I SA/Bk 33/26
WyrokWSA w Białymstoku2026-03-25
Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Marcin Kojło, Justyna Siemieniako
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej prawidłowo odmówił wydania interpretacji indywidualnej w sprawie podatku VAT, powołując się na uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa (art. 5 ust. 5 u.p.t.u.) w sytuacji, gdy gmina udostępniła infrastrukturę telekomunikacyjną na podstawie umowy koncesji za wynagrodzeniem znacznie niższym od poniesionych nakładów inwestycyjnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ interpretacyjny nie dokonał wszechstronnej analizy wszystkich elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, koncentrując się jedynie na wysokości wynagrodzenia i braku ekwiwalentności świadczeń. Pominął istotne okoliczności podnoszone przez gminę, takie jak zwolnienie z szeregu obowiązków i kosztów związanych z obsługą infrastruktury oraz brak własnych zasobów i know-how. Odmowa wydania interpretacji musi być oparta na uzasadnionym przypuszczeniu nadużycia prawa, wynikającym z obiektywnych kryteriów i racjonalnych przesłanek, uwzględniających rzeczywiste znaczenie gospodarcze transakcji.Stan faktyczny
Gmina N. złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie uznania koncesji na użytkowanie majątku Inwestycji na rzecz Operatora za działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu VAT. Gmina zrealizowała inwestycję telekomunikacyjną, a następnie odpłatnie udostępniła ją Operatorowi na podstawie umowy koncesji za niskie wynagrodzenie. Dyrektor KIS odmówił wydania interpretacji, uznając, że niska wartość wynagrodzenia, w stosunku do poniesionych nakładów, stanowi uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa w celu uzyskania korzyści podatkowej. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 grudnia 2025 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 17 września 2025 r. Zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Gminy N. kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy N. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 grudnia 2025 r. nr 0113-KDIPT1-2.4012.608.2025.4.KT w przedmiocie odmowy wydania interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Gminy N. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 12 czerwca 2025 r. do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "Dyrektor KIS") wpłynął wniosek (uzupełniony pismem z 21 lipca 2025 r.) Gminy N. (dalej: "skarżąca", "Wnioskodawczyni" bądź "Gmina") o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie uznania koncesji na użytkowanie majątku Inwestycji na rzecz Operatora za działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu VAT, niekorzystającą ze zwolnienia z opodatkowania VAT oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z odpłatnym udostępnieniem ww. majątku Inwestycji. Przedstawiono w nim następujący opis zdarzenia przyszłego:
Gmina jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, ze zm.) jest wyposażona w osobowość prawną i posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Wnioskodawca wykonuje zadania własne (określone w art. 7 wskazanej ustawy) samodzielnie lub poprzez powołane samorządowe jednostki budżetowe. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 604, ze zm.) Gmina może w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej budować lub eksploatować infrastrukturę telekomunikacyjną i sieci telekomunikacyjne oraz nabywać prawa do infrastruktury telekomunikacyjnej i sieci telekomunikacyjnych.
W 2024 r. Gmina zrealizowała inwestycję pn. "Budowa sieci dostępowej FTTH dla mieszkańców Gminy N." (dalej: "Inwestycja"). Wydatki związane z Inwestycją sfinansowano zarówno ze środków własnych Gminy, jak i ze środków zewnętrznych. Na realizację Inwestycji Gmina pozyskała dofinansowanie z Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. Wydatki związane z realizacją Inwestycji były każdorazowo dokumentowane wystawianymi przez dostawców/wykonawców na Gminę fakturami VAT z wykazanym VAT, na których Gmina oznaczona jest, jako nabywca przedmiotowych towarów i usług.
Wnioskodawczyni wskazała, że dotychczas nie dokonywała odliczenia VAT od wydatków związanych z realizacją Inwestycji. Infrastruktura powstała w ramach Inwestycji stanowi odrębny środek trwały, którego wartość początkowa przekracza 15 tys. Gmina odpłatnie udostępniła majątek Inwestycji podmiotowi trzeciemu, tj. I. Sp. z o.o. (dalej: "Operator"). Wnioskodawczyni od początku realizacji Inwestycji zakładała jej odpłatne wykorzystywanie. Niniejsze rozwiązanie pozwala Gminie zapewnić efektywne, zgodne z jego przeznaczeniem, wykorzystanie i utrzymanie majątku Inwestycji przez profesjonalny i powołany do tego podmiot, który posiada odpowiednie zasoby do obsługi i utrzymania majątku Inwestycji. Operator wykorzystuje majątek Inwestycji do świadczenia odpłatnych usług dostawy Internetu do odbiorców z terenu Gminy.
Wskazane udostępnienie nastąpiło na podstawie umowy koncesji zawartej przez Gminę z Operatorem w dniu 16 sierpnia 2024 r. (dalej: "Umowa"). Na podstawie Umowy Gmina pobiera od Operatora określone w Umowie wynagrodzenie. Umowa została zawarta na czas oznaczony, tj. 60 miesięcy od dnia jej podpisania. W celu uniknięcia jakichkolwiek potencjalnych wątpliwości ze strony organów skarbowych co do rynkowości ustalonego między stronami czynszu, po zakończeniu realizacji Inwestycji Gmina przeprowadziła otwarte postępowania w celu ustalenia wysokości wynagrodzenia odpowiadającego warunkom rynkowym. Postępowanie polegało na ogłoszeniu przez Gminę w dniu 4 lipca 2024 r. zamówienia na koncesję na pełnienie funkcji operatora "Sieci Dostępowej FTTH Dla Mieszkańców Gminy N.". Dzięki temu, Gmina w dniu 29 lipca 2024 r. wybrała najkorzystniejszą ofertę (tj. oferującą najwyższe wynagrodzenie), tj. ofertę Operatora. Gmina zaznaczyła, że postępowania w sprawie usługi koncesji było otwarte dla każdego podmiotu spełniającego określone wymogi formalne, tym samym procedura ta jest zbliżona do przetargu.
Ponadto, w odpowiedzi na zadane w wezwaniu pytania o treści:
1. Jaką wartość Infrastruktury powstałej w ramach Inwestycji stanowi wkład własny Gminy? Należy wskazać kwoty netto i brutto. Odp. Gmina pragnie wyjaśnić, iż wkład własny netto wynosi 434.000,00 zł oraz brutto 531.520,00 zł.
2. Jaką wartość Infrastruktury powstałej w ramach Inwestycji stanowią środki zewnętrzne, o których mowa we wniosku? Należy wskazać kwoty netto i brutto. Odp. Gmina wyjaśnia, że środki zewnętrzne pochodzące z Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych na Infrastrukturę powstałą w ramach Inwestycji stanowią netto 3.456.000,00 zł oraz brutto 4.250.880,00 zł.
3. Kto pokrywa koszty utrzymywania w odpowiednim stanie technicznym Infrastruktury powstałej w ramach Inwestycji? Odp. Gmina wyjaśnia, że to koncesjonariusz, tj. Operator pokrywa wszelkie koszty utrzymywania w odpowiednim stanie technicznym Infrastruktury powstałej w ramach Inwestycji.
4. Prosimy o wskazanie wartości netto i brutto majątku Inwestycji objętego umową koncesji, o której mowa we wniosku? Odp. Umowa koncesji, o której mowa we wniosku obejmuje wartość Inwestycji w kwocie netto 3.890.000,00 zł i brutto
4.782.400,00 zł.
5. Jaka jest wartość miesięcznego wynagrodzenia z tytułu zawarcia umowy koncesji? Prosimy o podanie wartości netto i brutto. Odp. Wartość miesięcznego wynagrodzenia z tytułu umowy koncesji, tj. Umowy wynosi netto 100,00 zł, tj. brutto 123,00 zł. Gmina przy tym zwraca uwagę, że dzięki Umowie Operator "zwolnił" Gminę z szeregu obowiązków (np. w zakresie zawierania umów z odbiorcami końcowymi usług, obsługi interesantów, poboru należności, prowadzenia rachunkowości etc.), a także ponoszenia szeregu kosztów (np. bieżącego utrzymania Infrastruktury), które Gmina musiałaby wykonywać samodzielnie świadcząc te usługi. Ponadto Gmina nie posiada sprzętu ani odpowiednio wykwalifikowanych pracowników mogących obsługiwać Infrastrukturę powstałą w ramach Inwestycji ani odpowiedniego know-how.
6. Przy uwzględnieniu jakich czynników dokonano kalkulacji wysokości opłaty pobieranej przez Państwa od Operatora z tytułu świadczonych usług odpłatnego udostępnienia majątku Inwestycji? Odp. Gmina przeprowadziła otwarte postępowanie na koncesję na pełnienie funkcji operatora majątku powstałego w ramach Inwestycji. Do postępowania mogli przystąpić wszyscy zainteresowani, a Gmina wybrała najkorzystniejszą ofertę, tj. najwyższą z zaproponowanych cen. Podmiot wyłoniony w drodze otwartego postępowania nie jest powiązany z Gminą osobowo ani kapitałowo. Gmina zwróciła uwagę, że dzięki Umowie Operator "zwolnił" Gminę z szeregu obowiązków (np. w zakresie zawierania umów z odbiorcami końcowymi usług, obsługi interesantów, poboru należności, prowadzenia rachunkowości etc.), a także ponoszenia szeregu kosztów (np. bieżącego utrzymania Infrastruktury), które Gmina musiałaby wykonywać samodzielnie świadcząc te usługi. Ponadto, Gmina nie posiada sprzętu ani odpowiednio wykwalifikowanych pracowników mogących obsługiwać Infrastrukturę powstałą w ramach Inwestycji ani odpowiedniego know-how.
7. Czy uzyskiwana opłata z tytułu korzystania przez Operatora z majątku Inwestycji umożliwi Państwu zwrot kosztów wytworzenia tego majątku? Jeżeli tak, to w jakim okresie to nastąpi? Odp. Obecnie uzyskiwana opłata z tytułu korzystania przez Operatora z majątku Inwestycji nie umożliwi Gminie zwrotu kosztów wytworzenia majątku w okresie użytkowania tego majątku.
8. W jakiej relacji procentowej do wartości przedmiotu umowy jest ustalona w stosunku rocznym wysokość opłaty pobieranej przez Państwa od Operatora? Odp. Relacja procentowa wynosi 0,03%.
9. Czy ustalone wynagrodzenie wynikające z umowy koncesji będzie stałe czy zmienne? Odp. Wynagrodzenie ustalone w Umowie jest stałe przez cały okres jej obowiązywania, tj. 60 miesięcy.
10. Jeżeli ustalona kwota wynagrodzenia z tytułu zawarcia umowy koncesji jest zmienna prosimy wskazać, jakie czynniki są brane pod uwagę przy ustaleniu tej kwoty? Czy planują Państwo podwyższenie wartości opłat w trakcie trwania zawartej umowy? Odp. Wynagrodzenie jest stałe, więc niniejsze pytanie jest bezprzedmiotowe.
11. Czy kwota wynagrodzenia, którą Państwo otrzymują z tytułu realizacji umowy koncesji jest znacząca dla Państwa budżetu? Odp. Gmina wskazała, iż każda pozycja po stronie dochodów jest znacząca dla Gminy, w tym dochody (obrót) z tytułu ww. koncesji. Gmina zwraca przy tym uwagę, że jest to pojęcie niedookreślone i do tego subiektywne, a posługiwanie się takimi określeniami w postępowaniu o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego wydaje się niewłaściwe. Jak wskazane jest w odpowiedzi na pytania wezwania, wysokość wynagrodzenia dla Infrastruktury powstałej w ramach Inwestycji ustalona została w ramach otwartego postępowania, którego celem było uzyskania jak najwyższej kwoty wynagrodzenia z tego tytułu. Ponadto Gmina będzie dążyć do tego, że po upływie obowiązywania Umowy, w drodze kolejnego otwartego postępowania, pobierane wynagrodzenie z tego tytułu kształtowało się na jak najwyższym poziomie, a więc aby dochody z tytułu koncesji stanowiły jak największy procent dochodów budżetu Gminy. Tym niemniej, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom organu, Gmina wskazuje, że kwota wynagrodzenia, którą otrzymuje z tytułu Umowy, nie jest znacząca dla budżetu Gminy.
12. Na jakim poziomie kształtują się dochody z tytułu umowy koncesji w skali roku w stosunku do Państwa dochodów ogółem/dochodów własnych? Odp. Gmina wskazała, że w jej opinii stosunek dochodów z tytułu Umowy do dochodów ogółem/dochodów własnych Gminy pozostaje bez związku z kwestią możliwości odliczenia VAT od wydatków poniesionych na Infrastrukturę w ramach Inwestycji opisanych we wniosku. Żądanie odpowiedzi na powyższe pytanie narusza wręcz konstytucyjne zasady równego traktowania, o którym mowa w art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Gdyby bowiem przedmiotowa Inwestycja realizowana była przykładowo przez inną gminę o dochodach ogólnych 10-krotnie mniejszych niż dochody Gminy, proporcja, o którą pyta organ, byłaby w jej przypadku 10-krotnie wyższa niż w przypadku Gminy (co mogłoby wpływać na ocenę organu), podczas gdy charakterystyka Inwestycji nie uległaby zmianie. Niemniej, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom organu, Gmina wskazuje, iż dochody z tytułu Umowy w skali roku w stosunku do dochodów własnych wynoszą ok. 0,008%.
13. Czy umowa koncesji będzie przedłużana? Prosimy o wskazanie jaki to będzie okres? Czy umowa ta zostanie przedłużona na okres, w którym nastąpi zwrot wydatków poniesionych na przedmiot umowy koncesji? Odp. Gmina wyjaśniła, że po zakończeniu obowiązywania obecnej Umowy, Gmina ogłosi kolejne otwarte postępowanie celem wyboru operatora oferującego najkorzystniejszą cenę.
14. Czy, niezależnie od działalności Operatora, Państwo wykonują jakiekolwiek czynności z wykorzystaniem przedmiotu umowy koncesji? W przypadku odpowiedzi twierdzącej prosimy wskazać, jakie to są czynności oraz czy są to czynności opodatkowane podatkiem VAT, zwolnione od podatku VAT, czy niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT? Odp. Gmina wskazała, że Infrastruktura powstała w ramach Inwestycji jest przez Gminę wykorzystywana wyłącznie do odpłatnego udostępnienia Operatorowi na podstawie Umowy, tj. do czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Ponadto Gmina podkreśliła, że Infrastruktura powstała w ramach Inwestycji jest następnie wykorzystywana przez Operatora do świadczenia odpłatnych usług podlegających opodatkowaniu VAT (zgodnie z najlepszą wiedzą Gminy). Majątek powstały w ramach Inwestycji jest zatem wykorzystywany komercyjnie. W przypadku, gdyby to Gmina obsługiwała majątek Inwestycji, świadczyłaby również odpłatne usługi dostępu do Internetu za pośrednictwem majątku Inwestycji. Gmina wyjaśniła, że z tytułu Infrastruktury powstałej w ramach Inwestycji, będącej przedmiotem Umowy, tj. koncesji, ponosi opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości 6.127,82 zł rocznie i obciąża nimi Operatora – niniejsze opłaty nie podlegają opodatkowaniu VAT (opłata ta jest jednak niezależna zarówno od Operatora, jak i od Gminy i wynika z innych szczególnych regulacji). Ponadto Gmina ponosi opłaty z tytułu dzierżawy słupów elektrycznych wykorzystywanych do światłowodu w wysokości 674,54 zł miesięcznie i obciąża nimi Operatora na podstawie tzw. refaktur – czynności opodatkowane VAT.
15. Czy są Państwo w jakikolwiek sposób powiązani z Operatorem (proszę określić w jaki sposób)? Czy posiadają Państwo udziały w podmiocie, z którym zawarli Państwo umowę koncesji (jaka jest procentowa wartość tych udziałów)? Odp. Gmina wskazała, że co do zasady jednostki samorządu terytorialnego nie zajmują się świadczeniem usług telekomunikacyjnych. W konsekwencji JST nie powołują do tego również spółek miejskich/gminnych. Gmina nie posiada wykwalifikowanych pracowników do obsługi Infrastruktury powstałej w ramach Inwestycji ani know-how czy odpowiedniego sprzętu. Celem Inwestycji była poprawa sieci telekomunikacyjnej (internetowej) poprzez budowę sieci światłowodowej na terenie Gminy. Biorąc powyższe pod uwagę, Gmina ogłosiła otwarte postępowanie celem wyłonienia operatora Infrastruktury oferującego jak najwyższe wynagrodzenie, ale także mającego wiedzę i doświadczenie w tym zakresie. W konsekwencji Gmina wskazała, że nie jest w jakikolwiek sposób powiązana z Operatorem, nie posiada jakichkolwiek udziałów Operatora, z którym zawarła Umowę. Ponadto, siedziba Operatora oddalona jest od Gminy o ponad 80 km.
Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego sformułowano następujące pytania:
1. Czy udzielona przez Gminę koncesja na użytkowanie majątku Inwestycji na rzecz Operatora stanowi po stronie Gminy działalność gospodarczą oraz czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, niekorzystającą ze zwolnienia z opodatkowania VAT? 2. Czy w związku z odpłatnym udostępnieniem na rzecz Operatora majątku Inwestycji Gmina ma prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w pełnych kwotach wynikających z faktur dokumentujących wydatki poniesione na Inwestycję?
Zdaniem Wnioskodawczyni, mając na uwadze, że umowa koncesji jest niewątpliwie umową cywilnoprawną uregulowaną w ustawie z 21 października
2016 r. – o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz. U. z 2023 r. poz. 140), w ramach odpłatnego udostępnienia majątku Inwestycji na rzecz Operatora na podstawie Umowy (tj. umowy koncesji), Gmina działa w roli podatnika VAT. Jednocześnie, w opinii Gminy, czynność ta nie korzysta ze zwolnienia z VAT, gdyż ani ustawa o VAT, ani też rozporządzenia wykonawcze nie przewidują w takim przypadku zwolnienia z tego podatku.
Ponadto, zdaniem Gminy, stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca
2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2025 r. poz. 775 ze zm., dalej: "u.p.t.u."), przysługuje jej pełne prawo do odliczenia VAT naliczonego od wydatków związanych z realizacją Inwestycji.
Postanowieniem z 17 września 2025 r. nr 0113-KDIPT1-2.4012.608. 2025.3.PRP Dyrektor KIS odmówił wydania wnioskowanej interpretacji indywidulanej.
Wyjaśnił, że Szef Krajowej Administracji Skarbowej pismem z 10 września 2025 r. znak DOP6.8102.42.2025.GWZL, na podstawie art. 14b § 5c ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz.111 ze zm., dalej: "o.p."), wydał opinię, w której potwierdził istnienie uzasadnionego przypuszczenia, o którym mowa w art. 14b § 5b pkt 3 o.p.
Zdaniem Dyrektora KIS przedstawione okoliczności sprawy wskazują, że powodem, dla którego Gmina udostępniła Infrastrukturę na podstawie umowy koncesji na nieznajdującym ekonomicznego uzasadnienia poziomie, jest wyłącznie chęć osiągnięcia korzyści podatkowej w postaci prawa do pełnego odliczenia podatku naliczonego. Organ stwierdził, że asymetria pomiędzy poniesionymi kosztami na realizację Inwestycji a wysokością uzyskiwanego przez Gminę wynagrodzenia z tytułu umowy koncesji uzasadnia brak ekwiwalentności w świadczeniach tej usługi – w szczególności w odniesieniu do poniesionych przez Wnioskodawcę nakładów. Uzyskiwane wynagrodzenie nie jest skalkulowane w sposób uwzględniający wydatki poniesione przez Gminę na ww. Inwestycje – umożliwi tylko częściowy zwrot poniesionych wydatków, co więcej wartość wynagrodzenia nie jest skalkulowana z uwzględnieniem wartości rynkowej, co również potwierdza, że w sprawie nie mamy do czynienia z transakcją opartą na regułach obowiązujących w zwykłym obrocie gospodarczym.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, Dyrektor KIS postanowieniem z 5 grudnia 2025 r. nr 0113-KDIPT1-2.4012.608.2025.4.KT utrzymał w mocy ww. postanowienie z 17 września 2025 r. Organ odwoławczy stwierdził, że przedstawiony stan faktyczny/zdarzenie przyszłe ma zasadniczo na celu osiągnięcie korzyści podatkowych oraz stanowi nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 u.p.t.u.
Dyrektor KIS stwierdził, że skoro Gmina udostępnia odpłatnie Operatorowi Infrastrukturę powstałą w ramach Inwestycji, to uzyskane przez Gminę wynagrodzenie z tytułu Umowy powinno być opodatkowane podatkiem VAT, a tym samym - co do zasady - Gmina ma prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT. Jednakże nieuprawnione jest przyznanie Gminie prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z budową Infrastruktury jedynie z tego powodu, że Gmina będzie pobierać wynagrodzenie od Operatora. Podkreślił, że gdyby Infrastruktura nie była przedmiotem umowy koncesji, a np. zostałaby nieodpłatnie udostępniona na rzecz Operatora, Gminie nie przysługiwałoby prawo do pełnego odliczenia podatku VAT w związku z jej budową.
Organ zaznaczył, że Szef KAS w ww. opinii z 10 września 2025 r. podzielił przekonanie Dyrektora KIS, że o sztuczności podjętego przez Gminę przedsięwzięcia świadczy fakt, iż odpłatne udostępnienie Infrastruktury na wskazanych we wniosku warunkach nie ma ekonomicznego uzasadnienia. Pobieranie wynagrodzenia na tak niskim poziomie, gdzie relacja rocznego wynagrodzenia z odpłatnego udostepnienia infrastruktury do poniesionych nakładów inwestycyjnych wynosiłaby ok. 0,03% (1.200 x 100/3.890.000 = 0,0301 ≈ 0,03%) budzi wątpliwości co do prawdziwej natury czynności pomiędzy Gminą a Operatorem. Szef KAS zwrócił uwagę, że ustalona na tak niskim poziomie kwota wynagrodzenia określona w Umowie pozwoli zwrócić koszty poniesione na budowę Infrastruktury w perspektywie czasowej ok. 3.242 lat (3.890. 000 /1.200 = 3.241,666 ≈ 3.242). Gmina w uzupełnieniu Wniosku wprost wskazała, że obecnie uzyskiwana opłata z tytułu korzystania przez Operatora z majątku Inwestycji nie umożliwi jej zwrotu kosztów wytworzenia majątku w okresie użytkowania tego majątku, wyznaczonym - zgodnie z Umową - na 60 miesięcy. Poza tym, zdaniem Szefa KAS, brak jest ekonomicznego i gospodarczego uzasadnienia dla ustalenia wartości wynagrodzenia z tytułu udostępnienia Infrastruktury na poziomie 1.200 zł netto rocznie.
Zdaniem Dyrektora KIS przedmiotowa transakcja (odpłatne udostępnienie Operatorowi infrastruktury powstałej w ramach inwestycji), która pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych w przepisach ustawy (ustalenie odpłatności), ma zasadniczo na celu osiągnięcie korzyści podatkowych (odliczenie podatku naliczonego w pełnej wysokości), których przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą te przepisy.
Organ stwierdził, że dochody uzyskiwane z umowy koncesji Infrastruktury są niewspółmierne do poniesionych przez Gminę nakładów na tę Infrastrukturę. Wskazana wysokość wynagrodzenia, która będzie wynikać z umów koncesji, nie będzie kalkulowana w sposób uwzględniający realny zwrot wydatków poniesionych przez Gminę na przedmiotową Infrastrukturę, a tym samym brak jest uzasadnienia ekonomicznego dla tak niskiej wartości opłaty za udostępnienie Infrastruktury. Dyrektor KIS stwierdził, że w zakresie elementów zawartych we wniosku, wbrew twierdzeniu skarżącej, istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą one stanowić nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 u.p.t.u.
W konsekwencji Dyrektor KIS stwierdził, że opisany stan faktyczny nie mógł być przedmiotem interpretacji indywidualnej, a co za tym idzie, nie można było wydać rozstrzygnięcia obejmującego odpowiedzi na zadane przez Gminę pytania.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości, zarzuciła:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 5 ust. 5 u.p.t.u., poprzez błędną ocenę co do możliwości zastosowania tego przepisu w sytuacji przedstawionej przez Gminę i jego błędną wykładnię poprzez nieprawidłowe uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż analizowane elementy stanu faktycznego, przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji, stanowią nadużycie prawa w rozumieniu ustawy o VAT, a w konsekwencji tego błędne uznanie, że:
a. udostępnianie Infrastruktury na rzecz Operatora w formie odpłatnej umowy koncesji będzie miało na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, podczas gdy w rzeczywistości jest to normalne, typowe działanie Gminy jako podatnika VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u., prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u.,
b. świadczenie odpłatnych usług udostępnienia Infrastruktury przez Gminę na rzecz Operatora, które podlega opodatkowaniu VAT jako odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 u.p.t.u., będzie prowadziło do nadużycia polegającego na osiągnięciu korzyści podatkowej, podczas gdy w rzeczywistości jest to uzasadniona gospodarczo i organizacyjnie decyzja Gminy jako podmiotu zarządzającego swoim majątkiem, realizowana wielokrotnie przez inne jednostki samorządu terytorialnego.
c. realizacja podstawowego prawa Gminy jako podatnika VAT, tj. prawa do odliczenia VAT zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.t.u., stanowi nadużycie polegające na osiągnięciu korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów o VAT, podczas gdy neutralność podatku VAT oraz prawo do odliczenia VAT naliczonego są podstawowymi prawami podatnika VAT i podstawowymi zasadami konstrukcyjnymi tego podatku, a nie "korzyścią podatkową, której przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą te przepisy".
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 14b § 1 w zw. z art. 14b § 5b pkt 3 o.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wydania interpretacji indywidualnej i uznanie, że w sprawie objętej wnioskiem Gminy istnieje uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 ust. 5 u.p.t.u., w sytuacji, w której działanie Gminy stanowi wyłącznie prawnie dopuszczalne i gospodarczo uzasadnione wykorzystanie Infrastruktury za wynagrodzeniem. W szczególności organ nie wyjaśnił, w jaki sposób w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym mogą zostać spełnione przesłanki zastosowania klauzuli nadużycia prawa określone w art. 5 ust. 5 u.p.t.u.
2) art. 14b § 5b pkt 3 o.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wydania interpretacji indywidualnej w sytuacji, w której organ powziął przypuszczenie nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 u.p.t.u., jednakże organ w żaden sposób nie wykazał i w zaistniałych okolicznościach nie mógł wykazać, aby miało ono charakter uzasadniony, podczas gdy wyłącznie uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa może stanowić podstawę do odmowy wydania interpretacji w oparciu o ten przepis. Wadliwość działania organu znajduje wyraz w szczególności w tym, że organ nie zweryfikował, czy przesłanki zaistnienia nadużycia prawa w ogóle mogą wystąpić w przedmiotowym stanie faktycznym, tj. czy i jak może zrealizować się tu korzyść podatkowa, czy celem transakcji mogło być osiągnięcie takiej korzyści i czy mógł to być główny jej cel oraz czy osiągnięcie takiej korzyści byłoby sprzeczne z celem przepisów w zakresie VAT. Bez takiej weryfikacji nie można uznać przypuszczeń organu za uzasadnione, bowiem przypuszczenia te nie wynikają z żadnych racjonalnych podstaw mających oparcie w przepisach, a wyłącznie ze swobodnego uznania, czy wręcz z góry założonej tezy organu;
3) art. 14b § 5b pkt 3 oraz 5c o.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wydania interpretacji indywidualnej na podstawie opinii Szefa KAS, podczas gdy art. 14b § 5c o.p. nie wskazuje w żaden sposób, aby opinia ta mogła mieć decydujący wpływ na rozstrzygnięcie organu, a w szczególności w żaden sposób nie zwalnia organu z wykazania, że przypuszczenie nadużycia prawa ma charakter uzasadniony w danym przypadku oraz z weryfikacji opinii Szefa KAS pod tym kątem (czego nie uczyniono w ramach postępowania). Tymczasem konkluzja opinii Szefa KAS jest całkowicie błędna i podobnie jak samo postanowienie organu nie poddaje analizie przesłanek wystąpienia uzasadnionego przypuszczenia nadużycia prawa w kontekście realiów niniejszej sprawy;
4) art. 217 § 2 o.p. w zw. z art. 14b § 5b pkt 3 o.p. w zw. z art. 14h o.p. poprzez brak należytego uzasadnienia zajętego przez organ stanowiska sprowadzającego się do uznania, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 ust. 5 u.p.t.u. Wadliwość działań organu znalazła wyraz w braku przedstawienia właściwego, zdaniem Dyrektora KIS, poziomu wynagrodzenia przy udostępnieniu Infrastruktury Operatorowi, które powinno zostać zastosowane przez Gminę, aby organ nie powziął wątpliwości w przedmiocie zgodności wspomnianej transakcji z celem, w jakim zostały wprowadzone przepisy ustawy o VAT, a więc stworzeniem podmiotom działającym na rynku krajowym równych warunków do prowadzenia działalności gospodarczej uwzględniając przy tym różnorodność życia gospodarczego tych podmiotów;
5) art. 121 § 1 o.p. w zw. z art. 14b § 5b pkt 3 o.p. oraz w zw. z art. 14h o.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wydania interpretacji indywidualnej w sprawie objętej wnioskiem skarżącej w wyniku uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 ust. 5 u.p.t.u., w przypadku, w którym organ nie dokonał analizy ogółu obiektywnych czynników stanowiących podstawę podjętej przez Gminę uzasadnionej gospodarczo decyzji o udostępnieniu Infrastruktury Operatorowi na podstawie odpłatnej umowy koncesji, która umożliwia prawnie wykorzystanie majątku Gminy, ignorując realia rynkowe funkcjonowania Gminy (tj. fakt, iż Gmina nie posiada odpowiedniego doświadczenia czy też zasobów kadrowych).
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu I instancji, zobowiązanie organu do wydania interpretacji indywidualnej zgodnie z wnioskiem Gminy oraz o zasądzenie na rzecz Gminy od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności odmowy wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego na podstawie art. 14b § 5 o.p., w związku z uzasadnionym przypuszczeniem, że opisany we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe może wskazywać na nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 u.p.t.u.
Stosownie do art. 14b § 1 o.p., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego. Wyjątek od tej zasady przewidziano m.in. w art. 14b § 5 o.p. Zgodnie z tym przepisem, odmawia się w drodze postanowienia, wydania interpretacji indywidualnej w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą: 1) stanowić czynność lub element czynności określonej w art. 119a § 1 lub 2) być przedmiotem decyzji w zakresie środków ograniczających umowne korzyści lub 3) stanowić nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 u.p.t.u.
Zatem przepis art. 14b § 5b o.p. daje organowi interpretacyjnemu podstawę prawną do odmowy wydania interpretacji indywidualnej w sytuacji uzasadnionego przypuszczenia, że elementy stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku mogą stanowić nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 u.p.t.u. Wówczas, zgodnie z treścią art. 14b § 5c o.p. organ uprawniony do wydania interpretacji indywidualnej zwraca się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o opinię w zakresie, o którym mowa w § 5b, chyba, że stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe odpowiadają zagadnieniu, które było przedmiotem uzyskanej uprzednio opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Na podstawie art. 14b § 5b o.p. organ interpretacyjny odmawia w drodze postanowienia, wydania interpretacji indywidualnej w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą one stanowić nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 u.p.t.u. Z uprawnienia wynikającego z tego przepisu na gruncie niniejszej sprawy skorzystał Dyrektor KIS.
W tym miejscu istotnym staje się podkreślenie, że uprawnienie organu interpretacyjnego powinno się opierać na uzasadnionym przypuszczeniu, a nie pewności, że w danej sprawie może mieć miejsce ewentualne nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 u.p.t.u. Wprawdzie same przepisy Ordynacji podatkowej nie definiują użytego w 14b § 5c pojęcia uprawdopodobnienia, ale według Sądu, różni się ono od udowodnienia tym, że uprawdopodobnienie nie powoduje jeszcze samego stwierdzenia, że samo zdarzenie nadużycia prawa o którym mowa w art. 5 ust 5 u.p.t.u. rzeczywiście miało miejsce, ale stanowi wykazanie wysokiego prawdopodobieństwa określonego przebiegu zdarzeń, których wystąpienie nie zostało udowodnione, ani wykluczone z uwagi na specyfikę instytucji interpretacji podatkowych, na gruncie których nie prowadzi się postępowania dowodowego. Uzasadnione uprawdopodobnienie musi zatem wynikać z rozumowania przeprowadzonego na podstawie przedstawionych przez zainteresowanego faktów, zasad logiki i doświadczenia życiowego.
Dodać należy, że art. 5 ust. 5 u.p.t.u. stanowi, że przez nadużycie prawa rozumie się dokonanie czynności, o których mowa w ust. 1 (w tym odpłatnej dostawy towarów lub odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju), w ramach transakcji, która pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych w przepisach ustawy, miała zasadniczo na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, których przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą te przepisy.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I FSK 1886/18, dla stwierdzenia nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 ust. 5 u.p.t.u. niezbędna jest wszechstronna analiza wszystkich elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, występujących zarówno po stronie podmiotowej, jak i przedmiotowej.
Z treści postanowień wydanych w sprawie przez Dyrektora KIS oraz skargi wynika, że przedmiotem sporu w sprawie jest znaczenie i sposób zastosowania w jej stanie przywołanych unormowań art. 14b § 5b pkt 3 i § 5c o.p.
Z treści cytowanych wyżej przepisów należy wywieść, że rozpatrując wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie VAT organ obowiązany jest do dokonania analizy, czy przedstawione w tym wniosku elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego nie wskazują na możliwość nadużycia prawa. Przy tym, w razie powzięcia uzasadnionego przypuszczenia, że może to mieć miejsce, organ obowiązany jest powstrzymać się od wydania interpretacji oraz zwrócić się do Szefa KAS o opinię, czy w konkretnym stanie faktycznym lub zdarzeniu przyszłym może chodzić o nadużycie prawa w zakresie VAT, albo też odwołać się do opinii Szefa KAS już uprzednio wydanej, której przedmiotem jest zagadnienie odpowiadające stanowi faktycznemu lub zdarzeniu przyszłemu przedstawionemu we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
W stanie niniejszej sprawy, odmawiając wydania interpretacji indywidualnej na wniosek skarżącej, organ interpretacyjny oparł się na wydanej w tej sprawie opinii Szefa KAS. Szef KAS podzielił w niej natomiast przekonanie Dyrektora KIS, że o sztuczności podjętego przez Gminę przedsięwzięcia świadczy fakt, że odpłatne udostępnienie Infrastruktury na wskazanych we wniosku warunkach nie ma ekonomicznego uzasadnienia. Jak wskazano w opinii, pobieranie wynagrodzenia na tak niskim poziomie, gdzie relacja rocznego wynagrodzenia z odpłatnego udostepnienia infrastruktury do poniesionych nakładów inwestycyjnych wynosiłaby ok. 0,03% [1 200 x 100/3 890 000 = 0,0301 = 0,03%] budzi wątpliwości co do prawdziwej natury czynności pomiędzy Gminą a Operatorem. Z przedstawionego przez Gminę stanu faktycznego nie wynika ekonomiczne oraz gospodarcze uzasadnienie dla ustalenia wartości wynagrodzenia z tytułu udostępnienia Infrastruktury na tak niskim poziomie. Obiektywnie niska kwota wynagrodzenia za korzystanie z Infrastruktury może być formą wsparcia różnorakiej działalności na terenie Gminy, jednak -zdaniem Szefa KAS - trudno dać wiarę, aby taki był cel w przedmiotowej sytuacji. Szef KAS wskazał, że ustalając relację rocznego wynagrodzenia do wydatków inwestycyjnych poniesionych na Infrastrukturę należy wziąć pod uwagę całość kosztów inwestycyjnych Infrastruktury, łącznie ze środkami zewnętrznymi (poza wkładem własnym Gminy) pochodzącymi z Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych, a nie jedynie kwotę środków własnych Gminy. Zwrócił też uwagę, że ustalona na tak niskim poziomie kwota wynagrodzenia określona w Umowie pozwoli zwrócić koszty poniesione na budowę Infrastruktury w perspektywie czasowej ok. 3 242 lata. Obecnie uzyskiwana opłata z tytułu korzystania przez Operatora z majątku Inwestycji nie umożliwi Gminie zwrotu kosztów wytworzenia majątku w okresie użytkowania tego majątku. Stwierdził, że z uzasadnienia wniosku nie wynika argumentacja mogąca tłumaczyć ustalenie kwoty wynagrodzenia z tytułu umowy koncesji na tak niskim poziomie. Zdaniem Szefa KAS, pomimo faktu, że Operator jest podmiotem niepowiązanym z Gminą, to nie można wykluczyć nadużycia prawa z tego względu, że wysokość wynagrodzenia pobieranego przez Gminę nie odpowiada wartości rynkowej w rozumieniu ustawy o VAT. Zdaniem Szefa KAS, brak jest ekonomicznego i gospodarczego uzasadnienia dla ustalenia wartości wynagrodzenia z tytułu udostępnienia Infrastruktury na poziomie 1.200 zł netto rocznie. Asymetria pomiędzy poniesionymi kosztami budowy Infrastruktury a kwotą wynagrodzenia (i wynikające z ww. "tempo zwrotu") wskazuje na brak ekwiwalentności w świadczeniach wzajemnych związanych z zawarciem umowy koncesji. Wartość kwoty uzyskanej z tytułu udostępnienia nowopowstałej Infrastruktury nie może zostać uznana za ekwiwalentne świadczenie, co pozwala przypuszczać, że głównym celem planowanych transakcji jest uzyskanie prawa do pełnego odliczenia oraz zwrotu podatku VAT w związku z budową Infrastruktury, przy jednoczesnym wykazaniu podatku należnego od udostępnienia go Operatorowi za cenę, która została ustalona na nieznajdującym ekonomicznego uzasadnienia poziomie.
W ocenie Sądu, analizując istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że elementy stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku mogą stanowić nadużycie prawa organ interpretacyjny zaniechał dokonania wszechstronnej analizy wszystkich elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego występujących zarówno po stronie podmiotowej, jak i przedmiotowej. Słusznie wskazuje strona skarżąca, że organ nie dokonał analizy ogółu czynników stanowiących podstawę podjętej przez Gminę decyzji o udostępnieniu infrastruktury odpłatnie podmiotowi trzeciemu.
Zarówno Szef KAS w swojej opinii, jak i organ interpretacyjny skoncentrowali całą uwagę na kwocie wynagrodzenia za udostępnienie infrastruktury i braku ekwiwalentności świadczeń. Tymczasem w uzupełnieniu wniosku Gmina wskazywała, że dzięki zawartej Umowie Operator "zwolnił" Gminę z szeregu obowiązków (np. w zakresie zawierania umów z odbiorcami końcowymi usług, obsługi interesantów, poboru należności, prowadzenia rachunkowości etc.), a także ponoszenia szeregu kosztów (np. bieżącego utrzymania Infrastruktury), które Gmina musiałaby wykonywać samodzielnie świadcząc te usługi. Ponadto Gmina podnosiła, że nie posiada sprzętu ani odpowiednio wykwalifikowanych pracowników mogących obsługiwać Infrastrukturę powstałą w ramach Inwestycji ani odpowiedniego know-how. Organ wydający zaskarżone postanowienie, ani Szef KAS w swojej opinii, nie poddali tych czynników analizie ani ocenie. Organ nie wyjaśnił przy tym, dlaczego – w jego ocenie – wymienione elementy nie mają istotnego znaczenia, w szczególności w świetle art. 14b § 5b pkt 3 o.p. w zw. z art. 5 ust. 5 u.p.t.u.
W tym miejscu należy ponownie wskazać, że art. 14b § 5b (pkt 3) o.p. stanowi podstawę do odmowy wydania interpretacji indywidualnej tylko o tyle, o ile w odniesieniu do określonych elementów stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą one stanowić nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 ust. 5 u.p.t.u. Nie jest zatem wprawdzie wymagane, aby istnienie nadużycia prawa było pewne i aby zostało ono wykazane, ale przypuszczenie, że może ono zaistnieć, musi mieć cechę "uzasadnionego", tj. opartego na obiektywnych kryteriach i racjonalnych przesłankach. Kryteria te i przesłanki winny być przez organ przedstawione i rozważone w kontekście okoliczności przedstawionych (wyczerpująco, jak tego wymaga art. 14b ust. 3 o.p.) w konkretnym wniosku o wydanie interpretacji.
Zdaniem sądu odmowa wydania interpretacji indywidualnej na podstawie art. 14b § 5b pkt 3 o.p., musi być oparta na kryteriach wyznaczonych przywołaną już wyżej treścią art. 5 ust. 5 u.p.t.u., zgodnie z którym dla stwierdzenia nadużycia prawa, o jakim w nim mowa, konieczne jest:
← aby dana transakcja skutkowała uzyskaniem korzyści podatkowej,
← aby pomimo, że dana transakcja spełnia formalne warunki przewidziane w przepisach ustawy o VAT, uzyskanie tej korzyści podatkowej było sprzeczne z celem tych przepisów, a nadto
← aby z ogółu obiektywnych okoliczności tej transakcji wynikało, że zasadniczym jej celem jest uzyskanie korzyści podatkowej.
Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 17 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 549/20, podatnicy mają swobodę wyboru prowadzenia działalności gospodarczej i nie muszą wybierać tych z nich, z którymi wiążą się wyższe obciążenia podatkowe, w odniesieniu zaś do celu transakcji należy zauważyć, że nie chodzi tu o subiektywny zamiar jej uczestników, ale o stwierdzenie na podstawie obiektywnych okoliczności, że brak jest innego gospodarczego uzasadnienia dla danej transakcji niż uzyskanie korzyści podatkowej. Wynika z tego, że przy ocenie, czy zachodzi możliwość zaistnienia nadużycia prawa, o jakim mowa, niezbędne jest rozważenie wszystkich okoliczności, w jakich transakcja jest zawierana, mających wskazywać na jej rzeczywiste znaczenie gospodarcze.
W ocenie Sądu wyżej wskazane, a pominięte przez organ interpretacyjny okoliczności, odzwierciedlają uwarunkowania prawne, organizacyjne i ekonomiczne, w tym rynkowe, które skarżąca uwzględniała przy podejmowaniu decyzji o udostępnieniu majątku Inwestycji podmiotowi trzeciemu. Niewątpliwie mogą mieć one istotne znaczenie dla oceny, czy w odniesieniu do całokształtu wskazanych przez skarżącą okoliczności dotyczących odpłatnego udostępnienia przez nią na rzecz Operatora efektu inwestycji w gminną infrastrukturę - sieć telekomunikacyjną - istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą one stanowić nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 ust. 5 u.p.t.u.
Oceniając ten aspekt należy mieć na uwadze uwagi poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2021 r. sygn. akt I FSK 549/20 w pkt 6.5 i 6.6.
W ocenie sądu uzasadnione na tym etapie sprawy pozostaje stwierdzenie, że organ interpretacyjny nie rozpatrzył sprawy rzetelnie, gdyż pominął znaczną część elementów stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionego przez skarżącą oraz w istocie instrumentalnie zastosował art. 14b § 5c o.p. To zaś uzasadnia uznanie za trafny zarzut naruszenia przez organ interpretacyjny art. 121 § 1 o.p.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ interpretacyjny powinien uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu wyroku, w szczególności mieć na uwadze to, że przy ocenie, czy zachodzi możliwość zaistnienia nadużycia prawa, o jakim mowa, niezbędne jest rozważenie wszystkich okoliczności, w jakich transakcja jest zawierana, mających wskazywać na jej rzeczywiste znaczenie gospodarcze. Jeżeli organ ponownie stwierdzi, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 14b § 5b pkt 3 o.p., to podjęte rozstrzygnięcie wyczerpująco i przekonująco uzasadni, odnosząc się do wszystkich podnoszonych przez stronę okoliczności mających w zamierzeniu strony pokazać, że podjęte przez nią działania miały gospodarcze uzasadnienie i nie miały na celu nadużycia prawa tj. przepisów ustawy VAT.
Biorąc powyższe pod uwagę, sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.).
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1687), przy czym uwzględniono uiszczony wpis należny od skargi - 100 zł i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej - 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło