I SA/Bk 123/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego T. W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W związku z prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych SW: [...], zobowiązany - T. W. (dalej także, jako "skarżący"), wniósł w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), zarzut nieistnienia obowiązku. Wskazał, że w okresie objętym tytułami wykonawczymi nie był właścicielem opodatkowanych nieruchomości i miał rozdzielność majątkową z byłą żoną. Wójt Gminy D. postanowieniem z [...] marca 2012 r. nr [...] na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a., stwierdził niedopuszczalność tego zarzutu. Wierzyciel podniósł, że składane przez dłużnika informacje i korekty w sprawie podatku od nieruchomości obejmowały nieruchomości będące odrębną jego własnością oraz wspólnością małżeńską. Dane zwarte w tych informacjach stanowiły podstawę wydania ostatecznych decyzji ustalających łączne zobowiązania pieniężne na oboje małżonków za lata 2005-2011. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. zażalenie na ww. postanowienie wierzyciela. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. nr [...] stwierdziło jego niedopuszczalność wskazując, że aby strona mogła wnieść zażalenie, musi wykazać, że w jej sprawie organ I instancji uprzednio wydał stosowne postanowienie, na które służy zażalenie (art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. nie przewiduje możliwości składania zażaleń od postanowień o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zdaniem Kolegium, postanowień tych nie można identyfikować z "postanowieniami w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów", o których mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. Co prawda obydwa postanowienia są formą wypowiedzi wierzyciela dotyczącej zgłaszanych zarzutów, to tylko postanowienie wyrażające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów jest zaskarżalne (art. 34 § 2). Kolegium wskazało również, że błędne pouczenie o zaskarżalności postanowienia nie mogło być podstawą do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia. W skardze do Sądu skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie zarzutu, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek uprawniających organ do wydania postanowienia o niedopuszczalności zarzutu. Zwrócił uwagę, że funkcją przepisu art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest zapobieganie wystąpienia sytuacji, w której rozpatrzona już merytorycznie kwestia zostawałaby ponownie "otwarta" w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższy przepis jest precyzyjnie sformułowany i nie zawiera w swojej dyspozycji sytuacji, w której pomimo przysługującego środka odwoławczego strona z niego nie skorzystała. Zarzut nieistnienia obowiązku wniesiony przez skarżącego jest zarzutem merytorycznym, więc w sytuacji, gdy organ egzekucyjny realizuje w trybie egzekucji swe własne decyzje, to odpadają przesłanki, które dyktowały zakaz badania sprawy z punktu widzenia merytorycznego. Skarżący podniósł ponadto, że nie jest zobowiązany, co wynika z zawartych następujących umów notarialnych: umowy majątkowej małżeńskiej z dnia [...] lutego 2003 r. Rep. A Nr [...] wyłączającej wspólność ustawową; umowy z dnia [...] lipca 2004 r. Rep. A Nr [...] o częściowy podział majątku dorobkowego, na mocy której żona stała się wyłącznym użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w D. (KW nr [...]). Na rozprawie pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł, że zażalenie powinno było zostać rozpatrzone, gdyż stosownie do postanowień art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska przysługuje zażalenie, stąd odmienna wykładnia tego przepisu dokonana przez organ jest błędna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W myśl postanowień art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Postanowienie to stanowi szczególną formę wypowiedzi wierzyciela w sprawie zgłoszonego przez zobowiązanego, na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania administracyjnego, w której wierzyciel nie dokonuje merytorycznej oceny zgłoszonego zarzutu. Przepis ten został wprowadzony do u.p.e.a. celem uniknięcia dwutorowości trybu zaskarżenia. Nie ma sporu w sprawie, że zarówno postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wydane w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., jaki i postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu w trybie art. 34 § 1a u.p.e.a. są formą wypowiedzi wierzyciela dotyczącej zgłaszanych zarzutów (podobnie NSA w sprawie o sygn. II GSK 980/08, LEX 513118). Spór w sprawie dotyczy możliwości zaskarżenia postanowienia wyrażającego stanowisko wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu w trybie art. 34 § 2 u.p.e.a. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że tylko postanowienie wyrażające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. jest zaskarżalne, bowiem z brzmienia w art. 34 § 2 u.p.e.a. nie wynika, że przewidziana tam możliwość złożenia zażalenia została ograniczona jedynie do postanowień, w których wierzyciel merytorycznie wypowiada się o zasadności zgłoszonych zarzutów przez zobowiązanego. Różny charakter obu wymienionych w art. 34 § 1 i § 1a u.p.e.a. postanowień nie zmienia zasadniczej dla sprawy okoliczności, że wyrażają one stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Możliwość uruchomienia postępowania zażaleniowego przewidziana w art. 34 § 2 u.p.e.a. stanowi gwarancję praw zobowiązanego pozwalającą na zweryfikowanie przez organ II instancji (tu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.) zarówno merytorycznej wypowiedzi wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w formie stanowiska wierzyciela, jak też jego wypowiedzi o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, o charakterze formalnym (podobnie WSA w Białymstoku w sprawie o sygn. I SA/Bk 126/08, WSA w Gdańsku w sprawie o sygn. I SA/Gd 546/04 z glosą aprobującą M. Milosza oraz NSA w przywołanym wyżej wyroku w sprawie o sygn. II GSK 980/08). Reasumując należy uznać, że Kolegium naruszyło przepis prawa procesowego tj. art. 34 § 2 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że na postanowienie, o którym mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a. zobowiązanemu nie przysługuje zażalenie. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy i stało się podstawą do uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (DZ. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W oparciu o postanowienia art. 152 tejże ustawy orzeczono, że uchylony akt nie podlega wykonaniu, a o kosztach w oparciu o postanowienia art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni ocenę prawną dokonaną przez Sąd i dokona merytorycznego rozpoznania złożonego zażalenia na postanowienie wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.