I SA/Bk 424/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2018 r. zażalenia na postanowienie z dnia 22 listopada 2017 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi I. S. i M. B. wspólników "M." s.c. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi p o s t a n a w i a odrzucić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił zażalenie I. S. i M. B. wspólników "M." s.c. w B. na postanowienie tut. Sądu z dnia 31 maja 2017 r. odrzucające skargę kasacyjną, z uwagi na nie sporządzenie zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika oraz nie uzupełnienie braków formalnych zażalenia – uiszczenia wpisu oraz nadesłania odpisu zażalenia. Na powyższe postanowienie, Skarżący złożyli zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie wskazując naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa. Zdaniem Skarżących, w świetle norm konstytucyjnych, powinni mieć możliwość skutecznego odwołania się od decyzji Sądu. Postanowieniem z dnia 4 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił zażalenie I. S. i M. B. wspólników "M." s.c. w B. na ww. postanowienie z dnia 19 lipca 2017 r., z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia – podpisania zażalenia oraz uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Na powyższe postanowienie, Skarżący złożyli zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie wskazując naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa. Zdaniem Skarżących, w świetle norm konstytucyjnych, powinni mieć możliwość skutecznego odwołania się od decyzji Sądu. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił zażalenie I. S. i M. B. wspólników "M." s.c. w B. na ww. postanowienie z dnia 4 października 2017 r., z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia – nadesłania brakującego odpisu zażalenia oraz uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Na powyższe postanowienie, Skarżący złożyli niepodpisane zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie wskazując naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa. Zdaniem Skarżących, w świetle norm konstytucyjnych, powinni mieć możliwość skutecznego odwołania się od decyzji Sądu. Zarządzeniem z dnia 11 grudnia 2017 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika Skarżących do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez podpisanie zażalenia i złożenie 1 odpisu zażalenia oraz uiszczenie wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 15 grudnia 2017 r., (k. 213 akt), jednakże w zakreślonym terminie powyższe braki nie zostały usunięte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega odrzuceniu. W myśl art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369., dalej: "p.p.s.a."), który z mocy odesłania z art. 197 § 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W przedmiotowej sprawie, po raz kolejny Skarżący nie uzupełnili braków formalnych zażalenia, w postaci jego podpisania, nadesłania jednego odpisu oraz uiszczenia wpisu sądowego, dlatego też zachodziły przesłanki do jego odrzucenia. Należy w tym miejscu wskazać, że prawo dostępu do sądu, będąc jednym z elementów konstytucyjnego prawa do sądu, stanowi podstawowe uprawnienie jednostki, którego respektowanie jest warunkiem sine qua non funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Regulację oraz procedury ochrony wolności i praw człowieka określa Konstytucja RP, która klasyfikuje prawo do sądu wśród praw osobistych, jednocześnie postrzegając je jako środek służący dochodzeniu określonych praw. Treść podmiotowego prawa do sądu obejmuje prawo dostępu do sądu, prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury i prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy. Funkcją prawa jest zapewnienie każdemu prawnie skutecznej możliwości zwrócenia się do organu sądowego o rozpoznanie sprawy i wydanie orzeczenia zgodnie z treścią prawa materialnego. Niemniej jednak zauważyć należy, że nie istnieje bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlegałoby jakimkolwiek ograniczeniom i które w konsekwencji stwarzałoby uprawnionemu nieograniczoną możliwość ochrony praw na drodze sądowej. Ograniczenie prawa do sądu może być konieczne ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasadę legalizmu bądź zaufanie do prawa (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 maja 2000 r., sygn. akt: K 21/99, OTK ZU 2000/4/109). Analizując przedmiotową sprawę należy zauważyć, że Skarżący począwszy od 25 lipca 2016 r. wnoszą do Sądu zażalenia, które są następnie przez Sąd odrzucane z powodu nieuzupełniania przez nich braków formalnych tychże zażaleń i nieuiszczenia wpisów sądowych. Sposób działania Skarżących za każdym razem przedstawia się tak samo - Skarżący wnoszą zażalenie w którym wskazują, że "w świetle norm konstytucyjnych, powinni mieć możliwość skutecznego odwołania się od decyzji Sądu" a następnie, mimo precyzyjnego wezwania przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych zażaleń, tego nie czynią. Nie jest prawdą, że Skarżący "w swoich działaniach starają się wykonywać wskazówki Sądu" bowiem notorycznie nie uzupełniają braków formalnych zażaleń (podpisów, odpisów zażaleń, wpisów od zażalenia), co uniemożliwia nadanie im prawidłowego biegu i przekazania do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii państwa i prawa, Warszaw 1992, s. 153; P. Przybysz - głos w dyskusji na Konferencji Wydziału Prawa i Administracji UW dnia 1 marca 2002r., [w:] red. H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, LIBER 2003, s. 189). Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (Marcin Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Zdaniem Sądu działanie Skarżących w przedmiotowej sprawie stanowi przykład nadużycia prawa o jakim mowa powyżej. Skarżący składają bowiem szereg zażaleń nie w celu ochrony swych realnych praw, lecz składanie środków zaskarżenia jest dla niej celem samym w sobie. O powyższym świadczy choćby to, że Skarżący nigdy nie wykonują wezwań Sądu zgodnie z ich treścią, oraz to, że w zasadzie każde zażalenie Skarżących ma taką samą treść. W efekcie skutkiem działania Skarżących jest rosnąca ilość postanowień Sądu o odrzuceniu zażaleń. Podkreślić należy, że Skarżący są w sprawie reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika do którego, po każdym wniesionym zażaleniu Sąd kierował szczegółowe, precyzyjne i jednoznaczne w swej treści wezwanie do uzupełninia braków formalnych. Skarżący nigdy nie uczynili zadość tym wezwaniom, równocześnie ponawiając swoje zarzuty zażaleniowe i nie przyjmując do wiadomości wyrażanych przez Sąd ocen takiego działania. Co ciekawe kolejne zażalenia Skarżący składają osobiście, bez pośrednictwa profesjonalnego pełnomocnika, co może wskazywać, że doskonale wie on, że czynności podejmowane przez jego mocodawców niewiele mają wspólnego z ochroną ich praw, lecz stanowią przejaw nadużycia prawa. Nadto należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie w dniu 22 marca 2017 r. został wydany wyrok stwierdzający nieważność zaskarżonych do Sądu decyzji organów obu instancji, a zatem wyrok uwzględniający skargę. Od powyższego wyroku organ nie złożył skargi kasacyjnej. Dlatego też, w ocenie Sądu, dalsze czynności podejmowane przez Skarżących w przedmiotowej sprawie zmierzają jedynie do przedłużenia toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego i mają na celu uniemożliwienie ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji publicznej. Niniejsze stanowisko Sądu znajduje aprobatę w doktrynie oraz orzecznictwie, akceptowane jest także przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, który wielokrotnie zwracał uwagę na to, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2015 r. sygn. akt: I OZ 1382/15, z 18 marca 2014r. sygn. akt: I OZ 175/14 z 12 lipca 2016r. sygn. akt: I OZ 605/16). W świetle przedstawionych powyżej okoliczności uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że składanie przez Skarżących kolejnych zażaleń, do czego oczywiście mają formalne uprawnienie wynikające z przepisów p.p.s.a. stanowi nadużycie prawa procesowego i nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Dlatego też, w podobnej do dotychczas występujących sytuacji, kiedy to Skarżący ponowią swoje zarzuty zażaleniowe i nie przyjmą do wiadomości wyrażanych przez Sąd ocen ich działania, jak też wobec braku aktywności Skarżących w uzupełnianiu braków składanych środków odwoławczych, Sąd będzie rozważał pozostawiania składnych pism do akt, bez nadawania im stosownego biegu. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne, w kontekście art. 197 § 2 w zw. z art. 178 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.