OSK 1186/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.), Małgorzata Stahl, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2004 r. sygn. akt III SA/Gl 207/04 w sprawie ze skargi Rady Miasta [...] na zarządzenie zastępcze Wojewody Śląskiego z dnia 9 lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcie mandatu Prezydenta Miasta uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Gl 207/04 oddalił skargę Rady Miasta [...] na zarządzenie zastępcze Wojewody Śląskiego z dnia 8 lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu Prezydenta Miasta Z. P. S.. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył motywy zarządzenia zastępczego, wydanego na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), wobec niewykonania przez Radę Miasta wezwania Wojewody z dnia 25 listopada 2003 r. do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Prezydenta. Z. S., będący Prezydentem Miasta, pełnił funkcję prezesa spółki prawa handlowego, czym naruszył zakaz zawarty w art. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz.U. Nr 106, poz. 679 z późn. zm.), jak również posiadał 39 udziałów w tej spółce, stanowiących 39% kapitału zakładowego tej spółki, naruszając zakaz zawarty w art. 4 pkt 5 powołanej ustawy. Wojewoda powołał się na art. 5 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zgodnie z którym naruszenie zakazów, o których mowa w art. 4, m.in. przez prezydentów, powoduje wygaśnięcie ich mandatu. Naruszenie ustawowych zakazów łączenia funkcji prezydenta miasta z wykonywaniem funkcji określonych w odrębnych przepisach jest także jedną z przesłanek wygaśnięcia mandatu wskazanych w przepisie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. Nr 113, poz. 984 z późn. zm.). Ustęp 2 powołanego przepisu, w przypadku naruszenia przez prezydenta miasta ustawowych zakazów obliguje radę gminy do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Termin, w którym to następuje określa art. 9 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 214, poz. 1806) stanowiący, że jeżeli do wejścia w życie niniejszej ustawy wójt (prezydent miasta) wybrany po 27 października 2002 r. nie zrzekł się funkcji lub udziałów, o których mowa w art. 4 ustawy, obowiązany jest wykonać te obowiązki w terminie 3 miesięcy od wejścia w życie noweli. Ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. P. S., aby nie utracić mandatu prezydenta miasta winien był zrzec się funkcji prezesa zarządu Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w Katowicach, jak również zbyć posiadane udziały tej Spółki – do wysokości 10% nie przekraczającej 10% kapitału zakładowego – najpóźniej do dnia 1 kwietnia 2003 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ nadzoru ustalił, że Prezydent Miasta [...] w dniu 1 kwietnia 2003 r. posiadał 39 udziałów [...]" Spółka z o.o. z siedzibą w Katowicach, co stanowiło 39% kapitału zakładowego tej Spółki, jak również pełnił od 30 marca 1998 r. (data wpisu do rejestru) funkcję prezesa Zarządu tej Spółki. Ustalenia oparto na odpisie z Rejestru Handlowego Dział B Nr 7159 z dnia 28 października 2003 r., sporządzonym przez Sąd Rejonowy w Katowicach Wydział VII Gospodarczo-Rejestrowy, Krajowego Rejestru Sądowego, oświadczeniu majątkowym Z. P. S. z dnia 28 kwietnia 2003 r. oraz jego oświadczeniu z 17 października 2003 r. informującym o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu Spółki "[...]" i posiadaniu 9 udziałów odpowiadających 9% kapitału zakładowego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Rada Miasta zarzuciła naruszenie art. 91 i następnych ustawy o samorządzie gminnym poprzez zaniedbanie przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady nr 257/2003 niestwierdzającej wygaśnięcia mandatu, w wyniku rozpatrzenia wezwania Wojewody. Wydanie tej uchwały wykluczało wydanie zarządzenia zastępczego. Zarządzenie wydawane w trybie art. 98a ust. 2 ustawy jest szczególnym środkiem nadzorczym, zastępującym uchwałę organu stanowiącego o wygaśnięciu mandatu. Strona skarżąca zawarła też pytanie, czy zarządzenie zastępcze zastępuje uchwałę o wygaśnięciu mandatu, czy też jest wyłącznie aktem posiadającym cechy rozstrzygnięcia nadzorczego. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Oddalając skargę Rady Miasta [...] Sąd I instancji przyjął następujący stan faktyczny: Pełniący w aktualnej kadencji mandat Prezydenta Miasta [...] Z. P. S. od 18 lipca 1991 r. jest udziałowcem Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "[...]" spółka z o.o z siedzibą w Katowicach. Spółka została wpisana do rejestru spółek prawa handlowego Sądu Rejonowego w Katowicach za nr RHB 7159 w dniu 18 października 1991 r. Od chwili rejestracji Z. S. był członkiem Zarządu Spółki do 22 listopada 1994 r. Od 30 marca 1998 r. był prezesem Zarządu. W dniu 28 kwietnia 2003 r. posiadał 39 jej udziałów, a kapitał wynosił 5000 zł i dzielił się na 100 równych i niepodzielnych udziałów po 50 zł każdy. Tym samym, Z. P. S. będąc właścicielem 39 udziałów, był jednocześnie właścicielem 39% kapitału założycielskiego Spółki. Okoliczność tę potwierdził w pisemnym oświadczeniu majątkowym z dnia 28 kwietnia 2003 r. sporządzonym w związku z pełnieniem mandatu Prezydenta Miasta [...], a następnie w oświadczeniu z 17 października 2003 r. złożonym w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Wojewodę. Informował w nim o rezygnacji z pełnienia funkcji w Zarządzie Spółki "[...]" oraz o odprzedaży 30 z posiadanych udziałów. Okoliczności te zatem są bezsporne. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, wprowadziła ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej również przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (art. 2 pkt 6), którzy nie mogą między innymi: być członkami zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa handlowego (art. 4 pkt 1 ustawy), posiadać w spółkach prawa handlowego więcej niż 10% akcji lub udziałów, które przedstawiają więcej niż 10% kapitału zakładowego w każdej z tych spółek (art. 4 pkt 5 ustawy). Zakaz udziału wójta (prezydenta miasta) w zarządach spółek prawa handlowego jest bezwarunkowy i nie ma znaczenia czy funkcja ta pełniona jest "społecznie" czy odpłatnie, czy spółka działa na terenie jednostki, w której prezydent sprawuje mandat i czy w działalności wykorzystuje mienie gminy. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o ograniczeniu(...) naruszenie zakazów zawartych w art. 4, w przypadku prezydenta miasta powoduje wygaśnięcie jego mandatu. Ustawodawca w art. 9 ust. 1 noweli z dnia 23 listopada 2002 r. do ustawy o samorządzie gminnym oraz innych ustaw zakreślił termin, w którym winno nastąpić dostosowanie stanu faktycznego do wymogów ustawowych, których złamanie sankcjonowane jest wygaśnięciem mandatu z mocy prawa. Art. 9 ust. 1 stanowi, że jeżeli do wejścia w życie noweli wójt (prezydent miasta) wybrany po 27 października 2002 r. nie zrzekł się funkcji albo nie zbył akcji lub udziałów, o których jest mowa w art. 4 ustawy, obowiązany jest wykonać te obowiązki w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie wskazanej ustawy. Ponieważ ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. zatem zrzeczenie się funkcji we władzach spółki oraz ograniczenie udziałów do wielkości odpowiadającej 10% kapitału zakładowego winno nastąpić do dnia 1 kwietnia 2003 r. Z. P. S. bezspornie uchybił temu terminowi. Jeżeli prezydent miasta nie wypełnił w zakreślonym ustawą terminie obowiązku to wówczas organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego stwierdza wygaśnięcie mandatu prezydenta w trybie art. 26 ust. 2 i 5 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Art. 98a ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym stanowi, że jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu ze wskazanych wyżej przepisów dotyczących odpowiednio wygaśnięcia mandatu prezydenta miasta, nie podejmie uchwały wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni, w razie bezskutecznego upływu terminu, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenia zastępcze. Zdaniem Sądu orzekającego organ nadzoru dokonał prawidłowej interpretacji zwrotu "wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu". Wojewoda Śląski słusznie wezwał Radę do podjęcia uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Prezydenta Miasta [...] Z. S., gdyż taki ciążył na nim ustawowy obowiązek w przypadku zaniechania podjęcia takiej uchwały przez Radę Miasta. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez Wojewodę art. 91 i następne ustawy o samorządzie gminnym, co podnosiła strona skarżąca. Art. 98a jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 91 tej ustawy. Rada Miasta podejmując uchwałę nr [...] w sprawie wygaśnięcia mandatu Prezydenta Miasta [...] o treści "nie stwierdzić wygaśnięcia mandatu Prezydenta Miasta [...] Z. P. S.", podjęła uchwałę bez umocowania prawnego. Wskazała błędnie podstawę prawną – art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym, stanowiący, że do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawa nie stanowi inaczej, a do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych wyłącznie uprawnienie do podjęcia uchwały o wygaszeniu mandatu prezydenta miasta, najpóźniej po upływie miesiąca od wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Art. 26 ust. 2 stanowi, że wygaśnięcie mandatu w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1–7 stwierdza rada gminy w drodze uchwały, zaś art. 24 ust. 1 pkt 4 (Sąd błędnie powołał ten przepis zamiast art. 26 ust. 1 pkt 4), stanowi o wygaśnięciu mandatu wskutek naruszenia ustawowych zakazów łączenia funkcji wójta (prezydenta) z wykonywaniem funkcji lub prowadzeniem działalności gospodarczej, określonych w odrębnych przepisach. Takim przepisem jest art. 4 pkt 1 i 5 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, a art. 5 ust. 1 pkt 3 tej ustawy określa skutek naruszenia zakazu w postaci wygaśnięcia mandatu. Tego przepisu Rada nie powołała, mimo że eksponował go Wojewoda w wezwaniu Rady do podjęcia uchwały. Sąd uznając, iż Wojewoda miał prawa wydać zarządzenie zastępcze skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Rada Miasta [...]., reprezentowana przez radców prawnych A. B. i A. D. opierając ją na podstawach: – naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 91 i następnych oraz art. 98a ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym przez przyjęcie, że Wojewoda nie naruszył art. 91 i następnych tej ustawy, – naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. mających wpływ na wynik sprawy, a polegających na podjęciu bez wszechstronnego wyjaśnienia i ustalenia, że skarżąca Rada podjęła uchwałę nr 257/00 bez podstawy prawnej oraz wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, przez nieuwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, tj. złożonej rezygnacji z pełnionej funkcji prezesa Spółki przez Prezydenta [...] oraz złożonej oferty sprzedaży udziałów mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sądowe. Dodatkowo w skardze kasacyjnej podnosi się konieczność udzielenia odpowiedzi na pytanie: czy zarządzenie zastępcze Wojewody w przedmiocie wygaśnięcia mandatu Prezydenta Miasta [...] zastępuje uchwałę o wygaśnięciu mandatu czy też jest wyłącznie aktem posiadającym cechy rozstrzygnięcia nadzorczego oraz jakie skutki ma zastosowanie środka nadzorczego przez Wojewodę w postaci zarządzenia zastępczego w sytuacji gdy Rada Miasta [...] podjęła odmienną uchwałę niezgodną z wolą Wojewody. Rada wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Rada powołuje się na okoliczność, iż Prezydenta Miasta [...]. złożył rezygnację z pełnionej nieodpłatnie funkcji prezesa zarządu Spółki i ofertę sprzedaży posiadanych udziałów w dniu 18 stycznia 2003 r. zachowując trzymiesięczny termin wynikający z art. 9 ust. 1 ustawy z 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz zmianie niektórych ustaw, na co przedłożono odpowiednie dokumenty. Skuteczność podejmowanych przez niego czynności nie była zależna od niego, lecz od organów Spółki. Nie może więc Prezydent ponosić ujemnych konsekwencji za zaniechania osób trzecich. Ustawodawca nie wymagał aby zaprzestanie działalności nastąpiło poprzez wykreślenie z rejestru, jak twierdzi Sąd, lecz jedynie złożenie rezygnacji z funkcji i woli sprzedaży udziałów. W innym przypadku ograniczenie to byłoby zbyt daleko idące. Sąd błędnie ustalił, że Rada nie zastosowała się do wezwania Wojewody w myśl art. 98a ust. 1 i 2 u.s.g., skoro na skutek wezwania Wojewody podjęła uchwałę nr 257/2003. Treść uchwały wynikała z przebiegu głosowania i dlatego Rada nie podjęła uchwały żądanej treści. Sąd błędnie ocenił, iż w takiej sytuacji Wojewoda mógł wydać zarządzenie zastępcze. Przesłanką do wydania zarządzenia było uprzednie stwierdzenie nieważności uchwały nr 257/2003, jako naruszającej prawo. Dlatego też Rada przyznając, iż art. 98 a jest przepisem szczególnym wobec art. 91 to działanie Wojewody uchybiało procedurze określonej w ustawie co do nadzoru prawnego. Naruszenie art. 91 spowodowało, iż Wojewoda doprowadził swoim działaniem do włączenia do obrotu prawnego zarówno aktu Rady jak i swego zarządzenia. W tym względzie strona powołuje się na załączoną do skargi kasacyjnej opinię prof. dr hab. B. Dolnickiego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Śląski wniósł o oddalenie jej jako bezzasadnej. Odnosząc się zaś do argumentacji Rady organ nadzoru stwierdził, iż bez znaczenia pozostaje data złożenia rezygnacji z funkcji prezesa Zarządu Spółki jak również data złożenia oferty, bowiem zrzeczenie staje się skuteczne i wywiera skutki prawne z chwilą dokonania wzmianki w rejestrze. Skoro taka wzmianka nie została dokonana w terminie do 1 kwietnia 2003 r. to Prezydent naruszył ustawowy zakaz. Błędny jest także pogląd o tym, że Rada zastosowała się do wezwania, gdyż podjęcie uchwały odwoławczej dawało Wojewodzie prawo do wydania zarządzenia zastępczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni art. 98a ust. 1 i 2 oraz art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), zamieszczonego w skardze kasacyjnej, należy stwierdzić, iż nie jest on trafny. Przepis art. 98 a. ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym daje wojewodzie uprawnienie do żądania podjęcia uchwały przez radę gminy w przypadku, gdy wbrew obowiązkowi wynikającemu z powołanych w nim ustaw, rada nie podejmuje uchwały o wygaśnięciu mandatu wójta (burmistrz, prezydenta miasta). Wezwanie wojewody rada winna wykonać w terminie 30 dni. Art. 98a ust. 2 ustawy przewiduje, iż w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1 wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. Z treści tego przepisu, jak również z istoty nadzoru sprawowanego przez wojewodę, którego kryterium stanowi zgodność z prawem, wynika, że zarządzenie zastępcze wojewoda wydaje zarówno w przypadku gdy rada nie podejmuje uchwały, jak i wówczas gdy akt wydany przez radę w wyniku wezwania wojewody nie spełnia żądania organu nadzoru. Wydanie zarządzenia zastępczego w trybie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym nie jest przy tym uzależnione od uprzedniego stwierdzenia nieważności uchwały rady podjętej sprzecznie z wezwaniem, w trybie art. 91 ust. 1 powołanej ustawy. Chybiony jest także zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 233 § 1 k.p.c., bowiem przepis ten nie był stosowany przez Sąd pierwszej instancji, a miałby on tylko wówczas zastosowanie gdyby Sąd na wniosek strony lub z urzędu, na podstawie art. 106 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przeprowadzał postępowanie dowodowe. Z akt sprawy III SA/Gl 207/04 wynika, że Sąd Wojewódzki postępowania dowodowego nie prowadził z urzędu, a również strona nie wnosiła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nietrafne Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wziął z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W odniesieniu do mandatu Prezydenta Miasta [...] P. S. zastosowania miał m.in. przepis art. 9 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 214, poz. 1806). Przepis ten nakładał na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, wybranych po dniu 27 października 2002 r., którzy nie zaprzestali prowadzenia działalności gospodarczej i nie zrzekli się funkcji albo nie zbyli udziałów w spółkach powinność wykonania tych obowiązków w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. (art. 16). W przypadku niewypełnienia tych obowiązków organ stanowiący winien stwierdzić wygaśnięcie mandatu. Regulacja ta, mająca charakter szczególny, bowiem odnosi się do osób wybranych w konkretnych wyborach odpowiada unormowaniu zamieszczonemu w art. 26 i 27 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. Nr 113, poz. 984 z późn. zm.), zwana dalej ustawą o bezpośrednim wyborze. Zatem w postępowaniu poprzedzającym wygaśnięcie mandatu w trybie art. 9 noweli z 23 listopada 2002 r. mieć będą zastosowanie przepisy ustawy z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze. Ta ostatnia ustawa w art. 26 ust. 2 przewiduje obowiązek umożliwienia wójtowi (burmistrzowi i prezydentowi) złożenie wyjaśnień, jeżeli wygaśnięcie mandatu ma nastąpić m.in. z powodu naruszenia ustawowych zakazów łączenia funkcji organu wykonawczego z wykonywaniem funkcji lub prowadzeniem działalności gospodarczej, określonych w odrębnych przepisach. Już z tego powodu Prezydent Miasta [...] stał się uczestnikiem postępowania poprzedzającego wydanie aktu. Przepis art. 27 ust. 1 powołanej ustawy z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze daje uprawnienie zainteresowanemu organowi wykonawczemu gminy odwołania się do właściwego sądu okręgowego w terminie 7 dni od dnia doręczenie uchwały. W takim razie wygaśnięcie mandatu następuje dopiero z dniem wydania orzeczenia sądu oddalającego odwołanie. W przedmiotowej sprawie, w której Rada Miasta nie wydała uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu obowiązki i uprawnienia przewidziane w tej ustawie przeszły na organ nadzoru, który podjął czynności określone w art. 98a ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda zatem winien umożliwić prezydentowi złożenie wyjaśnień, zaś w razie wątpliwości podjąć stosowne czynności. Z akt sprawy, a zwłaszcza dołączonych do skargi kasacyjnej dokumentów, wynika, iż Wojewoda umożliwił złożenie wyjaśnień a nadto doręczył P. S. zarządzenie zastępcze. Zważyć należy, iż w art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym ustawodawca zamieścił odesłanie do art. 98 nakazując odpowiednie stosowanie tego przepisu do zarządzenia zastępczego. Jeśli zważyć, iż przepis ten w zw. z art. 98 ust. 5 stanowi o prawomocności zarządzenia zastępczego, które, podobnie jak rozstrzygnięcie nadzorcze, staje się prawomocne z upływem terminu do wniesienia skargi bądź z datą oddalenia lub odrzucenia skargi przez Sąd to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego regulacja ta uprawnia do udziału zainteresowanego prezydenta nie tylko przed Radą lub Wojewodą, ale także przed sądem administracyjnym. Argumentację tę wspiera przepis art. 32 i 33 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 32 jako strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym wskazuje skarżącego oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Z art. 33 § 1 ustawy wynika natomiast prawo do uczestniczenia osoby biorącej udział w postępowaniu administracyjnym, która nie wniosła skargi, lecz wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Osoba taka jest uczestnikiem na prawach strony. Skoro tak to P. S., stosownie do art. 91 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, winien być zawiadomiony o terminie rozprawy. Tymczasem zaskarżony wyrok zapadł bez udziału uczestnika postępowania P. S., a więc w sytuacji, o której stanowi art. 183 § 2 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższa wada powodująca nieważność postępowania, wywołuje konieczność uchylenia wyroku na podstawie art. 185 § 1 i art. 186 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.