I SA/Bk 136/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia wniesionego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego oddala skargę Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w B. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], w którym oddalony został zarzut wniesiony przez A. N. (dalej również jako "skarżąca") w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2022 r. nr [...]. W zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego obejmującego podatek od spadków i darowizn wynikający z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] października 2020 r. nr [...]. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] stycznia 2022 r. doręczono skarżącej [...] stycznia 2022 r. Dłużnik zajętej wierzytelności - S. S.A. zrealizował w całości wymienione zajęcie [...] stycznia 2022 r. W dniu [...] stycznia 2022 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego, zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 4 w zw. z art. 15 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 12 w zw. z art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej: "u.p.e.a."). Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. oddalił zarzut skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ uznał, że postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2022 r. prowadzonej jest z zachowaniem przepisów po skutecznie doręczonym upomnieniu w dniu [...] października 2020 r. Rozpatrując zażalenie na to rozstrzygnięcie DIAS wskazał, że podstawą zarzutu w niniejszej sprawie jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że upomnienie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] zostało skierowane do skarżącej przed wystawieniem tytułu wykonawczego nr [...] z [...] listopada 2020 r. Pismem z [...] grudnia 2020 r. skarżąca wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tego tytułu wykonawczego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. postanowieniem z [...] stycznia 2021 roku nr [...] oddalił wniesiony zarzut. DIAS w B. po rozpatrzeniu zażalenia uchylił w całości to postanowienie Naczelnika i uznał za zasadny zarzut w części dotyczącej obowiązku wykazanego w częściach E.2, E.3 i E.4 tytułu wykonawczego z [...] listopada 2020 r. oraz oddalił zarzut w zakresie dotyczącym obowiązku wykazanego w części E.1 tego tytułu wykonawczego. W konsekwencji powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. umorzył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej obowiązku wykazanego w części E.2, E.3 i E.4 tytułu wykonawczego z [...] listopada 2020 r. nr [...] Dalej organ wyjaśnił, że w oparciu o upomnienie z [...] października 2020 r. (data doręczenia [...] października 2020 r.) został wystawiony kolejny tytuł wykonawczy, to jest tytuł z [...] stycznia 2022 r. nr [...]. DIAS zauważył, że powyższe upomnienie zostało skierowane do skarżącej, wskazano w nim między innymi rodzaj należności, tj. podatek od spadków i darowizn oraz kwotę należności 450 zł. Informacje te znajdują się również w wystawionym na skarżącą tytule wykonawczym z [...] stycznia 2022 r. w części D poz. 2 i w części D1 poz. 1. Przy ponownym wszczęciu egzekucji nie zmienił się zatem podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku jak i sam określony obowiązek. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżyła postanowienie DIAS w całości zarzucając naruszenie: 1) art. 33 § 2 pkt 4 w zw. z art. 15 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia i oddalenie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, brak uwzględnienia i oddalenie zażalenia skarżącej oraz brak umorzenia postępowania egzekucyjnego, mimo prowadzenia zaskarżonego postępowania na podstawie nieprawidłowo wydanego tytułu wykonawczego, w związku z nieprawidłowym uznaniem przez organ I instancji, iż w przypadku doręczenia skarżącej dnia [...] października 2020 r. upomnienia, wszczęcia postępowania egzekucyjnego dnia [...] listopada 2020 r., a następnie umorzenia tego postępowania w związku z wniesionymi środkami zaskarżenia, organ nie jest zobowiązany do ponownego doręczenia skarżącej kolejnego upomnienia bezpośrednio przed wszczęciem kolejnego postępowania, podczas gdy obowiązek doręczenia upomnienia przed każdorazowym wszczęciem egzekucji wynika wprost z art. 15 § 1 u.p.e.a., w konsekwencji czego zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone, a postępowanie egzekucyjne umorzone; 2) art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej w związku z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie nieprawidłowo wydanego tytułu wykonawczego. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozważenie uchylenia postanowienia organu I instancji. Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej skarżąca uczyniła w tej sprawie brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Istotą sporu jest zaś odpowiedź na pytanie, czy przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], konieczne było doręczenie skarżącej kolejnego upomnienia, przy uwzględnieniu okoliczności, że w dniu [...] października 2020 r. skarżącej zostało już doręczone upomnienie, a czynność ta poprzedziła wszczęcie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], które to postępowanie na skutek uwzględnienia środków zaskarżenia zostało ostatecznie umorzone w części dotyczącej trzech (z czterech) obowiązków wykazanych w tym tytule. Skarżąca twierdzi, że postępowanie egzekucyjne jest aktualnie prowadzone na podstawie nieprawidłowo wydanego tytułu wykonawczego. W ocenie skarżącej postępowanie wszczęte tytułem wykonawczym z dnia [...] stycznia 2022 r. nie stanowi kontynuacji poprzedniego, umorzonego postępowania, organ zaś przed doręczeniem tego tytułu wykonawczego zobowiązany był do ponownego doręczenia stosownego upomnienia, co wynika z treści art. 15 § 1 u.p.e.a., który w sposób oczywisty wskazuje na konieczność doręczenia upomnienia każdorazowo przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej każde wszczęcie postępowania egzekucyjnego wymaga uprzedniego doręczenia upomnienia. Z kolei organ stoi na stanowisku, że doręczenie kolejnego upomnienia przed wystawieniem tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nie było koniecznie, a działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. jako wierzyciela było prawidłowe i miało oparcie w przepisach prawa. W sporze tym rację należy przyznać organowi. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. W doktrynie przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych zawraca się uwagę, że upomnienie zobowiązanego przez wierzyciela nie jest czynnością dokonaną w postępowaniu egzekucyjnym. Upomnienie jest czynnością wierzyciela poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego i jest przesyłane zobowiązanemu tylko raz – ewentualne umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje zniweczenia skutków upomnienia doręczonego zobowiązanemu przed wszczęciem umorzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to możliwość wszczęcia kolejnego postępowania egzekucyjnego bez ponownego upominania zobowiązanego. Ponowne wystawienie tytułu wykonawczego również nie pociąga za sobą konieczności ponownego upomnienia zobowiązanego (zob. np. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 15; wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 418/21, LEX nr 3206305 oraz wyroki NSA z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1361/16 i z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 566/17). W pierwszym z przytoczonych orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że kwestia związana z doręczaniem kolejnego upomnienia w przypadku wszczęcia przez organ egzekucji administracyjnej po umorzeniu postępowania egzekucyjnego w tym przedmiocie była wielokrotnie przedmiotem oceny sądów administracyjnych. Z orzecznictwa tego wynika, że celem instytucji upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Upomnienie przypomina przy tym nie o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego (np. z decyzji administracyjnej), ale o powinności jego wykonania, które - również w interesie strony - może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej. Jeżeli w danym przedmiocie uprawniającym do egzekucji administracyjnej w stosunku do określonego, niezmienianego następnie podmiotu, na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. przesłane i doręczone zostanie upomnienie, brak jest podstaw do występowania przez wierzyciela z kolejnymi upomnieniami, także w przypadkach ponownego wszczynania postępowania egzekucyjnego w tym samym obszarze. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, przy niezmienionej tożsamości przedmiotu i podmiotu oraz podstaw wszczęcia tego postępowania, nie uchyla faktu ani znaczenia prawnego zrealizowanego przez wierzyciela obowiązku wystosowania upomnienia. Wprawdzie, na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a., umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie w przepisie tym przewidzianym powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jednakże sporządzenie, przesłanie i doręczenie upomnienia nie stanowi czynności egzekucyjnych. Upomnienie natomiast ma na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku bez wszczynania postępowania egzekucyjnego, w którym to dopiero stosuje się środki egzekucyjne. Upomnienie, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., przesyła się nie przed każdorazowym w tym samym przedmiocie wystawieniem tytułu wykonawczego, ale po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, co uzasadnia skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela. W konsekwencji jednorazowo wykonany obowiązek przesłania upomnienia dotyczy administracyjnej egzekucji danego przedmiotu w stosunku do danego podmiotu, nie zaś poszczególnych czynności wszczynania postępowania egzekucyjnego w tym samym podmiotowo - przedmiotowym obszarze, również po jego umorzeniu (por. np. wyroki NSA z 19 kwietnia 2012 r. II OSK 252/11, z 8 lipca 2009 r. II FSK 315/08). W związku z powyższym należy wskazać, że upomnienie doręczone skarżącej [...] października 2020 r. zawierało między innymi rodzaj należności, tj. podatek od spadków i darowizn (data powstania należności [...] czerwca 2019 r.) oraz kwotę należności 450 zł. Po doręczeniu tego upomnienia wszczęte zostało wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2020 r. Na skutek złożonego przez stronę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej wydane zostało przez DIAS ostateczne postanowienie o jego częściowym uznaniu, które skutkowało rozstrzygnięciem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej obowiązku wykazanego w części E.2, E.3 i E.4 tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2020 r. (k. 3 tom II akt adm.). Choć pierwotnie wszczęte postępowanie egzekucyjne zostało w części umorzone, to wierzyciel nie miał obowiązku ponowić upomnienia by skutecznie wszcząć i prowadzić kolejne postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania obowiązku wynikającego z decyzji nr [...]. Informacje o rodzaju i kwocie należności zawarte w ww. upomnieniu znalazły się w treści tytułu wykonawczego wystawionego [...] stycznia 2022 r. (część D poz. 2, część D.1 poz. 1 i 5). Słusznie wskazuje organ, że przy ponownym wszczęciu egzekucji nie zmienił się podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku jak i sam określony obowiązek. Sąd podziela stanowisko DIAS, że tytuł wykonawczy z dnia [...] stycznia 2022 r. został wystawiony prawidłowo, a jego wystawienie poprzedzało doręczenie skarżącej upomnienia z [...] października 2020 r. Doręczenie kolejnego upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji przed wystawieniem tego tytułu wykonawczego nie było koniecznie. W świetle powyższego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 w zw. z art. 15 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a. oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowienie oddalające zarzut skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej oraz utrzymujące je w mocy postanowienie DIAS zostały wydane zgodnie z prawem. W tym stanie rzeczy skargę oddalono, orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329). Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ww. ustawy procesowej.