III OZ 179/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Wa 2042/25 o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi P.R. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 20 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie. P.R. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 20 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z 11 grudnia 2025 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] przekazał wraz ze skargą oraz aktami sprawy postanowienie z 10 grudnia 2025 r., nr [...]wydane w wyniku uwzględnienia skargi, w której uznało za prawidłowe stanowisko skarżącego i uchyliło własne postanowienie z 20 października 2025 r., nr [...]w całości - wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania. Postanowieniem z 6 lutego 2026 r., I SA/Wa 2042/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1. umorzył postępowanie sądowe, w punkcie 2. zasądził od organu - Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] na rzecz skarżącego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd podał art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2026, poz. 143 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej: "p.p.s.a." w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. i art. 201 § 1 p.p.s.a., w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 c. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118) dalej: "rozporządzenie". Pismem z 21 lutego 2026 r. skarżący wniósł zażalenie, zaskarżając punkt 2 postanowienia z 6 lutego 2026 r., I SA/Wa 2042/25, zarzucając: 1. naruszenie art. 201 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 16 rozporządzenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące brakiem zasądzenia przez WSA na rzecz skarżącego pełnych, należnych kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 2.000 zł, tj. według oświadczenia o wysokości kosztów obciążających skarżącego z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego, złożonego przed WSA przez pełnomocnika w trybie przewidzianym w ww. § 16 rozporządzenia; 2. naruszenie art. 201 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 15 ust. 3 rozporządzenia - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące brakiem zasądzenia przez WSA na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego według stawki minimalnej w wysokości 480 zł. podwyższonej do kwoty 2.000 zł, wg zasady przewidzianej w § 15 ust. 3 rozporządzenia, mimo spełnienia przesłanek przewidzianych w tym przepisie rozporządzenia, takich jak: niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (zważywszy na fakt, że radca prawny nie prowadził sprawy przed organem administracji); 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. - poprzez: (i) brak należytego uzasadnienia przez WSA braku zasądzenia zwrotu pełnych kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 2.000 zł, tj. według oświadczenia o wysokości kosztów obciążających skarżącego z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego, złożonego przed WSA przez pełnomocnika skarżącego w trybie przewidzianym w § 16 rozporządzenia, a także (ii) poprzez brak należytego uzasadnienia przez WSA braku zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego według stawki minimalnej w wysokości 480 zł. podwyższonej do kwoty 2.000 zł, wg zasady przewidzianej w § 15 ust. 3 rozporządzenia, mimo spełnienia przesłanek przewidzianych w tym przepisie takich jak: niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (zważywszy na fakt, że radca prawny nie prowadził sprawy przed organem administracji). Skarżący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego postanowienia w zakresie punktu 2., poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w kwocie 2.000 zł, tj. (i) według kosztów rzeczywistych zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżącego o wysokości rzeczywistych kosztów zastępstwa procesowego złożonego przed WSA 20 stycznia 2026 r. w trybie przewidzianym w §16 rozporządzenia, albo (ii) według stawki minimalnej w wysokości 480 zł podwyższonej do kwoty 2.000 zł, wg zasady przewidzianej w § 15 ust. 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia w celu wykonania dyspozycji z art. 205 § 2 p.p.s.a., 2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie jego punktu 2. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie, 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do treści art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Akt autokontrolny wydany w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu drugiej instancji. Wydanie takiego aktu uwzględniającego skargę w całości powoduje, co do zasady, konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego (zob. uchwała NSA z 20 marca 2000 r., OPS 16/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 94. oraz T. Woś, komentarz do art. 54 [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016). Z kolei zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego występuje m.in. wówczas, gdy przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy organ skorzysta z uprawnień autokontrolnych przewidzianych przez art. 54 § 3 p.p.s.a. W świetle powyższego należy wskazać, że umorzenie postępowania sądowego z uwagi na skorzystanie przez organ z uprawnień autokontrolnych oznacza uwzględnienie skargi. Taki przypadek uwzględnienia skargi łączy się ze zwrotem kosztów postępowania sądowego. Zgodnie bowiem z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. W niniejszej sprawie należne koszty zostały zasądzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jednakże strona skarżąca w zażaleniu kwestionuje wysokość zasądzonych kosztów. Należy wskazać, że Sąd przyznał koszty na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w kwocie minimalnej – 480 zł. Wnoszący zażalenie domaga się ustalenia stawki w wysokości 2000 zł. Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogło zostać uwzględnione. Wysokość kosztów postępowania zasądzanych na rzecz strony wygrywającej proces jest limitowana wysokością rzeczywiście poniesionych kosztów. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W zakresie wynagrodzenia radcy prawnego przywołany przepis odsyła zatem przede wszystkim do przepisów rozporządzenia, a nie do wynagrodzenia umownego określonego przez radcę prawnego z mocodawcą. Przepisy rozporządzenia zawierają dalsze wskazówki w tym względzie. W § 14 ust. 1 rozporządzenia przewidziane zostały kwoty stawek minimalnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym przez odesłanie do § 2 w przypadku, gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, zaś przepisy § 15 rozporządzenia regulują ustalanie wysokości opłat za czynności. Opłaty stanowiące podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa i kosztów radcy prawnego ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych. Zgodnie z przepisami § 15 ust. 3 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to: 1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartość przedmiotu sprawy; 3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Konstrukcja przyjęta w § 15 ust. 3 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że wynagrodzenie radcy prawnego za czynności przed sądem, podlegające zwrotowi od organu w przypadku uwzględnienia skargi, ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną tylko w uzasadnionych przypadkach, określonych w pkt 1-4 powołanego przepisu. Oznacza to, że możliwość przyznania stronie wielokrotnej stawki minimalnej jest odstępstwem od zasady, a rozstrzygnięcie w tym zakresie nie może mieć charakteru dowolnego i wymaga przekonującego uzasadnienia przesłanek wskazanych w przepisach prawa (por. wydane na tle regulacji dotyczących opłat za czynności radców prawnych postanowienia NSA z 20 maja 2014 r., I GZ 107/14; z 15 kwietnia 2010 r., I GZ 92/10; z 21 kwietnia 2011 r., II GZ 13/11). Wskazanie w § 16 rozporządzenia na możliwość złożenia oświadczenia o wysokości obciążających stronę kosztów wynagrodzenia nie oznacza związania sądu wskazaną w oświadczeniu kwotą (por. np. postanowienie NSA z 27 lutego 2018 r., I OZ 154/18). Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego nie ma bowiem i nie może mieć charakteru wiążącego dla sądu co do wysokości żądanej należności, bo istotą zwrotu kosztów tegoż zastępstwa procesowego nie jest refundacja wszystkich wydatków poniesionych w związku z zainicjowanym postępowaniem sądowym, a realizacja przepisów prawa w tym względzie. A zatem fakt złożenia oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego nie obliguje sądu do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w tym oświadczeniu, wymaga natomiast od sądu oceny, czy sprawa jest zawiła lub obszerna, a nakład pracy pełnomocnika w związku z występowaniem w przedmiotowej sprawie oraz jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności sprawy i jej rozstrzygnięcie istotnie uzasadniają zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wyższej od taryfowej stawki minimalnej (por. np. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 5 maja 2016 r., II SAB/Go 36/16). Taka wykładnia przepisów rozporządzenia jest przyjmowana także w orzecznictwie sądów powszechnych (por. np. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 4 lipca 2019 r., II AKz 353/19, w którym sąd stwierdził, że ustalona w umowie z adwokatem kwota nie musi stanowić podstawy zasądzenia poniesionych wydatków procesowych, a sąd powinien je ustalić w granicach między jednokrotnością a sześciokrotnością stawki minimalnej, uwzględniając niezbędny nakład pracy i charakter sprawy). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów wynagrodzenia radcy prawnego w kwocie wyższej od stawek tzw. minimalnych. Sąd pierwszej instancji nie był związany wysokością wynagrodzenia radcy prawnego wynikającą z poniesionych kosztów, natomiast nie wystąpiły w tej sprawie okoliczności uzasadniające zasądzenie wielokrotności stawki minimalnej. Analiza akt sądowych sprawy wskazuje, że główne czynności pełnomocnika w sprawie przed wydaniem postanowienia z 6 lutego 2026 r. to wniesienie skargi i dwóch krótkich pism procesowych. Podjęte przez pełnomocnika w tej sprawie czynności procesowe nie wykraczają zatem ponad przeciętne zaangażowanie profesjonalnego pełnomocnika w sprawę sądowoadministracyjną. W zażaleniu pełnomocnik też nie próbuje wskazywać na takie działania, które świadczyłyby o jego znacznym nakładzie pracy. Wynagrodzenie za tego rodzaju czynności pełnomocnika uwzględnione są w stawkach minimalnych. Należy bowiem uznać, że racjonalny prawodawca określając wysokość stawek minimalnych wynagrodzenia profesjonalnych pełnomocników za poszczególne czynności lub za udział w postępowaniach, rozważył i uwzględnił wszelkie okoliczności charakterystyczne dla danego typu spraw. W stawkach minimalnych odzwierciedlona została zatem swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie prawodawca pozostawił sądom orzekającym możliwość uwzględnienia nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie, zwiększają nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 października 2012 r., III CZ 57/12). Ani akta sprawy ani żaden z argumentów zażalenia nie wskazują na wystąpienie takich szczególnych okoliczności i zwiększonego w ich rezultacie nakładu pracy pełnomocnika w tej sprawie. Wniosek pełnomocnika nie wskazywał na żadną z okoliczności z § 15 ust. 3 rozporządzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że do kwoty zasądzonych w sprawie kosztów postępowania należy zaliczyć stawkę wynagrodzenia radcy prawnego obliczoną na podstawie §14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia, a nie wielokrotność tej stawki. Zaskarżone postanowienie należy uznać za zgodne z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Jako, że jest to zarzut naruszenia przepisu procesowego, dla jego uwzględnienia, zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., koniecznym jest wykazanie istotnego wpływu uchybienia na wynik sprawy. Ten warunek w rozpoznawanej sprawie nie został zrealizowany. Wprawdzie w istocie rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nie zostało uzasadnione przez Sąd pierwszej instancji, jednak odwołanie się przez Sąd do stosownych przepisów regulujących kwestie kosztów sądowych pozwala na odkodowanie stanowiska Sądu. Możliwa jest zatem kontrola instancyjna orzeczenia w kwestionowanym zakresie. Orzeczenie w zakresie kosztów jest prawidłowe i dlatego też nie można uznać, że uchybienie wymogowi określonemu w art. 141 § 4 p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, albowiem wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (art. 209 p.p.s.a.). Postanowienie wydane w przedmiotowej sprawie nie należy do żadnej z tych kategorii orzeczeń.