I SA/Bk 455/14
WyrokWSA w Białymstoku2014-11-25
Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Jacek Pruszyński, Urszula Barbara Rymarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, biorąc pod uwagę sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną wnioskodawcy?Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek, ponieważ nie zaszły przesłanki określone w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawcy, mimo że trudna, nie pozbawia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ani nie uniemożliwia uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Postępowanie organu było zgodne z przepisami proceduralnymi i materialnymi.Stan faktyczny
Skarżący B. Z. złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Organ rentowy odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnionego przypadku umorzenia ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką i matką, uzyskując dochody z renty, wynagrodzenia żony i emerytury matki. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i nieuwzględnienie jego trudnej sytuacji życiowej oraz choroby.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...], w której odmówiono B. Z. (dalej również jako Skarżący) umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne za okres luty 2004 r. - listopad 2011 r. w łącznej kwocie [...] zł.
Z uzasadnienia decyzji wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pracującą małżonką Z.Z., pełnoletnią uczącą się córką oraz matką K. Z. (emerytka). Rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym stanowiącym własność K. Z. Źródła miesięcznego utrzymania rodziny stanowią: renta B. Z. z tytułu częściowej niezdolności do pracy, wynagrodzenie Z. Z. oraz świadczenie wypłacane K. Z. Łączna wysokość miesięcznego dochodu wynosi 4.376,55 zł, na jednego członka rodziny przypada zatem 1.094,14 zł. Z kwoty tej 1.844 zł przeznaczane jest na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tj. energia elektryczna, gaz, woda, leki, telefon, żywność itp. Po uregulowaniu tych wydatków pozostaje 2.532,55 zł, przeznaczone na spłatę rat dwóch kredytów w łącznej kwocie około 477 zł oraz należności z tytułu składek w ratach po około 444 zł miesięcznie. Rodzina po opłaceniu rat wspomnianych należności, posiada jeszcze wolne środki finansowe w kwocie około 1.600 zł. Skarżący ma ustalony od 1998 r. umiarkowany stopień niepełnosprawności, od [...] października 1998 r. pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności organ stwierdził, że w stosunku
do Skarżącego nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek
z powodu ich całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust 1 - 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r.,
poz. 1442, ze zm., dalej przywoływana jako "u.s.u.s."), a także przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 tej ustawy. Wskazano, że Skarżący nie zgłaszał wniosku
o ogłoszenie upadłości, nie było wobec niego prowadzone postępowanie likwidacyjne, a wysokość zadłużenia znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia. Postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania należności zostało zawieszone w związku z zawarciem układu ratalnego w dniu
[...] marca 2012 r.
Organ wskazał, że umorzenie należności może nastąpić również pomimo braku całkowitej nieściągalności - art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca
2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek
na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W tym przypadku strona powinna wykazać, że zapłata należności spowoduje egzystencjalną ruinę bytu jego rodziny. Nie wystarczy, natomiast samo wykazanie uciążliwości i trudności
w zapłacie narosłych należności. Zobowiązany musi się liczyć z koniecznością zapłaty składek, gdyż należy to do jego obowiązku, odstąpienie zaś od realizacji tego zobowiązania ma charakter wyjątkowy. Zdaniem organu za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych należy uznać zaspokojenie potrzeb na poziomie niższym niż minimum socjalne, gdzie minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych. Zaspokojenie potrzeb życiowych na poziomie minimum socjalnego nie oznacza ubóstwa, ale dostateczne (choć raczej skromne) warunki bytowania adekwatne do przeciętnego poziomu życia w kraju. Tak więc za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych należy uznać takie warunki bytowe, które powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego (ubóstwo). Przy ocenie, czy ubóstwo jest stanem trwałym należy w szczególności ustalić, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy też może stały i pogłębiający się oraz, czy istnieją realne szanse na poprawę sytuacji finansowej.
Organ stwierdził, że spłata zaległych należności z tytułu składek nie pozbawi rodziny Skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazano, że wysokość uzyskiwanych dochodów, po uwzględnieniu ponoszonych wydatków, pozwala na opłacanie ciążących na Skarżącym należności. Zauważono, że rodzina Skarżącego nie korzysta z pomocy społecznej. Zdaniem organu
za umorzeniem należności nie przemawia też ustalony Skarżącemu w 1998 r. umiarkowany stopień niepełnosprawności. Organ podniósł, że Skarżący osiąga dochód pobierając rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nadto pomimo istniejącego schorzenia przez szereg lat prowadził on pozarolniczą działalność (2000-2011).
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku B. Z. wniósł o uchylenie ww. decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 28 ust 3a i 3b u.s.u.s. i § 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, prowadzące do uznania, iż ciężka sytuacja materialna strony mająca miejsce od wielu lat nie pozbawia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a także do uznania, iż przewlekła choroba Skarżącego nie pozbawia go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności z tytułu nieopłaconych składek,
2. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej przywoływana jako "k.p.a.") poprzez przeprowadzenie postępowania
w sposób niepogłębiający zaufania obywatela do organów państwa, zaniechania podjęcia na wniosek strony kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu Skarżącego, a także przedstawienie stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością,
3. art. 77, art. 78, art. 80, art. 81 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia
w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, niewzięcie pod uwagę zarzutów Skarżącego odnośnie wieloletniej ciężkiej sytuacji materialnej
i choroby,
oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 2 i 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.) poprzez naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego, brak zapewnienia w toku prowadzonego postepowania rzetelności i sprawiedliwości przy rozstrzyganiu o sytuacji jednostki oraz naruszenie zasady praworządności.
W uzasadnieniu Skarżący oświadczył, że prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe nie jest w stanie się utrzymać, gdyż po opłaceniu składek
do ZUS pozostaje mu kwota około 120 zł miesięcznie. Ponadto, z uwagi
na wieloletnią chorobę nie może podjąć pracy zarobkowej. W tej sytuacji zaległe składki powinny zostać umorzone.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
w W. wniósł o jej oddalenie.
Pełnomocnik Skarżącego zarzucił na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r.,
że organ rentowy w sposób błędny ustalił stan faktyczny sprawy, gdyż nie wziął pod uwagę, że Skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Dom ma dwa niezależne piętra, na górze mieszka matka wnioskodawcy, na dole Skarżący z żoną
i niepełnoletnią córką. Pracownik miejskiego ośrodka pomocy społecznej nie ustalił oddzielnego mieszkania. W ocenie Skarżącego dochód obliczony przez organ jest zawyżony o co najmniej 1.500 zł. Przy wydawaniu rozstrzygnięcia pominięto również kwestię niepełnosprawności Skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca Skarżącemu umorzenia jego należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Oceniając tę decyzję w pierwszej kolejności należy wskazać,
że rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek
na ubezpieczenie społeczne podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ustawodawca wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Nawet w przypadku spełnienia jednej z przesłanek pozwalających
na zastosowania takiej formy ulgi, organ może odmówić umorzenia należności
(zob. np. wyroki: NSA z 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07, WSA w Białymstoku
z 14 października 2009 r., I SA/Bk 353/09, WSA w Warszawie z 13 grudnia 2006 r., III SA/Wa 2927/06, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tego typu sprawach sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować organu administracyjnego w podejmowaniu decyzji uznaniowej. Sąd nie rozstrzyga zatem
o tym, czy zaległość powinna być umorzona. Takie rozstrzygnięcie należy bowiem wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego podlega natomiast w pełnym zakresie kontroli co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi. Jej kontrola sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym o odmowie umorzenia należności mają swoje uzasadnienie
w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się
w ustawowych granicach (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., I SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404).
Zgodnie z art. 28 ust. 1, 2 i 3 a u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności,
a ponadto, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - w uzasadnionych przypadkach - ale tylko w stosunku do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia.
Rozpoznając niniejszą sprawę organ wziął pod uwagę możliwość wystąpienia wszystkich przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Zauważyć należy, że grupa przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności ma charakter zamknięty. Ustawodawca wyraźnie wskazał przypadki, kiedy zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, tj. gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste,
że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (zob. art. 28 ust. 3 u.s.u.s.).
W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo stwierdził, że nie zachodzi żadna ze wskazanych przesłanek. W szczególności prowadzone wobec majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone w związku z zawartym układem ratalnym i w postępowaniu tym nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W tej sytuacji ocena organu, że nie można stwierdzić, iż należności są całkowicie nieściągalne oparta jest na przepisach prawa. Nie zachodzi bowiem całkowita nieściągalność tych należności w rozumieniu analizowanego przepisu.
W przypadku Skarżącego koniecznym było rozważenie przesłanek pozwalających na umorzenie należności w przypadkach określonych w cytowanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca
2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek
na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z § 3 tego aktu, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,
w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podobnie jak w przypadku przesłanki całkowitej nieściągalności należności, tak i w sytuacji przesłanek pozwalających na umorzenie zaległości w uzasadnionych przypadkach przykładowo wymienionych w rozporządzeniu, rzeczą organu jest stwierdzenie, czy w konkretnym przypadku wystąpiła określona przesłanka. Dopiero po stwierdzeniu wystąpienia jednej z przesłanek umorzenia składek, organ administracyjny ma możliwość wyboru konsekwencji prawnych określonego stanu faktycznego, a więc dochodzi do działania w ramach uznania administracyjnego.
W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką Z. Z., córką Ł. Z. oraz matką K. Z. Pełnomocnik Skarżącego zarzucił na rozprawie, że ustalenie to jest nieprawidłowe, bowiem Skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Odnosząc się do tego zarzutu w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. Innymi słowy niezbędne jest wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie tych osób. W aktach sprawy znajduje się Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia [...] czerwca 2014 r. (k. 59-61 akt adm.), w którym jako członków rodziny Skarżącego (w formularzu przywołano wskazaną powyżej definicję rodziny) wymieniono Ł. Z., Z. Z., K. Z. oraz B. Z. Skarżący oświadczenie to podpisał. Te same dane wynikają z Kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z [...] czerwca 2014 r., także podpisanego przez Skarżącego (k. 68-77 akt adm.). Dodatkowo w dniu [...] czerwca 2014 r. Skarżący złożył oświadczenie, w którym wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką i mamą (k. 78 akt adm.). Dowody te potwierdzają stanowisko organu i nie pozwalają na uwzględnienie twierdzeń pełnomocnika, że Skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z ww. osobami.
Jak ustalono rodzina Skarżącego zamieszkuje w domu jednorodzinnym stanowiącym własność K. Z. Rodzina uzyskuje dochody z tytułu renty Skarżącego z tytułu częściowej niezdolności do pracy, wynagrodzenia Z. Z. oraz świadczenia emerytalnego wypłacanego K. Z. Łączna wysokość miesięcznego dochodu wynosi 4.376,55 zł, na jednego członka rodziny przypada zatem 1.094,14 zł. Z kwoty tej 1.844 zł przeznaczane jest na pokrycie bieżących wydatków, tj. energia elektryczna, gaz, woda, leki, telefon, żywność itp. Uzyskiwane dochody są także przeznaczone na spłatę rat dwóch kredytów w łącznej kwocie około 477 zł oraz należności z tytułu składek w ratach po około 444 zł miesięcznie. Rodzinie po opłaceniu tych należności pozostają środki w kwocie około 1.600 zł.
Oceniając, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w sprawie organ miał przede wszystkim na uwadze wysokość dochodów osiąganych przez członków rodziny Skarżącego. Po dokonaniu zestawienia tychże dochodów z deklarowanymi wydatkami, oceniono, że pozwalały one na regulowanie należności z tytułu składek bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Ocenie tej nie można zarzucić, że ma charakter dowolny.
W postępowaniu administracyjnym Skarżący nie wskazywał na fakt poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.
Zgodnie z przywołanym § 3 pkt 3 rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy
i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, także w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przepis ten wskazuje zatem, że przesłanką umorzenia nie jest sama przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, ale okoliczności te muszą nadto pozbawiać zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z akt sprawy wynika, że Skarżący posiada orzeczony w 1998 r. umiarkowany stopień niepełnosprawności. Fakt ten nie pozbawia go jednak możliwości uzyskiwania dochodu, bowiem uzyskuje on rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Nadto, pomimo istniejącego schorzenia, przez szereg lat (2000-2011) Skarżący prowadził działalności gospodarczą. Organ prawidłowo zatem rozstrzygnął, że w sprawie nie zachodziła wskazana przesłanka.
Reasumując należy stwierdzić, że rozpoznając wniosek o umorzenie należności organ uwzględnił sytuację rodzinną, finansową i zdrowotną Skarżącego pod kątem wymienionych przesłanek. Pamiętać trzeba, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek znajduje zastosowanie w obiektywnie wyjątkowych sytuacjach. Organ musi ważyć nie tylko interes osoby zobowiązanej, ale również interes ubezpieczeń społecznych, z puli których wypłacone są świadczenia uprawnionym do tego osobom ubezpieczonym. Zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona, a podjętemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić dowolności. Jakkolwiek sytuacja majątkowa i zdrowotna Skarżącego jest trudna, to jednak organ swobodnie ocenił, że nie daje podstaw do zastosowania wnioskowanej preferencji.
Trzeba podkreślić, że ciężar wykazania którejś z przesłanek uzasadniających umorzenie należności ZUS spoczywa na wnioskodawcy, który (działając we własnym interesie) powinien dowodzić swojej trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Oczywiście nie zwalnia to organu z obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konkretyzację zasady wyrażonej w tym uregulowaniu zawiera przepis art. 77 § 1 k.p.a., statuujący zasadę prawdy obiektywnej (organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy). To, czy dana okoliczność została udowodniona, organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego
(art. 80 k.p.a.). Ocena owa winna być wszechstronna oraz zgodna z prawidłami logiki, nauki i doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu, w tej sprawie organ przeprowadził postępowanie w zgodzie z wymienionymi zasadami. Z akt sprawy wynika, że organ pouczył Skarżącego o przesłankach warunkujących umorzenie należności z tytułu składek, wzywając stronę do przedłożenia dowodów (k. 10 akt adm.). W sprawie zgromadzono materiał dowodowy, który pozwalał na zbadanie, czy zachodziły przesłanki do umorzenia obciążających Skarżącego należności z tytułu składek. Dowody te poddano wyczerpującej ocenie. W szczególności zbadano sytuację rodzinną i majątkową rodziny Skarżącego, odniesiono się również do stanu zdrowia Skarżącego. Skarżący nie przedstawił dowodów, które podważyłyby ustalenia organu. Decyzja wydana przez Prezesa ZUS została należycie uzasadniona, organ odniósł się w niej do wszystkich okoliczności podnoszonych przez stronę w kontekście przesłanek umorzenia należności z tytułu składek. Przeprowadzone w sprawie postępowanie w pełni realizowało zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Skarżącemu zapewniono możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów (k. 87 akt adm.). Co więcej Skarżący złożył oświadczenie, że po zapoznaniu się ze zgromadzonymi dokumentami nie wnosi żadnych zastrzeżeń i dodatkowych żądań (k. 81 akt adm.). Organ prawidłowo zastosował również przepisy prawa materialnego. Podjęte rozstrzygnięcie nie narusza też wskazanych w skardze norm konstytucyjnych. Samo niezadowolenie Skarżącego z treści wydanego rozstrzygnięcia nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Trzeba zauważyć, że wniosek o umorzenie należności ZUS-u może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego, w szczególności
w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Stąd
w przypadku zaistnienia takich okoliczności Skarżący może ponownie wystąpić
do organu z takim wnioskiem.
Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło