49 k.p.a.
Niewątpliwie ciężar udowodnienia dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania. Jednakże organ ma obowiązek dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 21 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 463/11; z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 376/18).
Naczelny Sąd Administracyjny za trafną uznał ocenę Sądu Wojewódzkiego, że organy nie przeprowadziły właściwego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia faktycznej daty dowiedzenia się przez skarżących o decyzji środowiskowej, co stanowiło o naruszeniu podstawowych reguł procesowych. Adekwatnie też względem dostrzeżonych uchybień sformułowane zostały zalecenia Sądu co do dalszego sposobu postępowania organów w sprawie.
Przedstawione rozważania są aktualne również do sytuacji podania przez organ informacji o wydaniu decyzji do publicznej wiadomości w trybie art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej, do którego nie stosuje się art. 49 k.p.a. Jednakże kwestia ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji, w szczególności zastosowania w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną art. 49 k.p.a. nie została objęta zarzutami skargi kasacyjnej i nie może być na obecnym etapie weryfikowana.
Odnosząc się do zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie mógł on odnieść oczekiwanego skutku, ponieważ wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie elementy przepisem tym określone i w sposób dostateczny oraz zrozumiały wskazuje przesłanki jakimi kierował się Sąd Wojewódzki wydając wyrok.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu, o czym orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Wniosek o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz uczestnika postępowania Wspólnoty Mieszkaniowej V. w K. kosztów postępowania podlegał oddaleniu, gdyż art. 204 p.p.s.a. przewiduje - w razie oddalenia skargi kasacyjnej - możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestnika postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło