II OSK 252/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-04-19
Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewicz, Paweł Miładowski, Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy częściowe wykonanie obowiązku rozbiórki jednego obiektu budowlanego, objętego jednym tytułem wykonawczym, stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego w części?Ratio decidendi
Częściowe wykonanie obowiązku rozbiórki może dotyczyć sytuacji, gdy jednym tytułem wykonawczym objętych jest kilka obiektów budowlanych. W przypadku jednego obiektu budowlanego, jak budynek gospodarczy, jego rozbiórka stanowi całość i nie można jej dzielić na części. Wyburzenie fragmentu budynku nie stanowi podstawy do uznania, że obowiązek został wykonany w części i uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego w części.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. S. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jej skargę na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. T. S. kwestionowała obowiązek rozbiórki budynku gospodarczego, twierdząc, że wygasł on lub stał się niewykonalny z powodu częściowego wykonania lub zmiany stanu faktycznego. Organy administracji i WSA uznały zarzuty za nieuzasadnione, wskazując na ostateczność decyzji nakazującej rozbiórkę całego budynku.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 19 kwietnia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski /spr./ Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 446/10 w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
II OSK 252/11
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 14 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę T. S. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej ŚWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce (dalej PINB) z dnia [...] kwietnia 2007 r., nakazującą T. S. rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego na posesji przy ul. [...] w K., nr ewid. [...]. Skarga T. S. na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. II SA/Ke 505/07. Natomiast wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 501/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną od wskazanego wyżej wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. ŚWINB uchylił postanowienie PINB z dnia [...] lipca 2009 r. o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów T. S. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte tytułem wykonawczym z dnia 22 czerwca 2009 r. Powodem uchylenia postanowienia organu I instancji było niedoręczenie zobowiązanej upomnienia oraz wadliwość tytułu wykonawczego.
W dniu 30 września 2009 r. PINB przeprowadził kontrolę na działce nr [...] przy ul. [...] w K. i stwierdził, że rozebrana została środkowa część budynku objętego decyzją rozbiórkową, pozostały natomiast dwie skrajne części tego budynku. Powyższe skutkowało wystawieniem upomnienia z dnia 30 września 2009 r., którym PINB wezwał T. S. do wykonania obowiązku rozbiórki, a następnie doręczeniem zobowiązanej tytułu wykonawczego z dnia 30 października 2009 r., którym wszczęto postępowanie egzekucyjne dotyczące nałożonego obowiązku.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. ŚWINB uchylił postanowienie PINB z dnia [...] listopada 2009 r. o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów T. S. z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte tytułem wykonawczym z dnia 30 października 2009 r. Powodem uchylenia postanowienia organu I instancji była w dalszym ciągu niezgodność obowiązku określonego w tytule wykonawczym z treścią obowiązku wynikającego z decyzji rozbiórkowej.
PINB wszczął postępowanie egzekucyjne, wydając w dniu 8 lutego 2010 r. nowy tytuł wykonawczy, na który T. S., powołując się na art. 33 § 1 pkt 1, 3, 5 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniosła zarzuty. Strona wskazała, że obowiązek wygasł z powodu doprowadzenia obiektów do stanu ze zgłoszenia, ponadto egzekwowany obowiązek nie jest skonkretyzowany, gdyż na działce istnieją dwa budynki gospodarcze, nie jeden, przez co obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny. Ponadto zobowiązanej nie zostało doręczone upomnienie, a poprzednie upomnienie zostało uchylone.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. PINB uznał te zarzuty za nieuzasadnione, uznając, że nie zaszła żadna z okoliczności podniesionych przez T. S.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła, że wydając tytuł wykonawczy organ naruszył przepisy art. 33 § 1 pkt 1, 3, 5 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Istnienie bowiem na przedmiotowej działce dwóch budynków gospodarczych zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, wobec którego nie wyrażono sprzeciwu skutkuje uznaniem, że obowiązek rozbiórki wygasł. W konsekwencji według zobowiązanej obowiązek wynikający z tytułu egzekucyjnego jest niewykonalny, albowiem faktyczne przesłanki decyzji, z której on wynika nie odpowiadają rzeczywistości. Zobowiązana podniosła ponadto, że postanowienie ŚWINB z dnia [...] lutego 2010 r. nie było jeszcze prawomocne w dniu wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 8 lutego 2010 r. Stwierdziła, że z uwagi na wcześniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego powinno zostać wydane postanowienie o wznowieniu tego postępowania, a zobowiązana powinna otrzymać nowe upomnienie, nie zaś kopię wcześniejszego upomnienia, które tak jak wszystkie inne czynności egzekucyjne zostało uchylone postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. ŚWINB w Kielcach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ wskazał, że T. S. dokonała zgłoszenia zamiaru budowy dwóch budynków gospodarczych, a następnie zrealizowała jeden duży budynek gospodarczy odpowiadający powierzchni dwóch zgłoszonych budynków oraz powierzchni między tymi budynkami. Działania te pozwoliły na uznanie, że doszło do samowolnej budowy budynku gospodarczego wymagającego pozwolenia na budowę, w wyniku której orzeczono nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Zgodność z prawem decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego została potwierdzona wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Egzekucji zatem podlega obowiązek rozbiórki całego wybudowanego samowolnie budynku gospodarczego. Dokonanie rozbiórki środkowej części tego budynku nie zmienia faktu, że rozbiórce podlegają też pozostałe jego części.
Odnośnie zarzutu braku doręczenia zobowiązanej nowego upomnienia organ stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego konkretnym tytułem wykonawczym nie oznacza uchylenia upomnienia, które jest wysyłane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, tj. przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Upomnienie poprzedza wszczęcie postępowania egzekucyjnego i nie jest uważane za czynność zapadającą w postępowaniu egzekucyjnym.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach T. S. wniosła o uchylenie postanowień obu instancji, zarzucając organom naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 162 kpa, jak również naruszenie art. 59 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca podtrzymała dotychczasową argumentację podnosząc, iż nałożony obowiązek wygasł i okazał się niewykonalny, z powodu doprowadzenia obiektów do stanu ze zgłoszenia. Aktualnie bowiem na działce istnieją dwa odrębne budynki gospodarcze, na wykonanie których nie wniesiono sprzeciwu. Uzasadniając zarzut niewykonalności obowiązku skarżąca przytoczyła wyrok z dnia 15 czerwca 1999 r., w którym NSA uznał, że "niewykonalność zrodzona później może być podstawą uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na jej bezprzedmiotowość". Skarżąca powołując się na literaturę przedmiotu oraz orzecznictwo sądowe stwierdziła, że bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, m.in. na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany stanu prawnego w przypadku gdy przewiduje ona taki skutek.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Sąd wyjaśnił, że podstawą zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej było: wygaśnięcie obowiązku wskutek doprowadzenia budynków do stanu ze zgłoszenia (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji (art. 33 pkt 3 u.p.e.a.) oraz niewykonalność obowiązku (art. 33 pkt 5 u.p.e.a.). Zarzuty te, zdaniem Sądu I instancji, organy orzekające w sprawie trafnie uznały za niezasadne.
Zakres i obowiązki podlegające wykonaniu wynikały z ostatecznej i prawomocnej decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2007 r. Walor ostateczności oznacza, że wymieniona wyżej decyzja nie została uchylona, zmieniona, ani nie stwierdzono jej nieważności w administracyjnym toku instancji, jak również nie została wyeliminowana z obrotu prawnego orzeczeniem sądu. Zgodność z prawem nałożonego obowiązku rozbiórki całego zrealizowanego budynku gospodarczego wybudowanego na posesji przy ul. [...] w K., nr ewid. [...] uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r., a także Naczelny Sąd Administracyjny, który kontrolując powyższy wyrok oddalił skargę kasacyjną T. S.. Wzniesienie przez skarżącą jednego budynku gospodarczego, zamiast dwóch wolnostojących budynków gospodarczych, zgodnie ze zgłoszeniem zamiaru budowy, organy nadzoru budowlanego zakwalifikowały jako samowolę budowlaną, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i pogląd ten znalazł akceptację w orzeczeniach sądów administracyjnych.
W ocenie Sądu I instancji słusznie zatem przyjęto, że egzekucji podlega obowiązek rozbiórki całego wybudowanego samowolnie budynku gospodarczego. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że rozbiórce miałyby podlegać tylko niektóre elementy tego budynku. Rozebranie jedynie części środkowej nie oznacza, że rozbiórka została wykonana zgodnie z treścią decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. Bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że w chwili obecnej na przedmiotowej działce znajdują się dwa budynki, co odpowiada treści dokonanego w dniu 28 lipca 2005 r. zgłoszenia. Tylko rozbiórka całego budynku (tj. łącznie z obydwoma istniejącymi obecnie budynkami gospodarczymi) spowoduje, że obowiązek określony w decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. wygaśnie.
Sąd I instancji wyjaśnił również, iż zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie ma więc uprawnień do badania zasadności i wymagalności samych obowiązków objętych decyzją, działa na podstawie przepisów egzekucyjnych, a nie ustawy Prawo budowlane, czy też przepisów wydanych na podstawie tej ustawy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 pkt 3 u.p.e.a. Sąd stwierdził, że z porównania tytułu wykonawczego oraz decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie wynika, aby określenie w tytule wykonawczym obowiązku: "wykonać rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego na posesji nr ew. [...] przy ul. [...] w K." nastąpiło niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji. Z faktu, że aktualnie na działce znajdują się dwa budynki gospodarcze, który to stan jest konsekwencją sposobu wykonania przez zobowiązaną obowiązku rozbiórki, nie można wyprowadzać wniosku, że egzekwowany obowiązek nie został sprecyzowany. Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie można również z tego powodu przyjąć, że egzekwowany obowiązek jest niewykonalny.
W kwestii niedoręczenia ponownego upomnienia po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, Sąd wskazał, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, przy niezmienionej tożsamości przedmiotu i podmiotu oraz podstaw wszczęcia tego postępowania, nie uchyla faktu ani znaczenia prawnego zrealizowanego przez wierzyciela obowiązku wystosowania upomnienia. Sporządzenie, przesłanie i doręczenie upomnienia nie są bowiem czynnościami egzekucyjnymi. Upomnienie zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. przesyła się nie przed każdorazowym wystawieniem tytułu wykonawczego, lecz po upływie terminu do wykonania obowiązku, co uzasadnia skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zawiera wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, które w przypadku umorzenia tego postępowania już się przed tym rozstrzygnięciem dokonało. Zatem w razie ponownego wszczynania postępowania egzekucyjnego w tej samej sprawie nie istnieje obowiązek powtórnego przesyłania upomnienia zobowiązanemu (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., II FSK 618/08). Jeżeli zatem upomnienie, wydane w trybie art. 15 u.p.e.a., zostało skarżącej doręczone w dniu 21 października 2009 r., to umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem ŚWINB z dnia [...] lutego 2010 r. nie zniweczyło skutków jego doręczenia. Domaganie się przez skarżącą umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. z tej przyczyny, że tytuł wykonawczy został sporządzony z naruszeniem prawa z powodu obrazy art. 15 § 1 nie znalazł akceptacji Sądu.
Stanowisko skarżącej, odnośnie do braku podstaw do wydania nowego tytułu wykonawczego, w sytuacji, gdy nie minął termin uprawomocnienia postanowienia o umorzeniu postępowania również nie znajduje uzasadnienia. Wydane przez ŚWINB postanowienie z dnia [...] lutego 2010 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego było ostateczne, co oznacza, że nawet wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania tego aktu. Ponadto skoro wystawienie tytułu wykonawczego zgodnie z art. 26 u.p.e.a. decyduje o wszczęciu egzekucji, to oznacza, że za każdym razem po umorzeniu postępowania egzekucyjnego z chwilą wydania nowego tytułu wykonawczego otwiera się nowe postępowanie egzekucyjne. Nie ma zatem podstaw do stosowania w tym względzie instytucji wznowienia postępowania przewidzianej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniosła zarzut naruszenia:
1) art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na:
- niedostrzeżeniu, że skarżąca bezspornie wykonała całość lub część wyburzeń wzniesionego budynku gospodarczego, która to okoliczność stanowiła podstawę do umorzenia w całości lub przynajmniej w części prowadzonej egzekucji;
- przyjęciu, że na skarżącej istnieje obowiązek wynikający z decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2007 r. wyburzenia dwóch budynków gospodarczych zbudowanych bezspornie legalnie, z tej tylko przyczyny, że doszło do nielegalnego ich połączenia łącznikiem, który to łącznik został już wyburzony w wyniku realizacji wskazanej decyzji;
2) art. 33 pkt 7 u.p.e.a. poprzez błędna wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej było wszczynane i trzykrotnie umarzane, dopuszczalne było wszczęcie kolejnego postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącej bez uprzedniego doręczenia jej nowego upomnienia, który to pogląd jest sprzeczny ze stanowiskiem WSA w Łodzi, który w wyroku z dnia 7 maja 2008 r., III SA/Łd 76/08 stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych i przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Zdaniem skarżącej kasacyjnie z wyroku tego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wymagało doręczenia kolejnego upomnienia, czego nie dokonano.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że wyburzenie łącznika spowodowało wykonanie obowiązku w części i powinno pociągnąć za sobą umorzenie postępowania egzekucyjnego w części. Na poparcie tej tezy wskazany został wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 listopada 2009 r., I SA/GL 418/09, w którym stwierdzono, że częściowe wykonanie obowiązku w czasie prowadzonej egzekucji powoduje częściowe wygaśnięcie obowiązku, a w konsekwencji powoduje konieczność częściowego umorzenia egzekucji. W dalszej części uzasadnienia skarżąca kasacyjnie podniosła argumenty kwestionujące zakres obowiązku rozbiórki wynikającego z decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. Strona zwróciła uwagę, iż decyzja rozbiórkowa nie określa wymiarów budynku, który ma zostać wyburzony. Skoro wierzyciel nie dysponuje wymiarami budynku, który ma być rozburzany, a do zburzenia doszło, to zasadnym jest przyjęcie, że tytuł jest wykonany i na skarżącej nie ciąży już żaden obowiązek egzekucyjny. Nie do przyjęcia, zdaniem skarżącej kasacyjnie, jest także założenie poczynione przez WSA w Kielcach, że dobudowanie w sposób nielegalny do dwóch legalnie wzniesionych budynków trzeciego obiektu, przenosi na te budynki przymiot nielegalności. Tego rodzaju rozumowanie narusza bowiem konstytucyjne prawo własności skarżącej do dwóch legalnie wzniesionych uprzednio budynków.
Powołując takie argumenty w ramach podstawy kasacyjnej T. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczyła się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.
Przechodząc do analizy podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wskazać, że żaden z nich nie może wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie naruszył bowiem art. 33 pkt 1 ani pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. – u.p.e.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację Sądu I instancji i uznaje ją za własną.
Zgodnie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku. Z literalnego brzmienia przepisu wynika, iż może okazać się skuteczny zarzut wykonania objętego tytułem wykonawczym obowiązku w części. Jednak na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy taki zarzut nie mógł zostać uznany za uzasadniony. Wbrew wywodom skarżącej kasacyjnie nie budzi wątpliwości fakt, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Kielce z dnia [...] kwietnia 2007 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obejmuje jeden budynek gospodarczy o wymiarach 13,16x3,72 m, powierzchni zabudowy 47,27 mkw., składający się z dwóch zewnętrznych części o wymiarach 4,25x3,72 m połączonych środkową częścią w formie wiaty. Fakt ten znalazł potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2009 r., II OSK 501/08, oddalającym skargę T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 grudnia 2007 r., II SA.Ke 505/07. Konsekwencją przyjęcia, że skarżąca dopuściła się samowoli budowlanej poprzez wybudowanie jednego budynku gospodarczego, stanowiącego całość, musi być przyjęcie, że obowiązek ma charakter jednorodny, podlega wykonaniu w całości i nie znajduje uzasadnienia wyodrębnianie poszczególnych jego części. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do nie dającego się zaakceptować wniosku, że organ egzekucyjny zobowiązany byłby do systematycznego umarzania egzekucji w częściach odpowiadających postępowi robót rozbiórkowych jednego budynku. Podzielić zatem należy pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2008 r., II SA/Gd 694/08, że częściowe wykonanie obowiązku rozbiórki może dotyczyć jedynie takiej sytuacji, gdy jednym tytułem wykonawczym objętych zostało kilka obiektów, w stosunku do których orzeczono nakaz rozbiórki. Częściowe wykonanie obowiązku w przypadku orzeczonej rozbiórki oznacza zatem wykonanie obowiązku rozbiórki w całości jednego lub kilku z wielu obiektów objętych jednym tytułem wykonawczym. Taka sytuacja w powyższej sprawie nie zaistniała, skoro obowiązek rozbiórki, którego dotyczy tytuł wykonawczy, dotyczy jednego obiektu budowlanego w postaci budynku gospodarczego. Tym samym wyburzenie fragmentu budynku, stanowiącego jego środkową część, nie daje podstaw do uznania, iż obowiązek został wykonany w części, co uprawniałoby organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego w części.
Odnosząc się natomiast do przytoczonego przez autora skargi kasacyjnej poglądu WSA w Gliwicach, wyrażonego w wyroku dnia 19 listopada 2009 r., I SA/GL 418/09, należy zwrócić uwagę, że został on wydany na tle odmiennych okoliczności faktycznych. Przedmiot postępowania egzekucyjnego stanowiło bowiem świadczenie o charakterze pieniężnym, w przypadku którego możliwe jest jego wykonanie w części, nie sposób zatem przenosić rozważań w tym zakresie na grunt rozpoznawanej sprawy.
Jeśli idzie natomiast o zarzut naruszenia art. 33 pkt 7 u.p.e.a. poprzez niedoręczenie nowego upomnienia w przypadku wszczęcia przez organ egzekucji administracyjnej po umorzeniu postępowania egzekucyjnego w tym samym przedmiocie, to warto podkreślić, że kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem oceny sądów administracyjnych.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2009 r., II FSK 315/08 celem instytucji upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Upomnienie przypomina przy tym nie o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego (np. z decyzji administracyjnej), ale o powinności jego wykonania, które - również w interesie strony - może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej. Zdaniem Sądu, jeżeli w danym przedmiocie uprawniającym do egzekucji administracyjnej w stosunku do określonego, niezmienianego następnie podmiotu, na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. przesłane i doręczone zostanie upomnienie, brak jest podstaw do występowania przez wierzyciela z kolejnymi upomnieniami, także w przypadkach ponownego wszczynania postępowania egzekucyjnego w tym samym obszarze. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, przy niezmienionej tożsamości przedmiotu i podmiotu oraz podstaw wszczęcia tego postępowania, nie uchyla faktu ani znaczenia prawnego zrealizowanego przez wierzyciela obowiązku wystosowania upomnienia. Wprawdzie, na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a., umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie w przepisie tym przewidzianym powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jednakże sporządzenie, przesłanie i doręczenie upomnienia nie stanowi czynności egzekucyjnych. Jak bowiem wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Upomnienie natomiast ma na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku bez wszczynania postępowania egzekucyjnego, w którym to dopiero stosuje się środki egzekucyjne. Upomnienie, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., przesyła się nie przed każdorazowym w tym samym przedmiocie wystawieniem tytułu wykonawczego, ale po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, co uzasadnia skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela. W konsekwencji jednorazowo wykonany obowiązek przesłania upomnienia dotyczy administracyjnej egzekucji danego przedmiotu w stosunku do danego podmiotu, nie zaś poszczególnych czynności wszczynania postępowania egzekucyjnego w tym samym podmiotowo - przedmiotowym obszarze, również po jego umorzeniu.
W świetle powyższego nie zasługuje na akceptację stanowisko autora skargi kasacyjnej, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego spowodowało uchylenie skutków prawnych doręczonego T. S. upomnienia, wobec czego wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Na marginesie wypada zauważyć, iż autor skargi kasacyjnej nietrafnie poparł swoje zarzuty odnoszące się do braku upomnienia tezą wyroku WSA w Łodzi z dnia 7 maja 2008 r., III SA/Łd 76/08. Mając na uwadze poczynione rozważania należy stwierdzić, iż było to wynikiem błędnego zaliczenia doręczenia upomnienia do czynności egzekucyjnych.
Podkreślenia ponadto wymaga, iż poza przedmiotem rozważań pozostawać muszą kwestie związane z zasadnością orzeczenia rozbiórki, gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu przed sądem I instancji jest legalność postanowienia w sprawie bezzasadności zarzutów egzekucyjnych. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a konsekwentnie dotyczy to również sądu administracyjnego, dokonującego kontroli legalności stosowania przez organ określonego środka egzekucyjnego. Niezależnie od powyższego, jak już wskazano wcześniej zgodność z prawem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Kielce z dnia [...] kwietnia 2007 r. była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec powyższego, skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło