I SA/Bk 101/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 07 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką E. W. oraz dziećmi M. W. ([...] lat) i M. W. ([...] lat). Źródło miesięcznego dochodu rodziny stanowi: zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 498,90 zł (za okres [...] marca – [...] czerwca br.) otrzymywany przez wnioskodawcę oraz działalność gospodarcza w postaci sklepu z odzieżą prowadzona przez E. W. – obecnie nieprzynosząca dochodu. Rodzina skarżącego nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności i przymiotów wartościowych, zajmuje część domu ojca wnioskodawcy nie pozostając z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. M. W. podkreślił, że do [...] 2012 r., prowadził działalność gospodarczą – handel samochodami używanymi. Z tytułu prowadzenia tej działalności w 2011 r. wnioskodawca poniósł stratę w wysokości około 10.000 zł, natomiast rok 2012 zakończył zyskiem w wysokości 12.542,55 zł. Dyrektor Izby Celnej w B. zablokował rachunek bankowy przedsiębiorstwa skarżącego (k. 20 - 22). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 marca 2013 r. (k. 44) skarżący oświadczył, że wysokość miesięcznych wydatków jego rodziny to kwota około 4.000 – 4.500 zł, w tym: energia elektryczna – 50 zł; woda – 40 zł; czynsz – 50 zł; wywóz śmieci – 26 zł; żywność 1.000 – 1.200 zł; telefon – 100 zł; lekarstwa i opieka medyczna – 50 zł; rata spłaty kredytu – 2.800 zł. Z uwagi na trudną sytuację materialną wnioskodawca nie jest w stanie regulować większości opłat, korzysta z pomocy rodziny (pieniężnej i rzeczowej). M. W. nie posiada samochodu. E. W. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła w 2012 r. przychód w wysokości 25.809 zł (średnio 2.150 zł miesięcznie), przy czym z sumy tej pokrywane są wszystkie koszty działalności, w tym podatek, ubezpieczenie, zakup towaru. Wnioskodawca wskazał również, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonką, w konsekwencji nie ma dostępu do środków zdeponowanych na jej koncie (k. 46– 47). Do akt sprawy skarżący dołączył: wyciąg z systemu CEIDG (k. 24); wyciąg z dnia [...] grudnia 2012 r. – [...] Bank stan wysokości blokad rachunku (k. 28); decyzję PUP w Ł. z dnia [...] grudnia 2012 r. o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku (k. 26); PIT 36 za 2011 r. i za 2012 r. (k. 25 i k. 29); wyciąg z książeczki opłat – wywóz odpadów za okres [...] stycznia – [...] czerwca br. (k. 48); ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia [...] lutego 2013 r. [...] [...] Bank (k. 61); PIT 28 i 28A za rok 2012 (k. 49 – 53); monit [...] S.A. z dnia [...] lutego 2013 r. (k. 60); wyciąg z konta bankowego za okres [...] stycznia – [...] kwietnia br. (k. 55 – 59); raport fiskalny miesięczny przedsiębiorstwa E. E. W. za marzec 2013 r. (k. 54); potwierdzenie wizyty u pośrednika pracy (k. 27); dokument poświadczający zadłużenie z tytułów wykonawczych (k. 62). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu M. W. wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania czteroosobowej rodziny pozostaje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 498,90 zł (k. 26) oraz dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez E. W. – sklep z odzieżą E. E. W. – 1.499 zł (za marzec br.) – k. 54. W roku 2012 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej E. W. osiągnęła przychód w wysokości 25.809 zł (k. 50), co stanowi średnio 2.150 zł miesięcznie. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą 4.000 – 4.500 zł (energia elektryczna, woda, czynsz, wywóz śmieci, żywność, telefon, lekarstwa i opieka medyczna, rata spłaty kredytu). Wnioskodawca nie jest w stanie regulować większości opłat, korzysta z pomocy rodziny (pieniężnej i rzeczowej). Skarżący jest osobą bezrobotną, do dnia [...] [...] 2012 r. prowadził działalność gospodarczą E. – C. W. M. (sprzedaż używanych samochodów) – k. 24. Za rok 2012 M. W. osiągnął z tego tytułu dochód w kwocie 12.542,55 zł, przy przychodzie 1.072.888,32 zł (k. 25). Skarżący wykazał zadłużenie wobec: [...] [...] Bank S.A. z tytułu zaciągniętego kredytu – 177.849,06 zł (ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia [...] lutego 2013 r. – k. 61); Dyrektora Izby Celnej w B. – 87.776,50 zł (k. 62); oraz firmy windykacyjnej [...] S.A. – 1.985,01 zł (k. 60). Wnioskodawca nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności, pozostaje w rozdzielności majątkowej ze współmałżonką E. W. Z dołączonego wyciągu z konta bankowego E. W. wynika, że na dzień [...] kwietnia br. dysponowała ona oszczędnościami w kwocie 7.431,78 zł (k. 55). Na dzień [...] kwietnia 2013 r. w tut. Sądzie są zawisłe dwie sprawy wnioskodawcy. W sprawie niniejszej wysokość wpisu od skargi wynosi 1.500 zł (k. 40), w sprawie sygn. akt I SA/Bk 125/13 wysokość wpisu od skargi to kwota 2.288 zł (k. 46 sygn. akt I SA/Bk 125/13). U podstaw negatywnego rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy legł fakt posiadania przez współmałżonkę skarżącego E. W. oszczędności w wysokości 7.431,78 zł (dodatnie saldo bankowe na dzień [...] kwietnia br.). Podkreślenia wymaga, że kwota ta niemal dwukrotnie przekracza wysokość wymaganych kosztów sądowych na obecnym etapie postepowania w sprawach zawisłych w tut. Sądzie. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Odnośnie stwierdzenia wnioskodawcy, że nie może dysponować środkami znajdującymi się na koncie współmałżonki E. W., to należy zauważyć, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonka z pomocy finansowej. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. Nr 788, tekst jednolity ze zm.) stanowiący, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego. W tym miejscu dodatkowego podkreślenia wymaga, że małż. W. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym (vide. postanowienia NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GZ 107/13; z dnia 08 października 2012 r., sygn. akt I FZ 346/12; z dnia 02 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09; z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09 publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.