III OZ 153/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wa 268/23 w sprawie ze skargi E. O. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasądził od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz E. O. kwotę 1 317 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że wyrokiem z 2 lutego 2024 r., II SAB/Wa 268/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi E. O. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia odwołania: l. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 11 grudnia 2020 r.; II. stwierdził, że bezczynność, o której mowa powyżej, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddalił skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postpowania sądowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach sąd wskazał, że na zasadzie art. 200 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze. zm.; dalej: "p.p.s.a.") zasadził od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postpowania - pkt IV sentencji wyroku. Zażalenie na punkt IV powyższego wyroku wniósł skarżący. Podniósł w nim, że sąd I instancji wyrokował w sprawie dwukrotnie: po raz pierwszy wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., IV SAB/Wa 684/21, a po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2023 r., III OSK 6374/21, uchylającym to orzeczenie, po raz drugi wyrokiem z 2 lutego 2024 r. W sprawie skarżący był reprezentowany przez tego samego radcę prawnego. Zwrot kosztów powinien więc wynosić 1317 zł. Skarżący zwrócił również uwagę na konieczność uwzględnienia kosztów przedmiotowego postępowania zażaleniowego. Postanowieniem z 10 września 2024 r., III OZ 308/24, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie zawarte w punkcie IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 2024 r., IV SAB/Wa 268/23, i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący był w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na bezczynność organu reprezentowany przez ustanowionego z wyboru profesjonalnego pełnomocnika procesowego - radcę prawnego, który podejmował na rzecz skarżącego określone czynności w tym postępowaniu. Trafnie skarżący podniósł w zażaleniu, że sąd I instancji wyrokował w tej sprawie dwukrotnie. Za każdym razem skarżącego reprezentował ten sam radca prawny. Podstawę prawną zasądzenia przez sąd I instancji zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego stanowią powołane przez ten sąd przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz właściwe regulacje aktu wykonawczego, zawierające stawkę wynagrodzenia radcowskiego, z tym wszakże zastrzeżeniem, że jak przyjmuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym gdy orzeczenie sądu I instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem I instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie. Zatem stronie reprezentowanej przez radcę prawnego przysługuje zwrot kosztów postępowania za dwukrotne postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Z powyższego wynika, że sąd I instancji uwzględnił wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania tylko częściowo. Orzeczenie w przedmiocie kosztów nie uwzględnia bowiem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika poniesionych w związku z celowym dochodzeniem praw w czasie dwukrotnego postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Trafnie również skarżący zwrócił uwagę na kwestię zwrotu kosztów przedmiotowego postępowania zażaleniowego, które to sąd I instancji również uwzględni, ponownie rozpoznając sprawę. Orzekając, jak na wstępie, sąd I instancji wskazał, że na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę składają się: uiszczony przez niego wpis od skargi (100 zł) – ustalony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2021 r., poz. 535), wynagrodzenie pełnomocnika procesowego na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. 2023 r., poz. 1935): za dwukrotne postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym (2 x 480 zł = 960 zł) zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia oraz za postępowanie zażaleniowe (240 zł) zgodnie z § 14 ust. 1 pkt lit. d) rozporządzenia, ponadto sąd uwzględnił poniesioną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Podniósł w nim, że sąd I instancji pominął w swych wyliczeniach kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia na postanowienie zawarte w pkt. IV wyroku z 2 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w istocie sąd I instancji pominął w swych wyliczeniach kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia na postanowienie zawarte w pkt. IV wyroku z 2 lutego 2024 r. (por. k. 154 i 156), która to kwota stanowi niezbędny koszt postępowania w rozumieniu art. 205 § 2 p.p.s.a. (koszt sądowy). Zatem zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, uwzględni więc powyższą kwotę, a także zwrot kosztów postępowania zażaleniowego w tej sprawie, które nie mogą być uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny z powodu braku podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów tego typu pomiędzy stronami. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniesione zażalenie za zasadne i - na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie, przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.