I SA/Bk 391/25

WyrokWSA w Białymstoku2025-11-26

Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Marcin Kojło, Justyna Siemieniako

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku nieterminowej wpłaty opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w opakowaniach do 300 ml, organ jest zobowiązany do nałożenia dodatkowej opłaty w sztywnej wysokości, czy też powinien uwzględnić zasadę proporcjonalności i indywidualne okoliczności sprawy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ organ nie uwzględnił zasady proporcjonalności przy ustalaniu dodatkowej opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi. Podobnie jak w przypadku opłaty cukrowej, opłata ta ma cechy daniny publicznej, a jej sankcyjny charakter wymaga indywidualnego podejścia, uwzględniającego stopień zawinienia i okoliczności faktyczne sprawy, a nie tylko obiektywne niedopełnienie terminu.
Stan faktyczny
Spółka K. Sp. z o.o. S.K.A. złożyła informację o opłacie za zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi za drugie półrocze 2021 r., wykazując należną kwotę. Wpłaciła większość należności w terminie, jednak część opłaty (300.000 zł) została wpłacona z jednodniowym opóźnieniem. Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił dodatkową opłatę w wysokości 11.250,00 zł, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że przepis dotyczący dodatkowej opłaty jest jednoznaczny i nie przewiduje miarkowania jej wysokości. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasady proporcjonalności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. S.K.A. w N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 6 marca 2025 r., nr 1401-IOM.4108.4.2025.5.PK w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz K. Sp. z o.o. S.K.A. w N. kwotę 4017 (słownie: cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z 6 marca 2025 r. nr 1401-IOM.4108.4.2025.5.PK Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej powoływany jako: "DIAS", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania K. Sp. z o.o. Sp. S.K.A. w N. (dalej powoływana jako: "skarżąca", "Spółka") od decyzji Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: "Naczelnik US", "organ I instancji") z 29 listopada 2024 roku nr 1471-SPP-2.4108.56.2024.6.AW-S w sprawie ustalenia dodatkowej opłaty od zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w opakowaniach do 300 ml powyżej 18% zawartości alkoholu za drugie półrocze 2021 roku w kwocie 11.250,00 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z akt sprawy wynika, że Spółka 24 stycznia 2022 r. złożyła do Naczelnika US informację w sprawie opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w opakowaniach do 300 ml za drugie półrocze 2021 roku (ALK-1), w której wykazała kwotę należnej opłaty do zapłaty w wysokości 9.238,226,00 zł: (-) należną do zapłaty opłatę od napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwo – w kwocie 12.780,00 zł, (-) należną do zapłaty opłatę od napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu z wyjątkiem piwa – w kwocie 2.986,00 zł, (-) należną do zapłaty opłatę od napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu – w kwocie 9.222.460,00 zł. Wpłatę należności wynikającej z informacji ALK-1 za drugie półrocze 2021 roku w kwocie 9.238.226,00 zł Spółka uregulowała w terminach: 28 stycznia 2022 roku w kwocie 6.238.226;00 zł i 31 stycznia 2022 roku w kwocie 2.700.000,00 zł, tj. w terminie ustawowym, oraz 1 lutego 2022 roku w kwocie 300.000,00 zł, tj. po terminie ustawowym. Postanowieniem z 1 października 2024 roku nr 1471-SPP-2.4108.56.2024.2.AW-S Naczelnik US wszczął postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia dodatkowej opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w opakowaniach do 300 ml za drugie półrocze 2021 roku. Następnie, po przeprowadzonej analizie oraz ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Naczelnik US stwierdził, że zadeklarowana przez Spółkę w złożonej 24 stycznia 2022 roku informacji ALK-1 kwota należnej do wpłaty opłaty za drugie półrocze 2021 roku jest opłatą należną w prawidłowej wysokości oraz że Spółka nie zapłaciła tej opłaty w ustawowym terminie, tj. do końca miesiąca następującego po zakończeniu półrocza, którego dotyczy informacja. Stąd Naczelnik US wydał 29 listopada 2024 roku decyzję nr 1471-SPP-2.4108.56.2024.6.AW-S w sprawie ustalenia dodatkowej opłaty od zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi do 300 ml za drugie półrocze 2021 roku w kwocie 11.250,00 zł od napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu. Po rozpatrzeniu odwołania DIAS utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdził, że treść przepisu art. 92 ust. 21 z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2021 r. poz. 1119 ze zm., dalej jako: u.w.t.p.a.) jest jednoznaczna. Nie wskazano w nim w szczególności możliwości stosowania miarkowania wysokości dodatkowej opłaty od zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w opakowaniach do 300 ml, bowiem, poza wskazaniem konkretnych kwot dodatkowej opłaty w zależności od rodzaju zezwolenia, treść przepisu nie zawiera żadnych regulacji, które pozwalałyby na modyfikowanie w jakikolwiek sposób wysokość dodatkowej opłaty ustalonej wg sztywnego podziału (np. w zależności od okoliczności). Treść przepisu nie zawiera także zasad, wedle których należałoby dokonywać miarkowania wysokości dodatkowej opłaty. Stąd zarzuty naruszenia art. 92 ust. 21 u.w.t.p.a. w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP sprowadzające się do nierespektowania konstytucyjnej zasady proporcjonalności w zakresie, w jakim organ I instancji nie przewidział możliwości miarkowania opłaty dodatkowej należy uznać za bezzasadne. Nie sposób zdaniem DIAS podzielić stanowiska Spółki o uprawnieniu organu do ustalenia wobec niej dodatkowej opłaty, w wysokości adekwatnej do niewielkiego stopnia jej uchybienia w zakresie terminowości tej płatności z uwagi na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące dodatkowej opłaty cukrowej oraz tożsamą konstrukcję obu tych opłat. Oznacza to, że w przypadku nieterminowej wpłaty całości zadeklarowanej opłaty dodatkowa opłata w wydanej przez Naczelnika US decyzji została ustalana prawidłowo, tj. w wysokości wprost wynikającej z ww. przepisu, w oderwaniu od stopnia zawinienia Spółki (okoliczności faktycznych). Organ odwoławczy zauważył, że wysokość dodatkowej opłaty określonej w u.w.t.p.a. nie zależy również od wysokości kwoty należnej opłaty. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę, w której zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 92 ust. 21 pkt 2 u.w.t.p.a. w zw. z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię, a to uznanie, że w każdym przypadku niezapłacenia opłaty od zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w opakowaniach do 300 ml w ustawowym terminie organ jest obowiązany do nałożenia opłaty dodatkowej w wysokości wskazanej w ustawie, podczas gdy konstytucyjna zasada proporcjonalności nakazuje nakładanie sankcji w sposób zindywidualizowany, uwzględniający okoliczności faktyczne danej sprawy, a w konsekwencji bezpodstawne ustalenie przedmiotowej opłaty dodatkowej, pomimo że skarżącej nie sposób przypisać działania świadomego, celowego, nakierowanego na nierzetelne rozliczenie opłaty i uszczuplenie należności publicznoprawnych, 2) art. 92 ust. 21 pkt 2 w zw. z art. 92 ust. 17 u.w.t.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej jako: "ustawa COVID-19") poprzez nałożenie opłaty dodatkowej bez uprzedniego zawiadomienia strony o uchybieniu terminu do uiszczenia opłaty od zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w opakowaniach do 300 ml powyżej 18% zawartości alkoholu za drugie półrocze 2021 r. oraz wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja DIAS z 6 marca 2025 r. nr 1401-IOM.4108.4.2025.5.PK utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika US z 29 listopada 2024 roku nr 1471-SPP-2.4108.56.2024.6.AW-S w sprawie ustalenia dodatkowej opłaty od zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w opakowaniach do 300 ml powyżej 18% zawartości alkoholu za drugie półrocze 2021 roku w kwocie 11.250,00 zł. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 92 u.w.t.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 lutego 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z promocją prozdrowotnych wyborów konsumentów (Dz.U. z 2020 r. poz. 1492), która to zmiana weszła w życie z dniem 1 stycznia 2021 r. Na mocy przywołanej nowelizacji ustawodawca wprowadził – obok funkcjonującej dotychczas opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu – dodatkową opłatę, która dotyczy każdego przedsiębiorcy zaopatrującego przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w napoje alkoholowe w opakowaniach jednostkowych o ilości nominalnej napoju nieprzekraczającej 300 ml. Zgodnie z art. 92 ust. 11 u.w.t.p.a. opłata ta wynosi dodatkowo 25 zł za każdy pełny litr 100% alkoholu w tego rodzaju opakowaniach. Dla uproszczenia wywodu w dalszej części uzasadnienia opłata ta będzie nazywana "opłatą od napojów alkoholowych". Ustawodawca przewidział nadto w stosunku do przedsiębiorcy posiadającego ww. zezwolenie, dokonującego zaopatrzenia w napoje alkoholowe w opakowaniach jednostkowych o ilości nominalnej napoju nieprzekraczającej 300 ml, obowiązek składania elektronicznej informacji naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, jak również obliczenia i wniesienia na rachunek właściwego urzędu skarbowego opłaty w odpowiedniej wysokości do końca miesiąca następującego po zakończeniu półrocza (art. 92 ust. 17 u.w.t.p.a.). W art. 92 ust. 21 u.w.t.p.a. przewiduje się natomiast, że w przypadku niedopełnienia ww. obowiązku właściwy naczelnik urzędu skarbowego ustala dodatkową opłatę. W przypadku zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu opłata ta wynosi 11.250 zł. Dla uproszczenia wywodu w dalszej części uzasadnienia opłata ta będzie nazywana "opłatą dodatkową". W sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest przedmiotem sporu, że skarżąca Spółka informację ALK-1 za drugie półrocze 2021 roku złożyła 24 stycznia 2022 roku, natomiast wpłatę należności wynikającej z informacji ALK-1 za drugie półrocze 2021 roku Spółka uregulowała w ustawowym terminie: (-) 28 stycznia 2022 roku w kwocie 6.238.226,00 zł, (-) 31 stycznia 2022 roku w kwocie 2.700.000,00 zł, a po terminie (-) 1 lutego 2022 roku w wysokości 300,000,00 zł. Tym samym w zakresie kwoty 300.000 zł doszło do przekroczenia terminu o 1 dzień. Spór w sprawie dotyczy wykładni art. 92 ust. 21 u.w.t.p.a., tzn. tego czy nałożenie dodatkowej opłaty zależne jest jedynie od zaistnienia okoliczności obiektywnej w postaci niedopełnienia obowiązku przewidzianego w art. 92 ust. 17 u.w.t.p.a., w tym poprzez brak obliczenia i wniesienia na rachunek właściwego urzędu skarbowego opłaty w odpowiedniej wysokości do końca miesiąca następującego po zakończeniu półrocza, czy też należy uwzględniać inne okoliczności faktyczne danej sprawy z uwagi na konieczność respektowania konstytucyjnej zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W ocenie sądu strona skarżąca słusznie wskazuje na podobieństwo między opłatą od napojów alkoholowych, a opłatą od środków spożywczych (popularnie zwaną również opłatą cukrową lub podatkiem cukrowym), uregulowaną w ustawie z 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz.U. z 2021 r., poz. 183 ze zm., dalej jako: u.z.p.),. W odniesieniu do opłaty cukrowej utrwalił się pogląd orzeczniczy (np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt III FSK 279/25 i przywołane tam orzecznictwo - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), który z powodzeniem można przenieść na potrzeby rozpoznawanej sprawy, bowiem cechy konstrukcyjne samej opłaty, obowiązków podmiotu obowiązanego do jej zapłaty oraz sankcji za ich niedopełnienie wykazują znaczne podobieństwo, w związku z czym sąd w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją wynikającą z dorobku orzeczniczego na tle opłaty cukrowej, z zaznaczeniem ewentualnych różnic między tymi opłatami. Po pierwsze, podobnie jako opłata od środków spożywczych, opłata od napojów alkoholowych stanowi daninę publiczną w rozumieniu art. 217 Konstytucji RP, pomimo okoliczności, że w świetle art. 93 ust. 3 u.w.t.p.a. danina ta rozdzielana jest w ww. proporcjach między Narodowy Fundusz Zdrowia oraz gminę, na terenie których jest prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych. Wątpliwości co do możliwości rozpoznania tej daniny jako sensu stricto podatku wynikać mogą z tego, że w myśl art. 6 o.p. podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Nie ulega wątpliwości, że opłata od napojów alkoholowych posiada cechy pieniężnego świadczenia publicznoprawnego, określonego aktem rangi ustawowej, przymusowego, nieodpłatnego i bezzwrotnego. Problem uznania tej daniny za podatek w rozumieniu art. 6 o.p. wiąże się z zagadnieniem, że ostatecznym beneficjentem połowy tej opłaty jest Narodowy Fundusz Zdrowia (państwowa osoba prawna), a drugiej połowy budżet gminy. Zauważyć wszakże trzeba, że zgodnie z art. 92 ust. 16 u.w.t.p.a. organem właściwym w sprawie opłaty jest naczelnik urzędu skarbowego (statio fisci Skarbu Państwa), właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę podmiotu obowiązanego do zapłaty opłaty. Organ ten "przekazuje" 50% pobranej opłaty Narodowemu Funduszowi Zdrowia. Zwrócić należy też uwagę na różnice brzmienia zwrotów legislacyjnych, jakimi posłużył się ustawodawca w ustawie - Ordynacja podatkowa oraz u.w.t.p.a. Otóż w art. 6 o.p. mówi się o świadczeniu pieniężnym "na rzecz Skarbu Państwa, powiatu lub gminy", a w art. 93 ust. 3 u.w.t.p.a. użyto określenia "50% przychód Narodowego Funduszu Zdrowia". Jak już zaznaczono, organem właściwym w sprawach opłaty od napojów alkoholowych jest naczelnik urzędu skarbowego, a 50% tej opłaty stanowi "dochód gmin, na terenie których jest prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych". W judykaturze oraz piśmiennictwie podkreśla się, że opłata od środków spożywczych posiada cechy podatku w rozumieniu ustawy - Ordynacja podatkowa i to z pełnymi konsekwencjami, tj. dotyczącymi wymiaru, jak i budowy elementów konstrukcyjnych, takich jak przedmiot, podstawa opodatkowania, podatnik i stawka. Ma ona charakter przymusowy i bezzwrotny. Spełnia też kryteria uznania za podatek na potrzeby stosowania do niej przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 tej ustawy (por. B. Brzeziński, Opodatkowanie niepożądanej społecznie konsumpcji. Wprowadzenie do tematyki, "Kwartalnik Prawa Podatkowego" 2021, nr 1, s. 12, jak też wyroki NSA z: 21 września 2022 r., sygn. akt III FSK 763/22; z 22 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 934/22; z 15 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 1480/22 i in.). W ocenie sądu te same cechy należy przypisać także opłacie od napojów alkoholowych. Tego rodzaju konkluzje wynikają również z wyroku NSA z dnia 1 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 249/22, w którym sąd co prawda odnosił się do innej sytuacji faktycznej, jednak wyraził także bardziej ogólne stanowisko dotyczącej charakteru prawnego opłaty od napojów alkoholowych, zwracając w szczególności uwagę na konieczność pogodzenia omawianej regulacji z normami konstytucyjnymi dot. prawa podatkowego (art. 84 i 217 Konstytucji RP). Uwzględnienie zasad naliczania tej opłaty wskazanych w art. 92 ust. 11 u.w.t.p.a. prowadzić może do uściślenia tezy o podatkowym charakterze opłaty od napojów alkoholowych i konstatacji, że opłata ta wykazuje cechy podatku obrotowego. Daniną taką jest podatek od towarów i usług, regulowany ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2022 r. poz. 931 ze zm., dalej jako: ustawa o VAT). Opłata dodatkowa, o której mowa w art. 92 ust. 21 u.w.t.p.a., jak i sama opłata formalnie posiada również cechy podatku, to jednak jest w istocie sankcją o charakterze administracyjnym, podobnie jak dodatkowe zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 112b i nast. ustawy o VAT. Nie jest ona związana z odpowiedzialnością karną, ponieważ stosownie do ww. przepisu u.w.t.p.a. ma być nakładana niezależnie od zawinienia przez podatnika (jedyną i obligatoryjną przesłanką ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest niedokonanie opłaty w terminie). Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający podziela zarzut skargi niewłaściwej interpretacji art. 92 ust. 21 u.w.t.p.a., w zakresie, w jakim nie przewidziano możliwości miarkowania opłaty dodatkowej, wywodząc to stanowisko z konieczności respektowania przy wykładni tejże regulacji konstytucyjnej zasady proporcjonalności, co na tle podobnej sankcji (tj. dodatkowego zobowiązania podatkowego w ustawie o VATart. 112b i nast.), rozbudowane zostało w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Zdaniem sądu, do opłaty dodatkowej można w pełni odnieść bogate orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, a zwłaszcza TSUE dotyczące właśnie analogicznej konstrukcji prawnej regulowanej przepisami ustawy o VAT. Przy rozstrzygnięciu sporu należy zatem mieć na względzie konstytucyjną zasadę proporcjonalności, wyrażającą się, w świetle orzecznictwa TK, zakazem nadmiernej ingerencji, koniecznością zachowania odpowiedniej proporcji pomiędzy środkiem, jakim jest ograniczenie danego prawa lub wolności, w tym nałożeniem sankcji a celem, rozumianym jako szeroko pojęty interes publiczny, w tym (w przypadku sankcji) stopniem zawinienie i wielkością deliktu. Z kolei z orzecznictwa TSUE wynika m.in., że "(...) o ile państwa członkowskie mogą zgodnie z prawem, w celu zapewnienia prawidłowego pobierania podatku i uniknięcia oszustw, w szczególności przewidzieć w swych przepisach krajowych odpowiednie sankcje służące karaniu niedochowania obowiązku wpisu do rejestru podatników podatku VAT, o tyle sankcje te nie powinny jednak wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów. (...) Te same zasady obowiązują w odniesieniu do dodatkowych zobowiązań, które o ile mają charakter sankcji podatkowych, czego sprawdzenie należy do sądu krajowego, nie powinny być nadmierne w stosunku do wagi naruszenia przez podatnika ciążących na nim obowiązków" (por. wyrok TSUE z 9 lipca 2015 r., w sprawie C-183/14, Radu Florin Salomie i Nicolae Vasile Oltean przeciwko Direcția Generală a Finanțelor Publice Cluj, EU:C:2015:454). Warto też wreszcie zwrócić uwagę na wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r. w sprawie C-935/19 Grupa Warzywna, którego tezę wprost odnieść można do konstrukcji opłaty dodatkowej. Otóż Trybunał Sprawiedliwości wyraził w tym orzeczeniu pogląd, że narusza zasadę proporcjonalności taka wykładnia przepisu, wskutek której za prawidłowe należy uznać nałożenie na podatnika sankcji bez rozróżnienia sytuacji, w której błąd popełniony przez podatnika wynika z przesłanek wskazujących na oszustwo i dążenie do uszczuplenia wpływów beneficjenta daniny od sytuacji, w której nie występują takie szczególne okoliczności. Sankcje takie wykraczają poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia celów obejmujących zapewnienie prawidłowego poboru podatku (opłaty) i zapobieganie działaniom zmierzającym do ograniczenia działań polegających na unikaniu przez podatnika takiego świadczenia. Dokonana ustawą z dnia 26 maja 2023 r. zmiana art. 112b oraz 112c ustawy o VAT (Dz. U. z 2023 r. poz. 1059) miała właśnie związek z wyrokiem TSUE w sprawie C-395/19. Umożliwienie organom podatkowym ustalania sankcji VAT w sposób zindywidualizowany, uwzględniający konkretne okoliczności danej sprawy uznane zostało za niezbędne dla realizacji ww. wyroku TSUE (por. uzasadnienie projektu ustawy, Sejm IX kadencji, druk nr 3025). Reasumując, wskazać należy, że w wyroku III FSK 25/23 Naczelny Sąd Administracyjny postawił tezę, że wynikająca z konstytucyjnej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) klauzula limitacyjna sprzeciwia się nakładaniu opłaty dodatkowej przewidzianej w art. 12i ust. 1 u.z.p. bez możliwości jej miarkowania, jeżeli nie jest to niezbędne dla realizacji celów wprowadzenia opłaty od środków spożywczych, a nieterminowa zapłata tej daniny nie wynika z przesłanek wskazujących na nadużycie prawa i zamiar uszczuplenia wpływów beneficjenta. W ocenie sądu konkluzje wynikające m.in. z tego orzeczenia należy odnieść do opłaty dodatkowej, której dotyczy niniejsza sprawa. Ustalone w sprawie okoliczności stanu faktycznego wskazują, że zamiarem strony nie było uszczuplenie wpływów beneficjenta opłaty od napojów alkoholowych, a nieznaczne (o 1 dzień) przekroczenie terminu części jej zapłaty nie było związane z działaniami, które można identyfikować jako nadużycie prawa. Przypomnieć bowiem trzeba, że brak zapłaty pełnej kwoty opłaty wynikał z błędu rachunkowego, a przeważająca część tej opłaty została uiszczona w prawidłowym terminie. Po wykryciu błędu Spółka natychmiast dokonała uzupełnienia stosownej opłaty za drugie półrocze 2021 roku. Nadto skład orzekający nie ma wątpliwości, że skoro danina w postaci opłaty od napojów alkoholowych ma cechy podatku i stosuje się do niej odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa (art. 92 ust. 23 u.w.t.p.a.), to konsekwentnie (wobec braku wyłączenia) opłatę lub jej część niezapłaconą w terminie płatności należy traktować jak zaległość podatkową (art. 51 § 1 o.p.), od której naliczane winny być odsetki za zwłokę (art. 53 § 1 o.p.) – podobnie w wyroku NSA z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt III FSK 741/24 na tle przypadku opłaty cukrowej. W skardze pojawił się nadto zarzut, że przed ewentualnym nałożeniem dodatkowej opłaty w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez zawiadomienie skarżącej o uchybieniu terminu do uiszczenia opłaty od zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi w opakowaniach do 300 ml powyżej 18% zawartości alkoholu za drugie półrocze 2021 r. oraz wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W tym zakresie sąd nie podziela wskazań strony skarżącej, gdyż obowiązek wynikający z art. 92 ust. 17 u.w.t.p.a. nie ma charakteru terminu, o którym mowa w przywołanym przepisie ustawy COVID-19, nadto zasadniczo strona skarżąca bez wezwania organu sama przedłożyła informację oraz obliczyła i wpłaciła opłatę, zatem miała wiedzę o swoim obowiązku i czasie na jego dokonanie, a jej uchybienie wynikało z niewłaściwego obliczenia opłaty. Dokonując ponownego rozpoznania sprawy, organ ten uwzględni ocenę dokonaną w niniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie interpretacji art. 92 ust. 21 u.w.t.p.a. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.). O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło