I SA/Bk 1365/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. W. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 13 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku wynika, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 1.017 zł. Wnioskodawca ponosi wydatki związane z utrzymaniem własnym i domu w wysokości 1.500 zł oraz zakupu lekarstw – 100 zł. Według oświadczenia skarżącego w skład jego majątku wchodzi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka, nieruchomość o powierzchni 1,13 ha oraz samochód osobowy Ł. S. rok prod. 1990. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych oraz, że jest zadłużony w banku na kwotę ponad 100.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący oświadczył, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem własnym oraz posiadanego domu wynoszą około 915 zł w tym: energia elektryczna – 280 zł, gaz średnio zimą – 500 zł, podatek od nieruchomości – 43 zł, opłata za telefon, Internet i TV – 91,98 zł. Wskazał, ww. kwota kredytu jest przeznaczona na spłatę poprzednich kredytów oraz kart kredytowych, bieżące utrzymanie oraz pomoc córce studentce. Na codzienne utrzymanie, w tym leczenie skarżący wydaje kwotę około 10 zł, co stanowi 300 – 500 zł miesięcznie. W bieżącym regulowaniu rachunków (telefon i telewizor) pomaga mu pracujący syn. Wnioskodawca obecnie nie uzyskał żadnego dochodu z tytułu dodatkowej pracy (pisanie pism procesowych). Do akt sprawy M. W. dołączył: harmonogram spłat kredytu na kwotę 111.421,39 zł; fakturę za gaz i energię elektryczną; wezwanie do zapłaty za paliwo gazowe; harmonogram spłat kredytu na kwotę 20.000 zł; harmonogram spłaty kredytu na kwotę 13.200 zł; faktury za leki; kserokopię dowodu rejestracyjnego pojazdu; odcinki emerytury za okres styczeń – marzec 2016 r. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że treść oświadczenia o sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. W złożonym w terminie sprzeciwie skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez jego uchylenie w całości praz ponowne rozpatrzenie wniosku. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 w zw. z art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej: "p.p.s.a."). Zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i powinien być w świetle obowiązujących przepisów zwolniony od kosztów sądowych. Dodał, że naruszono jego godność osobistą, poprzez sugerowanie, iż ukrywa dodatkowe dochody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W takim zakresie prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. To rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zdaniem Sądu, oświadczenia skarżącego oraz przedłożone dokumenty, nie umożliwiają wiarygodnej oceny jego sytuacji majątkowej, w tym rzeczywistej wysokości jego dochodów. Skarżący zadeklarował swój miesięczny dochód na kwotę 1.017 zł (emerytura), podczas gdy deklarowane wydatki miesięczne wynoszą około 900 zł, natomiast spłata kredytów miesięcznie zamyka się kwotą około 2.200 zł, tym samym przekraczają wskazany dochód o kwotę co najmniej 2.100 zł. Skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące jego utrzymanie. W tych okolicznościach brak jest możliwości ustalenia źródeł finansowania wszystkich wydatków zwłaszcza, że skarżący oświadczył, że oprócz emerytury nie posiada zgromadzonych oszczędności. Skarżący przedstawił dokument stanowiący wezwanie do zapłaty kwoty 478,58 zł za dostarczone mu przez PGNiG paliwo gazowe. Nie świadczy to jednak o takiej jego sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Trzeba przy tym podkreślić, że wnioskodawca nie przedstawił dokumentów wskazujących na to, aby zalegał ze spłatą kredytów. Pomimo wezwania referendarza sądowego nie przedłożył ponadto wyciągu z rachunków bankowych. Tym samym ustalenia poczynione w tej sprawie nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych wydatków. W ocenie Sądu powyższe okoliczności pozwalają na obiektywne stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy sprzeciw nie mógł zostać uwzględniony. Argumenty w nim zawarte są ogólnikowe i nie wnoszą nic nowego do sprawy. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. są niezrozumiałe. W sprawie tej referendarz nie wydał zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Końcowo należy zauważyć, że ocena sytuacji majątkowej skarżącego była już przedmiotem rozważań tut. Sądu, jak też Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których to orzeczeniach sądy jednomyślnie się wypowiadały, że składane przez skarżącego oświadczenia są nie wiarygodne – zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 7 marca 2016 r. II FZ 111/16, z dnia 28 stycznia 2016 r. II FZ 1072/15, z dnia 25 sierpnia 2015 r. II GZ 387/15. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 245 § 2 i 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.